Ta rasa psa wygrała testy inteligencji. Naukowcy nie mieli wątpliwości

W specjalnych testach sprawdzano nie tylko posłuszeństwo, lecz przede wszystkim pamięć, samodzielne rozwiązywanie zadań i to, jak dobrze pies potrafi czytać człowieka. Wyniki zaskoczyły nawet samych badaczy.

Co tak naprawdę zbadali naukowcy

Badanie przeprowadził zespół z Uniwersytetu w Helsinkach. Do testów trafiło ponad 1000 psów różnych ras. Każdy z nich dostał tę samą serię zadań, opracowaną w ramach baterii smartDOG. Chodziło o praktyczną „inteligencję na co dzień”, a nie o pokaz sztuczek.

Psy mierzyły się między innymi z:

• zadaniami pamięciowymi – gdzie schowano smakołyk, po jakim sygnale warto podejść;
• rozumieniem ludzkich gestów – wskazywanie ręką, kierunek spojrzenia, pochylenie ciała;
• kontrolą impulsów – czy pies potrafi się zatrzymać, choć nagroda leży na wyciągnięcie pyska;
• rozwiązywaniem problemów – jak dostać się do jedzenia zamkniętego w prostym „łamigłówkowym” pojemniku.

Badaczy interesowało, czy pies potrafi myśleć, a nie tylko wykonywać komendy znane z kursu posłuszeństwa.

To ważna różnica: posłuszny pies może po prostu świetnie reagować na sygnały przewodnika. „Bystry” pies interpretuje sytuację, łączy fakty i sam szuka rozwiązań.

Przeczytaj również: 4 ptaki, które już gniazdują w ogrodach. Sprawdź, czy masz je u siebie

Która rasa wypadła najlepiej

W ogólnym rankingu najwyżej uplasował się owczarek belgijski malinois. Ten szczupły, bardzo energiczny pies jest w Polsce mniej popularny niż np. owczarek niemiecki, ale służby na całym świecie korzystają z jego możliwości – od policji po wojsko.

W testach malinois zdobył 35 punktów na 39 możliwych. Wyprzedził nawet słynnego border collie, który przez lata uchodził za niekwestionowanego „psiego kujonka”.

Przeczytaj również: Skunks na podwórku? Skuteczne i humanitarne sposoby, jak się ich pozbyć

Owczarek belgijski malinois zachwycił badaczy połączeniem dużej samodzielności, świetnej pamięci i błyskawicznej reakcji na ludzkie sygnały.

Border collie nadal wypadł znakomicie, szczególnie w analizowaniu gestów i w podejmowaniu inicjatywy. Z kolei pudle i owczarki niemieckie okazały się mistrzami szybkiej nauki nowych zadań – błyskawicznie łapały zależności między bodźcem a nagrodą.

Różne oblicza psiej inteligencji

Naukowcy podkreślają, że pojęcie „mądry pies” jest znacznie bardziej złożone, niż się zwykle wydaje. W badaniu wyróżniono kilka rodzajów inteligencji u psów.

Przeczytaj również: Papużki zebrowate szybciej odpowiadają znajomym głosom. Co dzieje się w ich mózgu?

Malinois łączy wysoką inteligencję adaptacyjną z wyostrzoną inteligencją społeczną. Doskonale reaguje na ruch ciała przewodnika i potrafi bardzo szybko przestawiać się z jednego zadania na drugie. Dla służb to złote połączenie, ale dla przeciętnego opiekuna – spore wyzwanie wychowawcze.

Czy wynik badania oznacza, że inne psy są „głupsze”?

To pytanie pojawia się zawsze, gdy ktoś ogłasza ranking ras. Naukowcy są tu zgodni: nie ma jednej, uniwersalnej miary psiej mądrości. Testy z Helsinek premiowały psy nastawione na współpracę, szybkie reagowanie i pracę w pobudzeniu. Spokojny kanapowiec niekoniecznie błyszczy w takich warunkach.

Sprawność intelektualna może się też ujawniać inaczej. Labrador, który cierpliwie czeka na dziecko pod szkolną furtką, wykazuje inną formę inteligencji niż terier, który w kilka sekund rozpracowuje zabezpieczenie od śmietnika. Oba zachowania wymagają pracy mózgu, tylko z zupełnie innym nastawieniem.

Dla zwykłego opiekuna ważniejsze jest, czy pies rozumie domowe zasady i emocje ludzi, niż to, ile punktów zdobyłby w naukowym teście.

Dlaczego psy tak dobrze „czytają” ludzi

Wyniki badań potwierdzają coś, co właściciele psów czują od dawna: zwierzęta te stworzyły wyjątkową więź z człowiekiem. Pies patrzy w oczy, śledzi ruch brwi, głosu, dłoni. Uczy się, że delikatne westchnienie może oznaczać zmęczenie, a lekkie podniesienie ramion – zaproszenie do zabawy.

