Cyklon Narelle uderzy w Australię z wiatrem 260 km/h. Możliwe trzy lądowania

System tropikalny Narelle, który właśnie szaleje nad Morzem Koralowym, w najbliższych dniach ma przynieść niszczycielski wiatr, ulewy i groźną falę sztormową. Meteorolodzy mówią wprost: to jedna z najpoważniejszych sytuacji na australijskim wybrzeżu od ponad dwóch dekad.

Cyklon kategorii 4 zmierza ku Queensland

Cyklon Narelle znajduje się obecnie nad ciepłymi wodami Morza Koralowego, na północny wschód od Australii. System osiągnął już 4. kategorię w skali Saffira-Simpsona, co oznacza bardzo silny, dobrze zorganizowany cyklon tropikalny o dużym potencjale niszczenia infrastruktury i środowiska.

Meteorolodzy z australijskiego biura pogodowego prognozują, że pierwszy kontakt z lądem nastąpi na półwyspie Cape York w stanie Queensland, w piątek czasu lokalnego. To właśnie tam jako pierwsze uderzą najsilniejsze porywy wiatru i nawalne deszcze.

Cyklon Narelle może przynieść porywy wiatru sięgające nawet 260 km/h oraz do 300 mm deszczu w ciągu zaledwie kilkudziesięciu godzin.

Utrzymujący się wiatr w centrum systemu ma dochodzić do około 165 km/h, lecz najgroźniejsze będą właśnie porywy. W połączeniu z ulewami stwarza to dla północno-wschodniej Australii zestaw zagrożeń: od zniszczeń budynków, przez awarie zasilania, po gwałtowne powodzie i osunięcia ziemi.

Przeczytaj również: Jak bezpiecznie jeździć na rowerze zimą po śniegu i lodzie

Dlaczego ten cyklon budzi tak duży niepokój

Narelle wyróżnia się nie tylko siłą, ale i trasą, jaką może pokonać. Według aktualnych prognoz system przemierzy ponad 4000 kilometrów, zmieniając intensywność i kilkukrotnie przechodząc znad lądu nad wody i z powrotem.

Scenariusz, którego obawiają się synoptycy, wygląda następująco:

Przeczytaj również: Amerykanie chcą zbudować reaktor jądrowy na Księżycu przed 2030 rokiem

• Pierwsze uderzenie – lądowanie na półwyspie Cape York w Queensland z porywami do 260 km/h i intensywnym deszczem;
• Wyjście nad Zatokę Karpentaria – ponowne zasilenie ciepłymi wodami i możliwe wzmocnienie systemu;
• Drugie uderzenie – wejście nad ląd w obrębie Terytorium Północnego w trakcie weekendu;
• Powrót nad wodę – dalsza wędrówka w kierunku zachodnim lub południowo‑zachodnim;
• Trzecie uderzenie – potencjalne lądowanie na wybrzeżu Australii Zachodniej.

Tak zwany „potrójny impakt”, czyli trzy niezależne wejścia tego samego cyklonu nad ląd na tym samym kontynencie, to sytuacja bardzo rzadka. Ostatni raz podobny scenariusz zarejestrowano w 2005 roku przy cyklonie Ingrid.

Wiatr, ulewy i fala sztormowa

Cyklon kategorii 4 to znacznie więcej niż silny sztorm. Przy takich prędkościach wiatru dachy mogą odlatuwać z domów, słupy energetyczne łamać się jak zapałki, a drzewa przewracać całymi pasami. Do tego nadchodzą bardzo intensywne opady.

Przeczytaj również: Fizycy z CERN namierzyli niezwykłą cząstkę cztery razy cięższą od protonu

Prognozy mówią nawet o 300 mm deszczu w krótkim czasie, miejscami więcej, jeśli system będzie przemieszczał się wolniej. Taka ilość wody oznacza błyskawiczne wzbieranie rzek, przepełnianie cieków i zalewanie niżej położonych terenów. Szczególnie zagrożone są obszary o stromym ukształtowaniu, gdzie woda może wywołać lawiny błotne i osuwiska.

Najgroźniejsze zjawiska to połączenie silnego wiatru, nawalnych opadów i fali sztormowej, która podnosi poziom morza na wybrzeżu.

Fala sztormowa to efekt wypychania wody w stronę brzegu przez niskie ciśnienie i pchający ją wiatr. Przy silnym cyklonie może ona podnieść poziom morza o kilkadziesiąt centymetrów, a lokalnie nawet o kilka metrów. W praktyce oznacza to wdzieranie się wody na ląd, zalewanie przybrzeżnych dróg, portów i osad, a w skrajnych przypadkach odcinanie miejscowości od świata.

