Zakazany pestycyd w popularnych owsiankach instant. Wyniki testu z Niemiec szokują

Gotowe owsianki instant uchodzą za szybkie i zdrowe śniadanie.

Najnowsze badania z Niemiec pokazują, że nie zawsze zasłużenie.

Magazyn konsumencki Öko-Test przyjrzał się mieszankom typu instant-porridge, czyli saszetkom i kubkom z błyskawiczną owsianką. W części produktów laboratorium znalazło ślady wielu pestycydów, w tym substancji szczególnie niebezpiecznych i takiej, która w żywności nie powinna się pojawić w ogóle.

Owsianka instant – hit śniadaniowy z rysą na wizerunku

Owsianka już dawno przestała być jedynie fit-trendem. Dietetycy traktują ją jako element tzw. żywności funkcjonalnej: syci na długo, dostarcza błonnika, białka roślinnego i ważnych minerałów. Tradycyjny wariant przygotowuje się z płatków owsianych lub otrębów i dodatków takich jak owoce, orzechy czy nasiona.

Przeczytaj również: Dietetycy zdradzają 7 przekąsek, które naprawdę gaszą napady głodu

Coraz więcej osób sięga jednak po wygodne wersje instant. Wystarczy wsypać proszek do miski, zalać gorącą wodą lub mlekiem, odczekać chwilę i śniadanie jest gotowe. Na półkach w Niemczech – podobnie jak w Polsce – takich produktów są całe szeregi. Öko-Test postanowił sprawdzić, co naprawdę znajduje się w środku.

Badanie Öko-Test: przewaga produktów bio, ale nie obyło się bez wpadek

Do analizy trafiło 19 gotowych mieszanek owsianki instant dostępnych w niemieckich sklepach. Najpierw zwrócono uwagę na strukturę rynku: dominują tu produkty z certyfikatem ekologicznym, a klasyczne, konwencjonalne owsianki stanowią mniejszość.

Przeczytaj również: Byłam ciągle wykończona. Ten zapomniany fioletowy warzywniak odmienił moje posiłki

Wynik dla żywności ekologicznej wypadł zaskakująco dobrze. Aż jedenaście z czternastu ekologicznych owsianek otrzymało najwyższą notę. Wśród produktów konwencjonalnych maksymalna przyznana ocena była o stopień niższa i dotyczyła jedynie dwóch mieszanek.

Największe problemy stwierdzono w części zwykłych, nieekologicznych owsianek – w kilku z nich wykryto prawdziwe „koktajle pestycydów”, czyli mieszanki wielu substancji chemicznych używanych w rolnictwie.

Pestycydowy koktajl w śniadaniowej misce

Laboratorium współpracujące z Öko-Test przeanalizowało próbki na obecność pozostałości środków ochrony roślin. Chodzi m.in. o fungicydy i insektycydy stosowane przy uprawie zbóż czy suszonych owoców dodawanych do owsianek.

Przeczytaj również: Wieczorne napady głodu? Jeden błąd w ciągu dnia wszystko wyjaśnia

W trzech z pięciu konwencjonalnych produktów eksperci znaleźli połączenie wielu pestycydów naraz. W dwóch mieszankach pojawiły się ślady aż sześciu różnych substancji czynnych. Uwagę zwraca nie tylko sama liczba wykrytych środków, ale ich połączenie.

Najgorzej wypadła owsianka owocowa znanej niemieckiej marki śniadaniowej. Według Öko-Test produkt ten zawierał ślady dziesięciu różnych pestycydów i otrzymał końcową ocenę „niedostateczną”. Redakcja podkreśliła, że taka kumulacja budzi poważne wątpliwości, ponieważ skutki długotrwałego działania wielu środków naraz na organizm człowieka nadal nie są dobrze poznane.

Szczególnie groźne substancje: ingerencja w hormony

Raport zwrócił uwagę, że wśród wykrytych pestycydów znalazły się substancje zaliczane do tzw. szczególnie niepokojących. Wymieniono między innymi środki, które w Unii Europejskiej klasyfikuje się jako potencjalne zaburzacze hormonalne.

Endokrynne disruptory, jak określa je nauka, mogą zakłócać funkcjonowanie układu hormonalnego, wpływając na płodność, rozwój dzieci, metabolizm czy ryzyko nowotworów hormonozależnych.

Choć poziomy wykrytych pestycydów najczęściej nie przekraczały prawnych limitów, eksperci od żywienia przypominają, że normy ustala się dla pojedynczych substancji, a nie dla mieszanin. Organizm konsumenta ma do czynienia z taką mieszanką, kiedy regularnie zjada produkty z różnymi pozostałościami środków ochrony roślin.

Czym w ogóle są pestycydy w żywności?

