Regularne picie mleka a jelita i zdrowie: naukowcy mają nowe dane

Niewinne szklanka mleka dziennie może robić w jelitach dużo więcej, niż do tej pory przypuszczaliśmy.

Nowe badanie zespołu z Baylor College of Medicine w Teksasie sugeruje, że osoby regularnie sięgające po mleko mają inną, często korzystniejszą kompozycję bakterii jelitowych niż ci, którzy częściej wybierają ser. To z kolei może przekładać się na odporność, trawienie i ryzyko różnych chorób.

Co dokładnie zbadali naukowcy z Houston

W badaniu wzięło udział 34 dorosłych, których śledzono przez cztery lata. To niewielka grupa, ale za to bardzo dokładnie przebadana. Uczestnikom wykonano kolonoskopie w 2013 i 2017 roku, a badacze skrupulatnie notowali, jak często jedzą jogurt, ser, piją mleko i inne produkty mleczne.

Celem nie było sprawdzenie, czy mleko „jest zdrowe” w ogólnym sensie. Naukowcy chcieli zobaczyć, jak konkretne rodzaje nabiału wpływają na mikrobiotę jelitową – czyli zestaw bakterii i innych drobnoustrojów zamieszkujących nasze jelita.

Przeczytaj również: Czy gorzka czekolada naprawdę odmładza? Naukowcy mają zaskakujące dane

Badanie wskazuje, że regularne picie mleka może wiązać się z większą różnorodnością bakterii jelitowych – a to jeden z ważnych wskaźników ich dobrej kondycji.

Wyniki opublikowano w lutym 2025 roku w czasopiśmie „Nutrients”. To ważne, bo dotąd spór o mleko kręcił się głównie wokół wapnia, nietolerancji laktozy i ryzyka chorób serca, a dużo rzadziej wokół mikrobioty.

Co dzieje się w jelitach, gdy regularnie pijemy mleko

Uczestnicy, którzy deklarowali, że często piją mleko, mieli wyraźnie bardziej zróżnicowaną florę jelitową niż ci, którzy częściej sięgali po ser. Mówimy tu o różnorodności gatunków bakterii, a nie o ich „mocy” czy liczbie.

Przeczytaj również: Ten popularny owoc może zastąpić drogie probiotyki. Lekarka wyjaśnia jak

Dlaczego to ma znaczenie? Badacze porównują jelita do lasu: im więcej gatunków drzew, tym lepiej ekosystem radzi sobie z burzą, suszą czy pożarem. Podobnie w jelitach – im bogatszy zestaw bakterii, tym organizm ma większą szansę szybko wrócić do równowagi po infekcji, kuracji antybiotykiem czy nagłej zmianie diety.

• większa różnorodność bakterii – lepsza odporność na zaburzenia,
• sprawniejsze trawienie i metabolizm,
• mniejsze ryzyko przerostu „złych” drobnoustrojów,
• potencjalnie korzystniejszy wpływ na stan zapalny w organizmie.

Badanie sugeruje, że regularne sięganie po mleko może sprzyjać takiej właśnie różnorodności. Nie oznacza to, że mleko działa jak lek, ale że dla części dorosłych może być jednym z elementów diety wspierającej jelita.

Przeczytaj również: Bubble tea pod lupą: ile szkody naprawdę kryje w kolorowym kubku?

Ser na talerzu, bakterie w jelitach: inny obraz

Dużo ciekawiej robi się, gdy spojrzymy na miłośników sera. U tych osób różnorodność mikrobioty była mniejsza, ale badacze zauważyli inną, zaskakującą rzecz – niższy udział bakterii z rodzaju Bacteroides.

Te bakterie naturalnie występują w jelitach i od lat interesują naukowców. Z jednej strony biorą udział w trawieniu i komunikacji między jelitami a układem odpornościowym, z drugiej – niektóre ich gatunki wiązano z infekcjami i wyższym ryzykiem raka jelita grubego.

Mniej bakterii z rodzaju Bacteroides u osób często jedzących ser może być korzystne lub nie – nauka na razie nie daje jednoznacznej odpowiedzi.

