Kiedy naprawdę dojrzewamy emocjonalnie? Liczby z badania zaskakują

Odpowiedź nie jest ani oczywista, ani łagodna.

Badanie zlecone ponad dekadę temu przez telewizję Nickelodeon wciąż krąży po mediach, bo pada tam konkretna liczba – a właściwie dwie. Wyniki sugerują sporą różnicę między kobietami a mężczyznami, jeśli chodzi o dojrzałość emocjonalną. I choć nie jest to „twarda” nauka, wiele osób ma wrażenie, że widzi te wnioski na co dzień w swoich związkach.

Czym w ogóle jest dojrzałość emocjonalna

Dojrzałość emocjonalna to nie jest nagły „klik”, który pojawia się w jeden dzień. To raczej zestaw umiejętności i postaw, które stopniowo się rozwijają:

• branie odpowiedzialności za swoje słowa i decyzje,
• umiejętność panowania nad emocjami bez ich tłumienia,
• gotowość do rozmowy o trudnych sprawach,
• świadomość, że nasze zachowania wpływają na innych,
• zdolność do długoterminowego planowania, a nie życia wyłącznie „tu i teraz”.

W relacjach partnerskich ta dojrzałość przekłada się na mniejszą ilość dramatów, a większą ilość dialogu, mniej uciekania od problemów i więcej wspólnego podejmowania decyzji. Dokładnie tego dotknęli badacze w przywoływanym badaniu.

Przeczytaj również: Zerwała zaręczyny, by opiekować się matką. Na końcu usłyszała wstrząsające wyznanie

Badanie, które narobiło szumu

W 2013 roku Nickelodeon zlecił ankietę wśród Brytyjek i Brytyjczyków. Pytano ich nie tyle o „idealną” dojrzałość, ile o realne doświadczenia: jak postrzegają własną emocjonalną dorosłość i jak oceniają partnera lub partnerkę. Obraz, który się wyłonił, jest bardzo wyraźny – i mocno „pokolorowany” płcią.

Z odpowiedzi kobiet wyłonił się praktycznie stały motyw: poczucie, że emocjonalny ciężar związku spoczywa głównie na nich. To one częściej inicjują rozmowy o przyszłości, podejmują trudne decyzje, pilnują spraw codziennych, a przy tym tłumią własne zmęczenie, żeby „jakoś to działało”. Wielu mężczyzn opisano wręcz jako sympatycznych, ale wiecznie niedojrzałych chłopców.

Przeczytaj również: Psychologia emerytury: nie nuda ani samotność bolą najbardziej

Badane kobiety często mówiły o „życiu z partnerem jak z nastoletnim synem” – przy dużej czułości, ale jeszcze większym obciążeniu emocjonalnym.

Konkrety z ankiety: różnica aż 11 lat

Najbardziej medialna część badania to próba wskazania wieku, w którym dana płeć osiąga pełną dojrzałość emocjonalną. Odpowiedzi pokazały wyraźny kontrast:

Różnica: aż 11 lat. To właśnie ta liczba stała się zapalnikiem dyskusji. Dla wielu kobiet to potwierdzenie tego, co i tak czuły w relacjach. Dla części mężczyzn – powód do żartów, ale też do pewnej autorefleksji.

Przeczytaj również: Psychologia ludzi, którzy naprawdę nie przejmują się opinią innych

• Osiem na dziesięć kobiet biorących udział w badaniu uznało, że mężczyźni w jakimś stopniu zachowują „dziecięcą” część do końca życia.
• Jeden na czterech mężczyzn sam nazwał się emocjonalnie niedojrzałym, co pokazuje, że część panów widzi problem u siebie.

Związek czy dorosłe przedszkole?

W ankietach pojawiały się bardzo podobne opisy codzienności. Partner, który unika poważnych rozmów, ucieka w żarty, nie planuje długofalowo, a sprawy domowe czy finansowe traktuje „na luzie”. Dla wielu kobiet to nie są drobne wady charakteru, tylko realne obciążenie.

Statystyki z badania układają się w dość spójny obraz:

• prawie jedna czwarta kobiet deklarowała, że przy ważnych decyzjach czuła się całkowicie sama,
• trzy na dziesięć zakończyły związek z powodu braku dojrzałości emocjonalnej partnera,
• blisko połowa miała wrażenie, że pełni bardziej funkcję „mamy” niż równorzędnej partnerki.

Kiedy jedna osoba w związku organizuje wszystko, przewiduje kryzysy i gasi emocjonalne pożary, a druga raczej „płynie z prądem”, relacja stopniowo traci balans.

Takie poczucie nierówności prędzej czy później rodzi frustrację. U wielu kobiet zamienia się w emocjonalne wypalenie: uczucie jeszcze jest, ale sił na „ciągnięcie” relacji już brakuje.