Pestycydy to zbiorcza nazwa chemikaliów używanych w rolnictwie do ochrony upraw. W Europie dopuszczonych jest około tysiąca preparatów, w tym:

• fungicydy – środki przeciwko chorobom grzybowym roślin,
• insektycydy – preparaty zwalczające owady,
• herbicydy – środki do zwalczania chwastów,
• inne specjalistyczne substancje, np. zapobiegające gnieceniu czy pleśnieniu ziarna podczas magazynowania.

Każda z tych grup ma własny mechanizm działania i własny profil ryzyka. Przed dopuszczeniem do obrotu środki przechodzą ocenę bezpieczeństwa, a prawo wyznacza maksymalne dopuszczalne poziomy pozostałości w żywności. Krytycy zwracają jednak uwagę, że testy najczęściej nie obejmują realnych scenariuszy, w których organizm ludzki jest narażony jednocześnie na wiele różnych substancji w małych dawkach przez dziesiątki lat.

Dlaczego produkty bio wypadają lepiej?

W przypadku owsianek ekologicznych wyniki okazały się znacznie bardziej uspokajające. Zdecydowana większość badanych mieszanek nie zawierała mierzalnych ilości pestycydów, a te, które wykazały jakiekolwiek pozostałości, z reguły mieściły się daleko poniżej norm.

W rolnictwie ekologicznym stosowanie syntetycznych pestycydów jest mocno ograniczone lub zakazane. Rolnicy stawiają na płodozmian, odporne odmiany roślin, naturalne metody ochrony upraw czy biologiczne preparaty dopuszczone przez przepisy. To nie znaczy, że produkt bio jest z definicji idealnie czysty, bo możliwe jest np. zanieczyszczenie z sąsiednich pól. Ryzyko jest jednak dużo niższe.

Dla konsumenta najprostszym sposobem ograniczenia kontaktu z pestycydami w owsiankach instant jest wybór produktów ekologicznych lub przygotowywanie śniadania z podstawowych składników w domu.

Na co zwracać uwagę, kupując owsiankę instant?

Test z Niemiec dotyczył tamtejszego rynku, ale wyniki dają do myślenia także polskim konsumentom. Producenci działają w podobnym otoczeniu regulacyjnym, a skład i sposób wytwarzania tego typu produktów często niewiele się różni między krajami.

Przy wyborze warto przyjąć kilka prostych zasad:

• Sprawdzać, czy produkt ma certyfikat rolnictwa ekologicznego.
• Czytać skład: im krótsza lista, tym zwykle lepiej. Płatki, owoce, orzechy – bez zbędnych ulepszaczy.
• Unikać mieszanek z dużą ilością cukru dodanego – wiele „fit” owsianek to tak naprawdę deser.
• Dla dzieci wybierać produkty jak najbardziej naturalne, z minimalną liczbą dodatków smakowych.
• Co jakiś czas sięgać po inne zboża, np. kaszę jaglaną czy gryczaną, by urozmaicić dietę.

Czy trzeba bać się każdej owsianki z torebki?

Raport Öko-Test nie oznacza, że każda gotowa owsianka instant stanowi zagrożenie. Wiele produktów, zwłaszcza ekologicznych, wypadło bardzo dobrze. Wyniki pokazują raczej, że warto dopytywać i porównywać, a nie kupować w ciemno tylko dlatego, że opakowanie jest ozdobione hasłami „fit” czy „superfood”.

Warto też pamiętać, że owsianka przygotowana samodzielnie z podstawowych płatków owsianych daje pełną kontrolę nad tym, co trafia do miski. Można dobrać owoce, orzechy i przyprawy według własnego gustu, a przy okazji często obniżyć koszt porcji w porównaniu z gotowymi kubkami instant.

Co z „koktajlem pestycydów” w szerszej perspektywie?

Temat mieszanin pestycydów wraca w kolejnych raportach konsumenckich. Pojedyncze śladowe dawki wielu różnych substancji mogą z czasem sumować się w ekspozycję, której skutków nie umiemy jeszcze dobrze ocenić. Dotyczy to nie tylko owsianek, ale także owoców, warzyw, soków czy produktów zbożowych w ogóle.

Dla osób, które chcą realnie obniżyć ryzyko, sens ma kilka prostych kroków: częstszy wybór produktów bio, mycie i obieranie owoców i warzyw tam, gdzie to możliwe, unikanie przetworzonej żywności z długą listą składników oraz bazowanie diety na prostych surowcach. W połączeniu z ograniczaniem cukru i nadmiaru tłuszczu nasyconego daje to efekt, który może być ważniejszy niż pojedyncze modne superfoods.

Owsianka wciąż pozostaje jednym z najbardziej uniwersalnych śniadań. Badanie z Niemiec pokazuje jednak, że za wygodę w formie saszetki czasem płaci się kontaktem z niechcianymi dodatkami. Warto więc poświęcić chwilę na świadomy wybór produktu – albo wrócić do klasycznej miski płatków gotowanych w domu, gdzie lista składników jest krótka i w pełni zrozumiała.