Ta rasa psa wygrywa w testach IQ. Naukowcy nie mieli wątpliwości

Fińscy naukowcy przebadali ponad tysiąc psów, by sprawdzić, które rasy najlepiej radzą sobie w testach psiej inteligencji.

Badanie z Uniwersytetu w Helsinkach obejmowało szereg zadań: od zapamiętywania informacji, przez rozumienie ludzkich gestów, po rozwiązywanie problemów bez podpowiedzi opiekuna. Wyniki mocno namieszały w dotychczasowym rankingu „mądrych ras”.

Co naukowcy sprawdzali u psów

W eksperymencie wzięło udział ponad 1000 psów należących do 13 ras. Każdy pies przechodził zestandaryzowany pakiet zadań określany jako smartDOG – rodzaj testu IQ dla czworonogów.

Badacze oceniali pamięć, samodzielne myślenie, kontrolę emocji i to, jak dobrze pies „czyta” człowieka – jego gesty, spojrzenie czy zamiary.

W praktyce oznaczało to między innymi:

Przeczytaj również: Gąsienice procesyjne zagrażają psom dłużej. Wiosenne spacery już nie są bezpieczne

• zadania pamięciowe – gdzie ukryto smakołyk i czy pies potrafi go odnaleźć po przerwie,
• sprawdzanie reakcji na wskazywanie ręką lub spojrzeniem,
• testy impulsywności – czy pies potrafi poczekać na sygnał, zamiast rzucić się od razu po nagrodę,
• zadania problemowe – jak poradzi sobie z jedzeniem zamkniętym w prostej łamigłówce.

Naukowcy podkreślali, że nie chodzi o posłuszeństwo, tylko o to, czy pies potrafi myśleć i podejmować decyzje samodzielnie.

Najwyższy wynik w testach: belgijski malinois

W ujęciu czysto testowym najlepiej wypadł belgijski malinois – pies, którego często widzimy w policji, wojsku czy jednostkach ratowniczych. Uzyskał średnio 35 punktów na 39 możliwych.

Przeczytaj również: Nowe dane: intensywne rolnictwo przyspiesza znikanie ptaków z naszych pól

Belgijski malinois przegonił nawet słynnego border collie, od lat uchodzącego za wzór psiego „geniusza”.

Malinois wyróżnił się przede wszystkim:

• świetną koordynacją i szybką reakcją na zmiany sytuacji,
• umiejętnością skupiania uwagi na człowieku bez nadmiernego pobudzenia,
• dobrym balansem między samodzielnością a gotowością do współpracy.

Border collie nadal wypadł znakomicie, zwłaszcza w zadaniach wymagających analizowania sygnałów i podejmowania inicjatywy. Wysokie wyniki uzyskały też między innymi owczarek niemiecki i pudel, znane z szybkiego uczenia się komend i sekwencji zachowań.

Przeczytaj również: Trener psów wyjaśnia sygnały dystansujące, dlaczego psy nie zawsze lubią głaskanie

Różne oblicza psiej inteligencji

Badacze podkreślają, że „mądry pies” to niekoniecznie ten sam typ u każdej rasy. Wyróżniają kilka głównych form psiej inteligencji:

Belgijski malinois okazał się wyjątkowo mocny w inteligencji społecznej i adaptacyjnej, co tłumaczy jego popularność w służbach. Border collie bryluje w analizowaniu sygnałów i szybkim łączeniu komend w całe łańcuchy zachowań. Z kolei rasy takie jak pudel czy owczarek niemiecki błyskawicznie przyswajają nowe zadania, co sprawdza się w szkoleniu sportowym i użytkowym.

Czy ranking „najmądrzejszych ras” ma sens?

Choć zestawienia typu „top 10 najinteligentniejszych psów” robią furorę w internecie, naukowcy są ostrożni. Jeden testowy wynik nie mówi wszystkiego o konkretnym psie, a już tym bardziej o całej rasie.

To, że dana rasa wypada wysoko w badaniach, nie znaczy, że każdy jej przedstawiciel będzie spokojny, łatwy w szkoleniu czy idealny dla początkującego opiekuna.

Inteligentne rasy pracujące, takie jak malinois czy border collie, wymagają ogromnej ilości ruchu i zajęcia umysłowego. Nuda szybko przekłada się u nich na niszczenie przedmiotów, ucieczki czy zachowania, z którymi trudno sobie poradzić w zwykłym mieszkaniu.

