Kiedy naprawdę dojrzewamy emocjonalnie? Różnica płci zaskakuje

Kiedy człowiek przestaje reagować jak nastolatek i zaczyna brać pełną odpowiedzialność za swoje emocje i decyzje? Odpowiedź nie jest taka oczywista.

Badania nad dojrzałością emocjonalną pokazują wyraźnie: sam wiek w dowodzie osobistym to za mało. Szczególnie wyraźnie widać to w związkach, gdzie jedna osoba czuje się jak „rodzic”, a druga – jak wieczny nastolatek.

Co tak naprawdę znaczy dojrzałość emocjonalna

Dojrzałość emocjonalna to nie jest brak emocji. Wręcz przeciwnie – chodzi o umiejętność ich rozumienia, nazywania i reagowania w sposób, który nie rani innych i nie niszczy relacji. To moment, kiedy przestajemy uciekać przed konsekwencjami własnych zachowań.

• zamiast fochów – rozmowa
• zamiast ucieczki – branie odpowiedzialności
• zamiast impulsywnych decyzji – chwila na zastanowienie
• zamiast przerzucania winy – przyznanie się do błędu

Psychologowie podkreślają, że dojrzałość emocjonalna jest jednym z głównych filarów trwałego związku. Bez niej nawet bardzo silne uczucie nie wytrzyma na dłuższą metę.

Przeczytaj również: Twoja fryzura to nie przypadek. Co mówi o tobie psychicznie?

Dojrzałość emocjonalna to nie wiek, tylko sposób, w jaki reagujesz na konflikty, krytykę, stres i bliskość z drugą osobą.

Kobiety i mężczyźni: czy dojrzewają w tym samym tempie?

Jedno z głośnych badań przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii ponad dekadę temu pokazało, jak silnie różni się postrzeganie dojrzałości emocjonalnej u kobiet i mężczyzn. Ankietowani oceniali zarówno siebie, jak i partnera lub partnerkę.

Wnioski wywołały burzę komentarzy. Kobiety opisywały przede wszystkim:

Przeczytaj również: Ten sygnał w mózgu dziecka może zapowiadać ADHD już przed 10. rokiem życia

• nierówny podział tzw. „pracy umysłowej” w związku,
• konieczność pamiętania za dwie osoby o sprawach codziennych,
• poczucie, że to one podejmują większość ważnych decyzji,
• frustrację związaną z tym, że partner „nie dorasta” emocjonalnie.

W wielu relacjach ten brak równowagi zmieniał partnerstwo w układ, gdzie jedna strona organizuje i przewiduje, a druga raczej reaguje – albo wręcz unika tematu.

Konkretne liczby: kiedy osiągamy pełną dojrzałość emocjonalną?

Najbardziej komentowany fragment badania dotyczył wieku, w którym – zdaniem respondentów – pojawia się pełna dojrzałość emocjonalna. Średnie wskazania były bardzo różne dla obu płci.

Przeczytaj również: Ten cichy sygnał w pracy może zapowiadać wypalenie na długo przed załamaniem

Oznacza to aż 11 lat różnicy. Nic dziwnego, że wynik wywołał tyle emocji – z jednej strony bawił, z drugiej wielu osobom wydawał się zaskakująco bliski ich własnym doświadczeniom z życia prywatnego.

Z ankiety wynikało również, że:

• około osiem na dziesięć kobiet uważa, iż mężczyźni zachowują zawsze pewien „dziecięcy pierwiastek”,
• około jedna czwarta mężczyzn przyznała wprost, że uważa siebie za niedojrzałych emocjonalnie.

Dla sporej części badanych mężczyzn etykieta „niedojrzały” nie była obrazą, ale raczej autoironicznym stwierdzeniem faktu.

Zachowania, które najczęściej uznawano za niedojrzałe

Respondenci nie ograniczyli się do suchych liczb. Opisali też konkretne sytuacje i nawyki, które uznają za przejawy braku dojrzałości emocjonalnej. W odpowiedziach powtarzały się m.in. takie wzorce:

• unikanie poważnych rozmów o przyszłości, finansach czy wspólnych planach,
• traktowanie obowiązków domowych jak „pomocy”, a nie wspólnej odpowiedzialności,
• obrażanie się zamiast otwartej rozmowy,
• bagatelizowanie uczuć partnera lub partnerki,
• spontaniczne, ryzykowne decyzje bez myślenia o skutkach,
• przerzucanie winy za konflikty wyłącznie na drugą stronę.

Dla wielu kobiet taki układ przeradzał się w relację asymetryczną. Opisywały, że czuły się:

• same przy podejmowaniu ważnych życiowych decyzji,
• odpowiedzialne nie tylko za siebie, lecz także za emocje partnera,
• jak matki, a nie partnerki – zwłaszcza w sytuacjach stresowych.

Część badanych kobiet przyznała, że właśnie brak dojrzałości emocjonalnej partnera był bezpośrednim powodem zakończenia relacji.

