W jakim wieku naprawdę dojrzewamy emocjonalnie? Kobiety i mężczyźni na różnych etapach

Czy wiesz, że wiek na dowodzie osobistym niewiele mówi o tym, jak naprawdę radzimy sobie z emocjami? Badania sugerują, że kobiety dojrzewają emocjonalnie niemal dekadę wcześniej niż mężczyźni. Ale czy to naprawdę kwestia płci, czy może raczej indywidualnej gotowości do brania odpowiedzialności za siebie i innych? Coraz więcej par przyznaje, że największym wyzwaniem w relacji nie są pieniądze ani seks, lecz poziom dojrzałości emocjonalnej partnera.

Wiek na dowodzie mówi jedno, a emocje – coś zupełnie innego.

Badania sugerują, że kobiety i mężczyźni dojrzewają w różnym tempie.

Coraz więcej par przyznaje, że największym problemem w relacji nie są pieniądze ani seks, ale poziom dojrzałości emocjonalnej partnera. I tu pojawia się niewygodne pytanie: kiedy przestajemy reagować jak nastolatki, a zaczynamy zachowywać się jak dorośli, na których można polegać?

Czym właściwie jest dojrzałość emocjonalna

Dojrzałość emocjonalna to nie to samo, co wiek metrykalny. To sposób, w jaki radzimy sobie z emocjami – swoimi i cudzymi. Osoba dojrzała emocjonalnie:

• potrafi nazwać to, co czuje i nie wybucha przy każdej trudności,
• bierze odpowiedzialność za swoje decyzje, zamiast zrzucać winę na innych,
• myśli o skutkach działań, a nie tylko o natychmiastowej przyjemności,
• umie rozmawiać o trudnych sprawach, zamiast uciekać lub milczeć tygodniami,
• szanuje granice drugiej osoby, nawet gdy się z nią nie zgadza.

Dojrzałość emocjonalna to moment, w którym przestajemy żyć tylko „tu i teraz”, a zaczynamy naprawdę brać pod uwagę wpływ swoich zachowań na innych.

W teorii wszyscy dojrzewamy razem z wiekiem. W praktyce jedna osoba w wieku 25 lat potrafi mądrze ogarniać życie, a inna po czterdziestce dalej zachowuje się jak nastolatek na wiecznych wakacjach.

Głośne badanie: kobiety dojrzewają szybciej

W głośnym badaniu z 2013 roku, przygotowanym na zlecenie stacji Nickelodeon wśród Brytyjczyków, zapytano kobiety i mężczyzn o to, kiedy – ich zdaniem – osiągają pełną dojrzałość emocjonalną. Wyniki mocno poruszyły opinię publiczną.

Różnica jedenastu lat natychmiast wywołała dyskusję. Dla wielu osób było to zabawne potwierdzenie codziennych obserwacji, dla innych – prowokacja. W ankiecie:

• osiem na dziesięć kobiet uważało, że mężczyźni zachowują w sobie „dziecięcą część” przez całe życie,
• jeden na czterech mężczyzn otwarcie przyznał, że sam postrzega siebie jako niedojrzałego.

Różnica w dojrzałości emocjonalnej w parach często nie ma nic wspólnego z wiekiem w kalendarzu – liczy się gotowość do brania odpowiedzialności.

Nierówna para: gdy jedna osoba „ciągnie” związek

W wypowiedziach badanych kobiet powtarzał się jeden motyw: ogromna różnica w obciążeniu emocjonalnym i organizacyjnym w związku. Wiele z nich opisywało sytuację, w której to one:

• planują ważne decyzje – od kredytu po wybór szkoły dla dziecka,
• pilnują rachunków, terminów i domowych obowiązków,
• inicjują rozmowy o problemach, gdy partner woli „nie psuć atmosfery”,
• dbają o emocje wszystkich dookoła, łącznie z nastrojem partnera.

Związek zaczyna wtedy przypominać relację asymetryczną: jedna osoba myśli, organizuje, przewiduje, a druga głównie reaguje albo unika odpowiedzialności. Według danych z badania:

• niemal jedna czwarta kobiet czuła się całkowicie sama przy podejmowaniu kluczowych decyzji w parze,
• trzy na dziesięć zakończyły związek z powodu niedojrzałości emocjonalnej partnera,
• prawie połowa miała wrażenie, że częściej pełni rolę „mamy”, a nie partnerki.

Taki układ na dłuższą metę wyczerpuje. Jedna strona czuje się przeciążona i niewysłuchana, druga – atakowana i niezrozumiana, bo „przecież nic złego nie robi”.

Jak wygląda niedojrzałość emocjonalna w praktyce

Łatwo powiedzieć „on jest niedojrzały” albo „ona przesadza”. Trudniej nazwać konkretne zachowania. W relacjach powtarza się kilka typowych wzorców niedojrzałości:

Ucieczka od rozmów

Osoba niedojrzała często przerywa trudne rozmowy, zmienia temat, wychodzi z pokoju albo zamyka się w sobie. Zamiast rozwiązywać problem, liczy, że „samo przejdzie”.

Myślenie krótkoterminowe

Liczy się głównie to, co „tu i teraz”: spontaniczne decyzje finansowe, brak planu na przyszłość, lekceważenie konsekwencji. Partner, który próbuje planować, bywa wtedy odbierany jako „czepialski” lub „zbyt poważny”.