Jak bardzo ufać takim wynikom

Warto zaznaczyć: to badanie nie powstało jako poważny projekt naukowy. To komercyjna ankieta, na dodatek osadzona w konkretnej kulturze – brytyjskiej. Próba była ograniczona, a pytania raczej proste i dość rozrywkowe w formie.

Mimo to zebraną tam narrację wiele osób uznało za zaskakująco trafną. I tu pojawia się ważny wątek: bez względu na dokładne liczby, dojrzałość emocjonalna rzeczywiście stanowi fundament stabilnego związku. Bez niej trudno mówić o partnerskiej relacji, w której dwie osoby dźwigają odpowiedzialność mniej więcej po równo.

Co na to nauka o mózgu

Żeby spojrzeć szerzej, warto wyjść poza spór „kto dojrzewa szybciej” i przyjrzeć się samemu mózgowi. Neurologowie z Uniwersytetu Cambridge podkreślają, że ludzki mózg osiąga swoją pełną dojrzałość mniej więcej w okolicach 32. roku życia.

Chodzi przede wszystkim o obszary odpowiedzialne za:

• podejmowanie złożonych decyzji,
• kontrolowanie impulsywnych reakcji,
• planowanie długoterminowe,
• regulację emocji i przewidywanie konsekwencji.

Po przekroczeniu tego progu nasz układ nerwowy zdecydowanie mniej przypomina nastolatka, a bardziej ukształtowanego dorosłego. To nie znaczy, że po trzydziestce nagle stajemy się poważni i odpowiedzialni. Raczej mamy biologicznie większy potencjał, żeby tak funkcjonować – jeśli tylko styl życia, wychowanie i własne wybory temu sprzyjają.

Różnice między płciami mogą istnieć, ale fundamentem dojrzałości pozostaje wspólny dla wszystkich proces dojrzewania mózgu, rozciągnięty aż do trzeciej dekady życia.

Czy kobiety i mężczyźni są skazani na ten „emocjonalny rozjazd”?

Różnica wieku podana w badaniu łatwo kusi do uproszczeń typu „kobiety dojrzewają szybciej, kropka”. Rzeczywistość jest bardziej złożona. W tle działają cztery duże mechanizmy:

W praktyce oznacza to tyle, że można spotkać bardzo dojrzałego 25-latka i 40-latka, który całym sobą ucieleśnia stereotyp „wiecznego chłopca”. Ankieta pokazuje tendencję, nie wyrok dla każdej jednostki.

Jak rozpoznać dojrzałość emocjonalną u partnera

Zamiast ślepo wierzyć w magiczne „32” czy „43”, bardziej przydaje się obserwacja realnych zachowań. Osoba dojrzalsza emocjonalnie zazwyczaj:

• nie znika przy konflikcie, tylko próbuje go omówić,
• potrafi przyznać się do błędu,
• nie robi z każdej krytyki osobistego ataku,
• traktuje obowiązki domowe i finansowe jako wspólną sprawę,
• myśli o przyszłości w liczbie mnogiej, a nie tylko „ja, moje plany”.

Jeśli na co dzień widzisz coś przeciwnego – ucieczkę w żart, obrażanie się jak nastolatek, unikanie tematu pieniędzy, dzieci, wspólnych decyzji – problemem często nie jest brak miłości, lecz właśnie brak emocjonalnej dorosłości.

Czy da się „przyspieszyć” dojrzewanie emocjonalne

Dobra wiadomość jest taka, że emocjonalna dorosłość nie kończy się w konkretnym wieku. Można nad nią pracować, niezależnie od tego, czy ma się 20, 35 czy 50 lat. Kluczowe kroki są dość podobne dla wszystkich:

• regularna refleksja nad własnymi reakcjami – co mnie wytrąca z równowagi, jak reaguję na krytykę, jak rozwiązuję konflikty,
• nauka komunikacji bez ataków i sarkazmu,
• branie realnej odpowiedzialności – od rachunków po wspólne decyzje,
• praca nad umiejętnością mówienia o emocjach, a nie tylko ich „odreagowywania”,
• czasem skorzystanie z terapii lub warsztatów rozwoju, gdy stare schematy są zbyt silne.

Dla par oznacza to jedno: zamiast spierać się, kto „powinien” być dojrzalszy, warto zastanowić się, jakie konkretne zachowania każda ze stron może zmienić, by relacja była bardziej partnerska. Dużo mniejszy sens ma czekanie, aż „wiek zrobi swoje”.

W tle zawsze działa też prosty fakt biologiczny: mózg dojrzewa długo i nierówno. Ktoś może osiągnąć szczyt sprawności intelektualnej, a wciąż reagować na krytykę jak nastolatek. Z drugiej strony ludzie z trudnymi doświadczeniami często bardzo szybko uczą się odpowiedzialności, empatii i stabilności. Statystyki z badania Nickelodeon są głośne i nośne, ale prawdziwa historia dojrzewania emocjonalnego toczy się po cichu – w codziennych decyzjach, rozmowach i małych wyborach, które wykonujemy każdego dnia, niezależnie od metryki.