Specjaliści podkreślają, że Bacteroides to nie jeden organizm, tylko cała grupa różnych szczepów. Część z nich może wspierać zdrowie, inne – je osłabiać. Dlatego samo stwierdzenie „jest ich mniej” nie przesądza o tym, czy ser działa prozdrowotnie, czy odwrotnie.

Mikrobiota: mały organ o ogromnym wpływie

Instytuty badawcze, takie jak francuski Inserm, od lat przypominają, że mikrobiota jelitowa wpływa nie tylko na trawienie. Z jej kondycją wiąże się m.in. regulacja poziomu glukozy, wrażliwość tkanek na insulinę, działanie układu odpornościowego, a nawet nastrój i sposób reagowania na stres.

Gdy mikrobiota się rozjeżdża – naukowcy mówią o dysbiozie. Wtedy zwiększa się ryzyko chorób o podłożu zapalnym i autoimmunologicznym, takich jak nieswoiste zapalenia jelit, ale też niektóre schorzenia metaboliczne.

Ile nabiału na co dzień według zaleceń

Opisane badanie nie zmienia oficjalnych rekomendacji żywieniowych. Programy żywieniowe opracowywane przez ekspertów zakładają, że osoba dorosła może sięgać po około dwa produkty mleczne dziennie, a dzieci – po trzy. W praktyce może to być na przykład:

• szklanka mleka do śniadania,
• mały kubek jogurtu naturalnego,
• porcja twarogu lub sera w ciągu dnia.

Nowe dane dorzucają do tego obrazka perspektywę jelit. Wygląda na to, że wybór pomiędzy mlekiem a serem to nie tylko kwestia kalorii, białka czy wapnia, ale także wpływu na ekosystem bakterii jelitowych.

Badacze podkreślają: wyniki są obiecujące, ale dotyczą niewielkiej grupy i nie zastąpią indywidualnej konsultacji z lekarzem czy dietetykiem.

Mleko nie dla każdego? Kiedy uważać

Trzeba pamiętać o jednej rzeczy: część dorosłych źle toleruje laktozę, czyli cukier mleczny. Wtedy po wypiciu mleka pojawiają się wzdęcia, biegunki, bóle brzucha. W takich sytuacjach „wymuszanie” picia mleka dla dobra mikrobioty zwyczajnie nie ma sensu.

Osoby z nietolerancją laktozy mogą lepiej reagować na fermentowane produkty, takie jak jogurt czy kefir, w których bakterie rozkładają część laktozy. Dostarczają wtedy białko i wapń, a jednocześnie mniej obciążają przewód pokarmowy.

Jak podejść do mleka rozsądnie

Badanie z Houston nie daje prostego przepisu typu: „pij dwie szklanki mleka dziennie, a jelita będą idealne”. Raczej sugeruje, że mleko może być jednym z elementów diety wspierającej różnorodność bakterii jelitowych, jeśli organizm dobrze je toleruje.

W praktyce można traktować je jako uzupełnienie zbilansowanych posiłków, a nie magiczny napój. Na mikrobiotę ogromny wpływ ma także błonnik z warzyw, owoców i pełnych zbóż, ruch, poziom stresu i przyjmowane leki, zwłaszcza antybiotyki.

Ciekawym kierunkiem na kolejne lata badań będzie porównanie wpływu różnych rodzajów mleka – np. zwykłego, bezlaktozowego czy roślinnych napojów na bazie soi lub owsa – na skład mikrobioty. Dla osób, które z przyczyn zdrowotnych nie mogą pić mleka krowiego, takie analizy mogą mieć realne znaczenie przy planowaniu diety.

Dla czytelnika najważniejsza może być jedna myśl: jelita reagują na to, co jemy, znacznie subtelniej, niż widać na etykiecie produktu. Mleko i ser, choć oba należą do nabiału, w jelitach mogą zostawiać po sobie zupełnie inny ślad. Dlatego obserwacja własnego organizmu, przyglądanie się objawom po posiłkach i łączenie ich z wiedzą naukową ma dziś większą wartość niż ślepe trzymanie się prostych haseł „dobre” albo „złe”.