Bagatelizowanie odpowiedzialności

Pojawia się zdanie: „Przesadzasz, nic takiego się nie stało”. Zamiast przyznać się do błędu, niedojrzała osoba minimalizuje problem albo odwraca sytuację, robiąc z partnera „tego trudnego”.

Dom traktowany jak hotel

Częsty sygnał to luźny stosunek do obowiązków domowych i emocjonalnych: ktoś korzysta z relacji, ale nie wkłada w nią tyle samo energii, ile druga strona.

Dojrzałość emocjonalna nie polega na tym, że zawsze zachowujemy się idealnie, ale na tym, że potrafimy przyznać się do błędu i spróbować inaczej.

Na ile można ufać takim badaniom

Warto pamiętać, że opisane badanie miało charakter ankiety, przeprowadzonej w jednym kraju, na ograniczonej grupie i z rozrywkowym zacięciem. To nie jest twarde, wieloletnie badanie naukowe. Mimo to wyniki dobrze pokazują pewne społeczne odczucia – szczególnie dotyczące tego, jak wiele emocjonalnej pracy wykonują w związkach kobiety.

Ciekawie łączą się z tym ustalenia neurobiologów. Zespół z Uniwersytetu Cambridge wskazuje, że ludzki mózg osiąga pełnię dojrzałości mniej więcej w okolicach 32. roku życia. Dotyczy to m.in. obszarów odpowiedzialnych za:

• podejmowanie racjonalnych decyzji,
• kontrolę impulsów,
• regulację emocji,
• umiejętność przewidywania konsekwencji.

Po tym wieku nie mamy już „mózgu nastolatka” w sensie neurologicznym, tylko w pełni ukształtowany mózg dorosłego. To nie znaczy, że nagle stajemy się dojrzali – raczej, że mamy biologiczne „narzędzia”, żeby nią być. Reszta to kwestia wychowania, doświadczeń, norm kulturowych i własnej pracy nad sobą.

Czy płeć naprawdę przesądza o dojrzałości

Łatwo wpaść w pułapkę stereotypu: „kobiety dojrzewają szybciej, faceci zawsze są dziecinni”. Rzeczywistość jest bardziej złożona. Różnice między poszczególnymi ludźmi bywają dużo większe niż średnie różnice między płciami.

Znajdziemy trzydziestolatków odpowiedzialnych, empatycznych i stabilnych emocjonalnie oraz czterdziestolatków, którzy wciąż żyją jak na studiach. Zdarzają się też kobiety, które unikają rozmów o problemach, boją się decyzji i uciekają w emocjonalne gry. Płeć bywa tylko jednym z wielu czynników.

Mniej istotne jest to, czy „mężczyźni dojrzewają później od kobiet”, a bardziej – czy konkretne dwie osoby w związku są na podobnym etapie gotowości do dorosłego życia.

Jak rozmawiać o dojrzałości w związku

Temat dojrzałości emocjonalnej łatwo zamienić w oskarżenie: „zachowujesz się jak dzieciak”. Taka komunikacja z góry skazana jest na opór. Dużo lepsze efekty przynoszą konkretne przykłady i mówienie o swoich odczuciach:

• zamiast: „Ty nigdy nie bierzesz nic na serio”,
• lepiej: „Kiedy sama muszę decydować o sprawach finansowych, czuję się, jakbym była w tym zupełnie sama”.

Wielu osobom brakuje nie tyle chęci, ile umiejętności. Nie uczyli się w domu ani w szkole, jak rozmawiać o emocjach, jak przepraszać, jak przyznawać się do błędów. Nad tym da się pracować – z psychoterapeutą, w związkach, a nawet samodzielnie, korzystając z rzetelnych materiałów psychoedukacyjnych.

Kilka praktycznych sygnałów, że dojrzewasz emocjonalnie

Warto spojrzeć nie tylko na partnera, ale też na siebie. O własnej dojrzałości emocjonalnej mogą świadczyć m.in. takie zachowania:

• przestajesz traktować kompromis jak porażkę, a zaczynasz widzieć w nim dogadanie się,
• w momentach złości umiesz zrobić pauzę zamiast natychmiast wysłać raniącą wiadomość,
• potrafisz przeprosić bez tłumaczenia się na tysiąc sposobów,
• umiesz powiedzieć „nie” i znieść czyjeś niezadowolenie,
• zaczynasz myśleć o związku jak o wspólnym projekcie, a nie tylko o źródle przyjemności.

Dojrzałość emocjonalna nie przychodzi sama z datą urodzin. Nie pojawia się magicznie o 32. czy 43. roku życia. To proces, w którym czasem robimy krok do przodu, czasem dwa w tył. Ważne, żeby świadomie się przyglądać, jak reagujemy, czego się boimy i w jakich sytuacjach zrzucamy odpowiedzialność na innych.

Dla wielu par szczera rozmowa o tym, jak każda osoba rozumie dojrzałość i czego jej brakuje w relacji, bywa punktem zwrotnym. Zamiast narzekać, że „on nigdy nie dorośnie” albo „ona zawsze dramatyzuje”, można wspólnie ustalić, jakie konkretne zachowania dają poczucie bezpieczeństwa i partnerstwa. Z tym dopiero zaczyna się prawdziwe dorosłe życie we dwoje.