Kiedy tak naprawdę dojrzewamy emocjonalnie? Zaskakujące różnice między kobietami a mężczyznami

Czy da się wskazać wiek, w którym przestajemy reagować jak nastolatki, a zaczynamy zachowywać się jak prawdziwi dorośli?

Badanie zlecone przez Nickelodeon kilka lat temu mocno namieszało w dyskusji o emocjonalnej dojrzałości. Pokazało nie tylko wyraźną różnicę między płciami, ale też uderzyło w czuły punkt wielu związków: poczucie, że jedna osoba „ogarnia” relację znacznie bardziej niż druga.

Czym w ogóle jest dojrzałość emocjonalna

Dojrzałość emocjonalna nie ma nic wspólnego z liczbą świeczek na torcie. To raczej sposób, w jaki reagujemy na trudne sytuacje, konflikty, stres, krytykę czy zobowiązania. Osoba dojrzała emocjonalnie:

• potrafi nazwać swoje emocje i bierze za nie odpowiedzialność,
• nie ucieka od rozmów niewygodnych, tylko próbuje je przeprowadzić spokojnie,
• myśli o konsekwencjach swoich decyzji dla innych ludzi,
• nie zrzuca odpowiedzialności za swoje życie na partnera, rodziców czy szefa,
• potrafi przyznać się do błędu i coś z tym zrobić.

Silne uczucia same w sobie nie są oznaką niedojrzałości. Kluczowe staje się to, co z nimi robimy: czy nami rządzą, czy umiemy je regulować.

Dla związków ta sfera bywa wręcz fundamentem. Można mieć chemię, wspólne pasje, podobny styl życia, a mimo to rozbić się o jedno: o poczucie, że tylko jedna osoba naprawdę dźwiga emocjonalną i organizacyjną stronę relacji.

Kontrowersyjne liczby: kobiety szybciej, mężczyźni dużo później

W głośnym sondażu z 2013 roku osoby badane pytano o to, kiedy – ich zdaniem – osiągają pełną dojrzałość emocjonalną. Wnioski okazały się dość prowokujące. Średni wiek wskazywany w przypadku kobiet wyniósł 32 lata . W przypadku mężczyzn – aż 43 lata .

Różnica jedenastu lat wywołała lawinę komentarzy w mediach. Jedni traktowali to z przymrużeniem oka, inni widzieli w tym potwierdzenie codziennych doświadczeń z partnerami. Co ciekawe, nie była to tylko krytyka ze strony kobiet – część mężczyzn przyznała, że sami postrzegają się jako emocjonalnie mniej dojrzali.

Według sondażu osiem na dziesięć kobiet uważa, że mężczyźni nigdy całkowicie nie rezygnują z „wewnętrznego chłopca”, a mniej więcej co czwarty mężczyzna przyznaje, że jest po prostu niedojrzały.

Kiedy jedna osoba „ogarnia” wszystko, a druga ucieka

Opisane w badaniu relacje wielu par brzmiały bardzo podobnie. Kobiety częściej mówiły o mocno nierównym podziale odpowiedzialności. Miały poczucie, że to one:

• planują przyszłość – od finansów po decyzje o dzieciach czy przeprowadzce,
• inicjują poważne rozmowy i domykają konflikty,
• dbają o codzienną logistykę – od rachunków po wizyty u lekarza,
• zastanawiają się, jak ich działania wpływają na partnera.

Partner, w ich oczach, często zachowywał się tak, jakby wciąż miał komfort „nastolatka”: odkładanie decyzji, unikanie trudnych rozmów, reagowanie impulsywnie, lekki stosunek do domowych i emocjonalnych obowiązków. To tworzyło relację, w której emocjonalna i organizacyjna praca obciążała głównie jedną stronę.

Prawie jedna trzecia badanych kobiet przyznała, że zakończyła związek właśnie z powodu niedojrzałości partnera. Blisko połowa miała wrażenie, że staje się dla partnera bardziej „mamą” niż partnerką.

Kiedy przestajemy mieć „mózg nastolatka”

Sama ankieta nie spełnia ścisłych standardów badań naukowych, ale ciekawie zgrywa się z tym, co mówi neurologia. Zespół badaczy z Uniwersytetu Cambridge wskazuje, że mózg człowieka dojrzewa mniej więcej do 32. roku życia . W tym wieku najbardziej rozwinięte stają się obszary odpowiedzialne między innymi za:

• planowanie i przewidywanie skutków działań,
• kontrolę impulsów,
• regulację emocji,
• podejmowanie złożonych decyzji.