Do tego dochodzi kwestia wychowania i środowiska. Nawet bardzo uzdolniony pies bez pracy z człowiekiem nie rozwinie w pełni swoich możliwości. Z kolei przeciętny kundelek, który od szczeniaka ma dużo bodźców, kontaktu i zabawy, bywa w codziennym życiu znacznie „sprytniejszy” niż papierowy champion testów.

Dlaczego tak bardzo wierzymy w „psie IQ”

Ludzie mają naturalną tendencję do porównywania: który pies szybciej się uczy, który zna więcej komend, który rozumie więcej słów. W tle często kryje się cicha rywalizacja pomiędzy opiekunami i chęć potwierdzenia, że „mój pies jest wyjątkowy”.

Naukowcy z Helsinek zwracają uwagę na coś jeszcze. Pies od tysięcy lat żyje blisko człowieka i świetnie dostosował się do czytania naszych zachowań. W wielu zadaniach wypadł lepiej niż wilk, choć genetycznie różni się od niego stosunkowo niewiele.

Największą przewagą psa jest to, jak sprawnie potrafi skupić się na twarzy człowieka, śledzić spojrzenie i szukać wskazówek w naszym zachowaniu.

To właśnie robi wrażenie na opiekunach: poczucie, że pies „wie”, w jakim jesteśmy nastroju, reaguje, gdy mamy gorszy dzień, kładzie się bliżej, kiedy chorujemy. Dla wielu to ważniejsze niż to, czy umie rozróżnić 50 czy 200 słów.

Najmądrzejszy pies w domu, a nie w laboratorium

W praktyce najczęściej liczy się nie to, co wykaże test w laboratorium, tylko jak z psem dogadujemy się na co dzień. Rasa z czołówki rankingów może kompletnie nie pasować do naszego stylu życia, a przeciętny schroniskowy mieszaniec okaże się idealnym partnerem.

Psia „mądrość” w domu objawia się w prostych sytuacjach:

• czy pies potrafi się wyciszyć, gdy nic się nie dzieje,
• czy czyta nasze sygnały – rozumie, kiedy jest czas zabawy, a kiedy odpoczynku,
• jak reaguje na zmiany – przeprowadzkę, nowego domownika, dziecko, inne zwierzę,
• czy jest gotów współpracować, gdy czegoś od niego potrzebujemy.

Na to wpływ mają geny, wychowanie, ale też nasza własna konsekwencja. Pies, który ma jasne zasady, przewidywalną rutynę i przy tym dużo dobrej jakości kontaktu z opiekunem, uczy się znacznie szybciej.

Jak wspierać rozwój psiego mózgu

Jeśli chcemy „odkleić” psa od kanapy i dać mu trochę zadań dla głowy, nie potrzebujemy profesjonalnego laboratorium. Wystarczą proste aktywności, które można wpleść w codzienność:

• zabawy węchowe w domu – ukrywanie smaczków, szukanie zabawek,
• proste łamigłówki: mata węchowa, zabawki typu „kula smakula”,
• nauka kilku przydatnych komend związanych z bezpieczeństwem, jak „zostaw” czy „do mnie”,
• zmiana tras spacerów, wprowadzanie nowych bodźców w kontrolowanych warunkach,
• krótkie sesje treningu tricków – obrót, target, dotykanie łapą przedmiotu.

Klucz to regularność, ale też przerwy. Przemęczony bodźcami pies nie będzie się efektywnie uczył i szybciej się sfrustruje. Znakiem, że przesadzamy, mogą być ziewanie, odwracanie głowy, nadmierne drapanie się czy nagła potrzeba odejścia od nas.

Co ten ranking mówi o nas, a nie o psach

Badanie z Helsinek pokazuje, że można do psiej inteligencji podejść naukowo i próbować ją mierzyć. Równie mocno odsłania jednak ludzką perspektywę: szukamy w psach cech, które sami cenimy – szybkości uczenia się, zdolności rozwiązywania problemów, umiejętności koncentracji.

Dla wielu opiekunów dużo bardziej liczy się coś innego. Pies, który usiądzie obok na kanapie, zareaguje na smutek, wstanie razem z nami rano, da się pogłaskać po ciężkim dniu, bywa ważniejszy niż rekordzista w testach IQ. I to właśnie ta „emocjonalna inteligencja” sprawia, że tak chętnie dzielimy z psami życie, niezależnie od rasy czy wyniku w jakimkolwiek rankingu.