W wielu testach psy lepiej od wilków radziły sobie z odczytywaniem ludzkiego wskazywania palcem. To sugeruje, że w toku udomowienia mózg psa wyspecjalizował się w reagowaniu na sygnały pochodzące od człowieka. Dla zwierzęcia to sprawa przetrwania: odczytanie nastroju opiekuna wpływa na dostęp do jedzenia, bezpieczeństwo, bliskość.

Czego naprawdę szukamy w „mądrym psie”

Naukowa punktacja punktacją, ale osoby żyjące z psami inaczej definiują inteligencję. Bardzo często za „mądrego” uchodzi pies, który:

• szybko pojmuje codzienne rytuały – pory spacerów, powroty domowników;
• nie powtarza w kółko tych samych błędów – np. po jednym upadku z kanapy ostrożniej z niej zeskakuje;
• wyczuwa napięcie w domu i stara się je rozładować kontaktem;
• potrafi sam się sobą zająć, gdy opiekun jest pochłonięty pracą;
• umie „negocjować” – na przykład przynosi zabawkę i cierpliwie czeka na lepszą chwilę na zabawę.

W takim ujęciu zwycięzcą niekoniecznie będzie malinois czy border collie. Starszy mieszaniec, który delikatnie szturcha rękę swojego człowieka, gdy ten zbyt długo siedzi w telefonie, też pokazuje niemałą ogładę umysłową.

Malinois w domu – dla kogo to naprawdę dobry pomysł

Popularność ras „z czołówki inteligencji” często rośnie po nagłośnieniu badań. To naturalna reakcja: skoro rasa uchodzi za wyjątkowo bystrą, wiele osób chce mieć takiego psa u siebie. W przypadku malinois trzeba jednak zachować szczególną ostrożność.

To pies o ogromnej potrzebie ruchu i zadań. Brak zajęcia szybko obróci się w kłopoty: niszczenie mebli, ucieczki, narastającą frustrację. Dla aktywnej osoby, która lubi sporty kynologiczne i treningi, malinois może być fantastycznym partnerem. Dla zapracowanej rodziny spędzającej wieczory na kanapie – raczej tykającym zegarem.

Jeśli ktoś marzy o psie z „górnej półki” pod względem sprawności umysłowej, rozsądnym wyborem bywają też rasy nieco spokojniejsze, jak pudel średni czy owczarek niemiecki, a nawet mieszaniec o charakterze pasterskim. Najważniejsze, by temperament psa pasował do stylu życia ludzi.

Jak rozwijać psie zdolności w zwykłym domu

Mózg psa działa jak mięsień – potrzebuje bodźców. Niezależnie od rasy można w prosty sposób wspierać jego pracę.

• Proste zagadki z jedzeniem – mata węchowa, karma rozsypana w trawie, zabawki typu „kula smakula”.
• Codzienna nauka drobnych sztuczek – obrót, dotknięcie dłoni nosem, przyniesienie konkretnego przedmiotu.
• Wolniejsze spacery na węszenie – zamiast jedynie „odhaczać” trasę, daj psu czas na analizowanie zapachów.
• Zmiany w rutynie – inna droga na spacer, inna kolejność komend, nowe miejsca.

Dzięki takim ćwiczeniom pies nie tylko staje się „sprytniejszy” w psim sensie. Bardziej skupia się na opiekunie, lepiej radzi sobie z frustracją i szybciej uczy się pożądanych zachowań.

Dlaczego ranking ras nie powinien przesłaniać jednostki

Badanie z Helsinek przynosi ciekawe dane o różnicach między rasami, lecz w codziennym życiu ważniejsze jest to, jaki konkretnie pies mieszka w naszym domu. W obrębie tej samej rasy można spotkać zarówno spokojnego marzyciela, jak i nadaktywną „torpedę”.

Dużą rolę odgrywa wychowanie, doświadczenia z pierwszych miesięcy życia, zdrowie, a nawet dieta. Pies po serii stresów czy bólu może wypadać słabiej w testach, choć potencjalnie miałby wysokie możliwości. Z kolei spokojne, przewidywalne środowisko sprzyja rozkwitowi zdolności umysłowych nawet u zwierzęcia, które genetycznie nie stoi na czele „inteligentnej listy”.

Ostatecznie to właśnie codzienna relacja z psem – sposób komunikacji, ilość poświęcanego mu czasu i zrozumienie jego potrzeb – najpełniej pokazuje, z jakim naprawdę partnerem mamy do czynienia. Ranking ras może być ciekawostką, ale o tym, czy nasz pies jest „mądry”, zdecyduje wspólne życie, a nie liczba punktów w naukowej tabeli.