Szamański napój z Amazonii: jak ayahuasca omija jelita i dociera do świadomości

Napój warzony w głębi amazońskiej dżungli potrafi na kilka godzin całkowicie zmienić sposób, w jaki czujemy ciało i przeżywamy własne życie.

Ayahuasca, rytualny wywar znany wśród plemion Ameryki Południowej od setek lat, dziś kusi też Europejczyków i mieszkańców wielkich miast. Działa silnie na psychikę, ale jego pierwszy „cel” wcale nie znajduje się w głowie, tylko w jelitach – to tam zaczyna się prawdziwa chemiczna rewolucja.

Co to właściwie jest ayahuasca

Ayahuasca to psychodeliczny napój używany w obrzędach szamańskich i rytuałach inicjacyjnych w Amazonii. Tradycyjnie przygotowuje się go z dwóch roślin: liści chacruny (Psychotria viridis) oraz pnącza Banisteriopsis caapi. Liście i łodygi godzinami gotują się razem, aż powstanie gęsty, gorzki wywar.

Kluczowa jest tu współpraca obu składników. Chacruna dostarcza dimetylotryptaminy (DMT) – związku psychodelicznego, który pojawia się w wielu roślinach, a w śladowych ilościach także w ludzkim organizmie. Problem w tym, że DMT podane doustnie zwykle nie ma szans dotrzeć do mózgu, bo w przewodzie pokarmowym działa enzym o nazwie monoaminooksydaza, który błyskawicznie go rozkłada.

Przeczytaj również: 9 mocnych cech ludzi wychowanych w latach 60. i 70., których dziś coraz brakuje

Ayahuasca działa jak sprytne obejście zabezpieczeń: jedna roślina dostarcza DMT, druga tymczasowo blokuje enzym, który normalnie by je unieszkodliwił.

Banisteriopsis caapi zawiera substancje z grupy inhibitorów monoaminooksydazy. Dzięki nim DMT nie rozpada się w jelitach, wchłania się do krwi, a potem dociera do mózgu, gdzie wywołuje zmienione stany świadomości.

Co dzieje się z ciałem po wypiciu napoju

Osoba, która po raz pierwszy sięga po ayahuascę, często jest zaskoczona, że „podróż” zaczyna się od bardzo fizycznych doznań. Zwykle w ciągu kilkunastu minut pojawiają się nudności, zawroty głowy, a w wielu przypadkach wymioty i biegunka.

Przeczytaj również: „Grzeczne” dzieci, samotne dorosłe. Gdy brak potrzeb staje się ceną za miłość

Rytuał oczyszczania, czyli „purga”

Dla zachodniego turysty to po prostu przykra reakcja żołądka. Dla rdzennych społeczności – centralny element doświadczenia. Wymioty nazywa się tam „purgą”, rodzajem oczyszczania zarówno ciała, jak i psychiki. Ma to symboliczny wymiar: człowiek „wyrzuca” z siebie trudne emocje, lęki, przywiązania.

• nudności i wymioty traktowane są jako etap oczyszczania
• silne pocenie się i drżenie ciała interpretowane bywa jako „wyrzucanie” napięcia
• uczucie ciężkości lub gorąca ma oznaczać „pracę” roślin nad organizmem

Dopiero gdy ta fala ustępuje, zaczynają dominować efekty psychiczne.

Przeczytaj również: Psychologia ludzi, którzy naprawdę nie przejmują się opinią innych

Efekty w mózgu i w całym organizmie

Po około 20–40 minutach od wypicia naparu pojawia się to, z czym większość osób kojarzy psychodeliki: zmiana percepcji. Badacze opisują dwa główne rodzaje reakcji.

Efekty centralne, czyli to, co dzieje się w głowie:

• intensywne obrazy przy zamkniętych oczach, geometryczne wzory, sceny symboliczne
• zaburzenia pola widzenia, błyski, pulsujące kształty (tzw. fosfeny)
• wzmocnione zmysły – dźwięki wydają się wyraźniejsze, kolory głębsze
• poczucie „rozpuszczenia ego” – jakby granica między „mną” a otoczeniem osłabła

Efekty obwodowe, czyli reakcje całego organizmu:

• przyspieszony oddech i mocniejsze bicie serca