Alert pogodowy w USA: meteorolodzy apelują, by w upał odpuścić kawę

Rekordowa fala gorąca na południowym zachodzie USA sprawiła, że synoptycy po raz pierwszy tak wyraźnie proszą miliony ludzi o ograniczenie kawy.

Ekstremalne temperatury, sięgające nawet 30 stopni powyżej normy, uderzyły jednocześnie w Nevadę, Kalifornię i Arizonę. Amerykańska służba pogodowa ostrzega, że przy takiej aurze nawet zwyczajowa poranna filiżanka kawy może zwiększyć ryzyko odwodnienia i przegrzania organizmu.

Fala gorąca w marcu: ostrzeżenia dla milionów mieszkańców

Alerty przed ekstremalnym upałem objęły rozległe obszary południowej Nevady, południowej Kalifornii oraz znaczną część Arizony. Ostrzeżenia mają obowiązywać przez kilka dni, co najmniej do niedzielnego wieczoru, a więc znacznie dłużej niż zwykłe, krótkotrwałe epizody ciepła.

Na liście miast objętych ostrzeżeniami znalazły się m.in. Las Vegas, Los Angeles, Phoenix i Tucson – jedne z największych aglomeracji w tym regionie. Prognozy przewidują, że słupki rtęci poszybują mocno powyżej 40 stopni Celsjusza (w oryginale mowa o „well into the 100s” w stopniach Fahrenheita), co o tej porze roku praktycznie się nie zdarza.

Meteorolodzy mówią o tzw. kopule gorąca, czyli układzie wysokiego ciśnienia, który zatrzymuje rozgrzane masy powietrza nad jednym obszarem. Specjaliści zwracają uwagę, że tym razem taka kopuła pojawiła się wcześnie, jest bardzo intensywna i wyjątkowo długo się utrzymuje.

Silna i długotrwała fala gorąca na początku sezonu oznacza wyraźny wzrost ryzyka udarów cieplnych, odwodnienia oraz nagłych zasłabnięć – zwłaszcza u osób starszych, dzieci i ludzi pracujących fizycznie na zewnątrz.

Dlaczego synoptycy odradzają kawę i inne napoje z kofeiną

Wraz z ostrzeżeniami przed upałem amerykańska Narodowa Służba Meteorologiczna (NWS) opublikowała grafiki z jasnymi zaleceniami, jak chronić się przed skutkami żaru. W części „czego nie robić” znalazła się m.in. kawa oraz inne napoje z kofeiną.

Jak kofeina wpływa na organizm w czasie upału

Kofeina działa moczopędnie i stymulująco. W normalnych warunkach większość osób nie odczuwa tego jako problemu, ale przy ekstremalnym gorącu sytuacja wygląda inaczej. Organizm i tak walczy, by się schłodzić, intensywnie się pocimy i tracimy płyny zdecydowanie szybciej niż zwykle.

• Kawa i napoje energetyczne mogą zwiększać wydalanie wody z organizmu.
• Wysokie temperatury przyspieszają odwodnienie, nawet jeśli nie czujemy silnego pragnienia.
• Przy niedoborze płynów rośnie tętno, spada ciśnienie, mogą pojawić się zawroty głowy i mdłości.

NWS podkreśla, że alkohol i napoje mocno słodzone działają podobnie – początkowo gaszą pragnienie, lecz w praktyce pogarszają bilans wodny organizmu. W skrajnych przypadkach przyspieszają rozwój udaru cieplnego, który stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.

Co pić, gdy żar nie odpuszcza

Amerykańscy meteorolodzy zachęcają, by w czasie fali gorąca postawić na wodę i napoje z elektrolitami. Sprawdzają się zarówno gotowe izotoniki, jak i domowe mieszanki na bazie wody, soli i soku owocowego.

Podstawowa zasada brzmi: zanim poczujesz silne pragnienie, organizm jest już lekko odwodniony. Lepiej pić częściej i w mniejszych porcjach, niż rzucać się co kilka godzin na całą butelkę.

Osobom uzależnionym od porannej kawy lekarze zwykle nie każą całkowicie z niej rezygnować, ale zachęcają, by w okresach skrajnego upału ograniczyć ilość i pilnować, by każdy kubek kofeiny „przykryć” dodatkową szklanką wody.

Czego unikać w czasie fali upałów

W grafice NWS pojawiło się kilka innych wyraźnych zakazów. Chodzi nie tylko o to, co pijemy, ale też jak jemy, pracujemy i przemieszczamy się w ciągu dnia.

Instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo w USA apelują też, aby nie wychodzić samemu na długie spacery po pustynnych szlakach czy kanionach, jeśli nie ma się odpowiedniego doświadczenia i zapasu wody.