Oznacza to, że dopiero około trzydziestki nasz mózg działa jak w pełni „dorosły” organ, a nie jak przedłużenie nastoletniej wersji nas samych. Płeć, wychowanie, środowisko oczywiście mają znaczenie, ale wszyscy startujemy z podobnym biologicznym „sprzętem”. To, co robimy z tym potencjałem – w terapii, relacjach, pracy nad sobą – zaczyna liczyć się najbardziej.

Czy mężczyźni rzeczywiście dojrzewają wolniej?

Na to pytanie nie da się odpowiedzieć jednym zdaniem. Część różnic między kobietami a mężczyznami wynika z realnych uwarunkowań społecznych. Dziewczynki często szybciej dostają komunikat: „bądź odpowiedzialna”, „opiekuj się młodszymi”, „nie przesadzaj z emocjami”. Chłopcy z kolei bywają dłużej usprawiedliwiani z zachowań impulsywnych, a dystansowanie się od uczuć bywa traktowane jako przejaw siły.

Skutek? W dorosłym życiu wiele kobiet ma większe doświadczenie w nazywaniu emocji i braniu odpowiedzialności za relacje. Wielu mężczyzn dopiero po trzydziestce zaczyna nadrabiać ten obszar – zwykle wtedy, gdy pojawia się kryzys w związku albo zmęczenie życiem „z dnia na dzień”.

Dojrzałość emocjonalna nie przychodzi wraz z dowodem osobistym ani z obrączką na palcu. Zdarza się, że trzydziestolatek reaguje jak nastolatek, a dwudziestokilkulatek – jak bardzo świadomy, odpowiedzialny partner.

Jak rozpoznać, czy ktoś jest emocjonalnie dojrzały

Nie trzeba robić neuroobrazowania mózgu, by to zobaczyć. Wystarczy uważnie obserwować codzienne sytuacje. Osoba dojrzała emocjonalnie zwykle:

• nie znika w trakcie konfliktu, tylko dąży do rozmowy,
• przy trudnych decyzjach bierze pod uwagę także perspektywę partnera,
• przyznaje się do błędu bez długiego szukania winnych na zewnątrz,
• nie używa żartów i ironii, by zbywać poważne tematy,
• potrafi powiedzieć „nie wiem, muszę to przemyśleć”, zamiast rzucać impulsywne deklaracje.

Brak dojrzałości natomiast często ujawnia się w drobiazgach: notorycznym spóźnianiu się, unikaniu rozmowy o pieniądzach, lekceważeniu granic drugiej osoby czy reagowaniu agresją na każdą krytykę.

Co to oznacza dla związków i dla nas samych

Emocjonalna różnica wieku między partnerami bywa znacznie większa niż ta w metryce. Związek trzydziestolatki z czterdziestolatkiem wcale nie musi oznaczać, że to on jest „mądrzejszy i bardziej życiowy”. W praktyce bywa odwrotnie: ona od dawna bierze odpowiedzialność za swoje emocje, a on dopiero uczy się nazywać, co czuje.

Z tej perspektywy dane z brytyjskiego sondażu pokazują raczej tendencję niż niepodważalną prawdę. Sporo mężczyzn dojrzewa szybciej niż przeciętna ankietowa, wiele kobiet – wolniej. Sedno przesuwa się w stronę pytania: czy chcemy nad sobą pracować, czy wolimy zostawać w wygodnej roli „wiecznego dziecka”, które ktoś inny zawsze wyratuje.

W praktyce pomocne staje się kilka prostych kroków: szczera rozmowa z partnerem o podziale odpowiedzialności, ćwiczenie mówienia o emocjach bez atakowania drugiej strony, sięgnięcie po terapię indywidualną lub par, jeśli konflikty stale się powtarzają. To nie są „fanaberie dla wrażliwych”, tylko bardzo konkretny trening dojrzałości.

Emocjonalna dorosłość nie zamyka drogi do spontaniczności, poczucia humoru czy „wewnętrznego dzieciaka”. Raczej pozwala wybrać moment, w którym można się bawić, a w którym trzeba stanąć na wysokości zadania. I tu różnica między kobietami a mężczyznami, o której mówi głośne badanie, wciąż wydaje się spora – ale nie jest z góry przesądzona.