Alerty dla Queenslandu i Terytorium Północnego

Władze stanowe i federalne wprowadziły alarmy pogodowe dla północno‑wschodniego Queenslandu i części Terytorium Północnego. Służby ratunkowe proszą mieszkańców, aby nie czekali na ostatnią chwilę z przygotowaniami.

Lokalne media informują o ewakuacjach z najbardziej narażonych, nisko położonych obszarów, gdzie ryzyko zalania przez falę sztormową jest największe. W wielu miejscach organizowane są tymczasowe schroniska dla osób, które muszą opuścić domy. W sklepach w rejonie nadmorskim już teraz widać zwiększony popyt na wodę butelkowaną, paliwo, agregaty prądotwórcze i podstawowe zapasy żywności.

Dlaczego cyklon może uderzyć trzy razy

Trasa podobnych systemów zawsze zależy od układu prądów powietrznych i temperatury wód. W tym przypadku Narelle wchodzi nad wąski fragment lądu na północy kontynentu, po czym szybko wraca nad bardzo ciepłe wody Zatoki Karpentaria. To tam może się na nowo wzmocnić, by kolejny raz uderzyć w ląd.

Po przejściu nad Terytorium Północnym cyklon nie musi od razu zaniknąć. Jeśli układ wyżów i niżów nad środkową Australią ustawi się w sprzyjający sposób, pozostałości systemu ponownie wyjdą nad ocean, tym razem w kierunku wybrzeża zachodniego. I właśnie tam meteorolodzy widzą możliwość trzeciego lądowania.

Potrójne wejście cyklonu nad ląd nie oznacza, że za każdym razem będzie on równie silny, ale nawet osłabiony system wciąż może powodować powodzie na rozległych obszarach.

Co dzieje się po przejściu nad lądem

Cyklony tropikalne czerpią energię z ciepłych wód oceanicznych. Gdy wkraczają nad ląd, tracą główne „paliwo”, dlatego zwykle dość szybko słabną – maleje prędkość wiatru, a struktura chmury się rozpada. Deszcz jednak często utrzymuje się długo, zwłaszcza w pobliżu gór i płaskowyżów.

W sytuacji, gdy system znów wyjdzie nad ciepłą wodę, może częściowo odzyskać siłę. Tak właśnie może stać się z Narelle: krótkie przejście nad północną częścią kontynentu nie musi go całkowicie wygasić.

Co oznacza to dla mieszkańców zagrożonych regionów

Dla ludzi żyjących w pasie nadmorskim północnej Australii cyklony są zjawiskiem znanym, lecz każdy jest inny i wymaga nowych przygotowań. Narelle, z racji skali i możliwej trzykrotnej wędrówki nad lądem, wymusza dłuższą gotowość do działania.

Mieszkańcy muszą liczyć się z:

• dłuższymi przerwami w dostawach prądu i wody;
• czasowym zamknięciem dróg z powodu powalonych drzew i podmytych mostów;
• zakłóceniami w lotach krajowych i lokalnych;
• przestojami w dostawach żywności do mniejszych społeczności;
• możliwą koniecznością kilkukrotnej ewakuacji, jeśli system będzie się odradzał.

Eksperci radzą, by przed nadejściem cyklonu zabezpieczyć okna, uprzątnąć luźne przedmioty z ogrodów, sprawdzić stan dachów i rynien oraz przygotować „zestaw kryzysowy” z wodą, żywnością o długim terminie ważności, latarkami i lekami.

Szerszy kontekst: coraz aktywniejsze cyklony tropikalne

Sezon huraganów na Atlantyku jeszcze się nie zaczął, natomiast na południowej półkuli aktywność cyklonów jest w pełni. Narelle wpisuje się w tendencję, którą klimatolodzy obserwują od lat: temperatura wód powierzchniowych rośnie, co sprzyja powstawaniu silnych systemów tropikalnych i wydłuża okres ich trwania.

Nie każde silne zjawisko da się bezpośrednio połączyć z ocieplaniem klimatu, ale rosnące zasoby energii w oceanach sprawiają, że warunki sprzyjające intensyfikacji takich systemów pojawiają się częściej. Skutki odczuwają nie tylko lokalne społeczności, lecz także gospodarka – od rolnictwa, przez górnictwo i logistykę, po turystykę w regionach nadmorskich.

Dla polskiego czytelnika odległy cyklon w Australii może wydawać się egzotyczną ciekawostką. W praktyce to przykład, jak dynamicznie zmienia się pogoda w skali globalnej i jak istotne stają się systemy wczesnego ostrzegania, dobre planowanie przestrzenne oraz odporna infrastruktura. Coraz więcej krajów, w tym te położone nad Bałtykiem, zaczyna analizować wnioski z takich wydarzeń, aby lepiej przygotować się na własne ekstremalne zjawiska – od wichur po ulewne deszcze i powodzie błyskawiczne.