Zalecenia: jak przetrwać najbardziej gorące dni

Amerykańska służba pogodowa formułuje zalecenia, które można przenieść w zasadzie do każdego kraju, w tym do Polski, gdy pojawiają się u nas fale gorąca. Chodzi o proste kroki, które w praktyce znacząco ograniczają ryzyko poważnych powikłań zdrowotnych.

Ochrona przed słońcem i przegrzaniem

Synoptycy rekomendują mieszkańcom, by jak najwięcej czasu spędzali w pomieszczeniach z klimatyzacją albo przynajmniej z dobrą wentylacją. Władze często otwierają tzw. centra chłodu – miejsca, gdzie osoby bez domu lub bez sprawnych urządzeń chłodzących mogą przeczekać najgorętsze godziny.

Podkreśla się rolę kilku prostych nawyków:

• noszenie lekkiej, luźnej, najlepiej jasnej odzieży, która odbija część promieni słonecznych,
• stosowanie kremów z filtrem UV i nakrycia głowy, np. kapelusza z szerokim rondem,
• planowanie aktywności fizycznej na wczesny ranek albo wieczór,
• robienie częstych przerw w cieniu lub chłodnym pomieszczeniu.

NWS przypomina także o bardzo prostej, ale często pomijanej rzeczy: regularnym telefonicznym kontakcie z sąsiadami i rodziną, zwłaszcza z osobami starszymi. Dla kogoś samotnego taka fala gorąca bywa dużo bardziej niebezpieczna, bo nikt w porę nie zauważy, że coś się dzieje.

Szczególne grupy ryzyka

W ostrzeżeniach silnie akcentuje się sytuację osób najbardziej wrażliwych na upał: seniorów, dzieci, osób bezdomnych, a także ludzi przyjmujących leki wpływające na ciśnienie, pracę serca czy gospodarkę wodno-elektrolitową.

Zwierzęta domowe i hodowlane znoszą ekstremalne temperatury podobnie jak ludzie – potrzebują cienia, świeżej wody i przerw w aktywności. Wiele interwencji służb podczas upałów dotyczy właśnie psów zostawianych na słońcu lub w rozgrzanym aucie.

Szpitale i służby ratunkowe w rejonach objętych falą gorąca przygotowują się na większą liczbę wezwań. Typowe przypadki to omdlenia, zaburzenia rytmu serca, odwodnienie u osób starszych i udary cieplne u turystów, którzy źle oszacowali swoje możliwości podczas wędrówek po trudnym terenie.

Hiking w skrajnych temperaturach: ograniczenia dla turystów

Część komunikatów NWS dotyczy bezpośrednio osób wybierających się na szlaki górskie i kanionowe. Przykładem jest rejon słynnego Grand Canyon, gdzie władze apelują, by w najgorętsze dni nie schodzić zbyt głęboko w dolinę.

Dla jednego z popularnych szlaków wyznaczono wręcz maksymalny dystans, jaki turysta powinien pokonać w dół od głównego wejścia. Rekomenduje się także, aby między 10:00 a 16:00 wędrowcy albo przebywali już z powrotem na górze, albo odpoczywali w obozowiskach wyposażonych w wodę i cień.

Lista podstawowego wyposażenia na takie wyprawy obejmuje m.in. szeroki kapelusz, krem z filtrem, słone przekąski, duży zapas wody i napojów z elektrolitami. Doradza się też zwiększenie kaloryczności diety w dniach intensywnego wysiłku, bo organizm zużywa więcej energii na chłodzenie i marsz w trudnych warunkach.

Co ta sytuacja mówi o przyszłych falach upałów – także w Polsce

Choć opisywana fala gorąca dotyczy amerykańskiego południowego zachodu, wnioski płynące z tych wydarzeń są bardzo uniwersalne. Fale upałów stają się coraz częstsze i dłuższe również w Europie, a ostrzeżenia meteorologów coraz częściej dotyczą nie tylko seniorów, lecz całej populacji.

W polskich realiach podobne zalecenia – ograniczenie kawy i alkoholu, zwiększenie ilości wody i napojów izotonicznych, unikanie wysiłku w środku dnia – też mają sens. Ciężkie, mięsne obiady w czasie 35-stopniowego żaru wpływają na organizm podobnie jak w Arizonie czy Kalifornii, a krótka wizyta w nagrzanym aucie potrafi skończyć się tragicznie zarówno dla dziecka, jak i dla psa.

Dobrze jest mieć z góry przygotowany własny „plan na upał”: wiedzieć, gdzie można schronić się w chłodniejszym miejscu, jak przeorganizować treningi czy pracę fizyczną oraz jak zadbać o bliskich w gorszej kondycji zdrowotnej. Nawyki związane z piciem – w tym przyzwyczajenie do kilku kaw dziennie – w dniach ekstremalnego gorąca warto choć trochę zmodyfikować. Nawet niewielkie ograniczenie kofeiny, połączone z regularnym nawadnianiem, potrafi realnie zmniejszyć ryzyko odwodnienia i złego samopoczucia.