Gdy jedna osoba w związku czuje się bardziej jak opiekun niż partner, uczucie z czasem ustępuje miejsca zmęczeniu i zniechęceniu.

Czy to naprawdę „wina płci”? Co mówi neuronauka

Badanie, mimo dużego rozgłosu, nie spełnia rygorystycznych kryteriów naukowych. Miało raczej charakter sondażu społecznego niż poważnego projektu akademickiego. Panel badanych był ograniczony, a kontekst kulturowy – konkretny, bo opierał się na brytyjskim społeczeństwie.

Mimo tego wyniki skłaniają do postawienia szerszego pytania o to, kiedy nasz mózg w ogóle jest gotowy na pełną dojrzałość emocjonalną. Tu z pomocą przychodzą dane z neuronauki. Zespół badawczy z renomowanego uniwersytetu w Cambridge wskazuje, że mózg człowieka osiąga swój „szczyt funkcjonalny” mniej więcej w okolicach 32. roku życia.

Chodzi szczególnie o obszary odpowiedzialne za:

• planowanie i przewidywanie konsekwencji,
• kontrolę impulsów,
• regulację emocji,
• podejmowanie złożonych decyzji.

Dopiero wtedy mamy biologiczne „zaplecze”, które sprzyja naprawdę dorosłym reakcjom. To tłumaczy, czemu dwudziestolatek może być bardzo inteligentny, a jednocześnie reagować w sposób bliższy nastolatkowi niż czterdziestolatkowi.

Dojrzałość to nie tylko mózg, ale też wybory

Uczeni podkreślają, że rozwój mózgu wyznacza pewien próg możliwości, lecz nie załatwia wszystkiego. Dwie osoby w tym samym wieku mogą zachowywać się zupełnie inaczej – jedna bierze odpowiedzialność, druga ucieka od niej przy każdej okazji.

Na poziom dojrzałości wpływają też:

• styl wychowania w dzieciństwie,
• doświadczenia z poprzednich związków,
• środowisko pracy i przyjaciele,
• gotowość do autorefleksji i pracy nad sobą,
• obecność lub brak terapii, wsparcia psychologicznego.

Biologia daje możliwości, ale to codzienne decyzje – czy przyznasz się do błędu, czy pójdziesz na terapię, czy nauczysz się rozmawiać – budują prawdziwą dojrzałość emocjonalną.

Jak rozpoznać, że ktoś jest już emocjonalnie dorosły

Dla osób, które wchodzą w nowe relacje, pytanie brzmi często bardzo praktycznie: po czym poznać, że druga strona jest gotowa na dojrzały związek? W badaniach i rozmowach z psychologami najczęściej pojawiają się takie sygnały:

• potrafi powiedzieć „przepraszam” i naprawdę zastanawia się, co poszło nie tak,
• nie znika nagle z trudnych rozmów, tylko domyka temat,
• nie próbuje „karać ciszą”,
• potrafi mówić o swoich uczuciach wprost, bez agresji i gierek,
• myśli o przyszłości w liczbie mnogiej, a nie wyłącznie „ja”,
• nie zrzuca odpowiedzialności za swoje wybuchy złości na innych.

W praktyce dużo mówi też to, jak dana osoba reaguje w kryzysie: czy potrafi szukać rozwiązań, czy raczej chowa głowę w piasek i udaje, że problemu nie ma.

Co może zrobić para, gdy jedna osoba „dojrzewa wolniej”

W wielu związkach partnerzy rozwijają się emocjonalnie w różnym tempie – niezależnie od płci. Nie musi to od razu oznaczać końca relacji, ale wymaga szczerej rozmowy i jasnego nazwania problemu.

Pomocne bywa:

• ustalenie konkretnych granic – czego nie akceptujesz, a co jest dla ciebie w porządku,
• umówienie się na wspólne „zasady gry” w kłótni, np. brak wyzwisk, brak wychodzenia bez zapowiedzi,
• zachęcenie partnera lub partnerki do terapii indywidualnej albo par,
• dzielenie się odpowiedzialnością za obowiązki, a nie „pomaganie” z łaski,
• zweryfikowanie własnych nawyków – czy nie wyręczasz drugiej osoby w każdym aspekcie życia.

Czasem dopiero odebranie wygodnej roli „wiecznego dziecka” sprawia, że druga osoba zaczyna realnie dorastać emocjonalnie.

Dojrzałość emocjonalna nie przychodzi sama z datą urodzin. Dla części osób sygnałem do zmiany staje się rozstanie, kryzys zdrowotny, rodzicielstwo lub terapia. Inni potrzebują mocniejszego „zderzenia ze ścianą”, by zrozumieć, że ich zachowania ranią najbliższych. Warto o tym pamiętać, gdy patrzymy na liczby z głośnych badań – statystyki pokazują pewien trend, ale o jakości każdej relacji wciąż decydują konkretne zachowania dwojga ludzi, dzień po dniu.