W jakim wieku naprawdę dojrzewamy emocjonalnie? Kobiety i mężczyźni nie idą równo

Naukowcy i ankiety twierdzą, że nie u wszystkich kończy się to w tym samym wieku.

Badanie zlecone przez stację Nickelodeon wywołało lata temu sporą dyskusję: kiedy tak naprawdę przestajemy reagować jak dzieci, a zaczynamy podejmować odpowiedzialne, spójne decyzje? Wyniki sugerują wyraźny rozdźwięk między płciami i mocno dotykają tematu związków, codziennej „ogarnialności” i psychicznego zmęczenia w relacjach.

Czym w ogóle jest dojrzałość emocjonalna

Dojrzałość emocjonalna to nie wiek w dowodzie, tylko sposób, w jaki reagujemy na siebie i innych. Chodzi o moment, w którym:

• potrafimy nazwać to, co czujemy, zamiast wybuchać albo się wycofywać,
• umiemy odroczyć przyjemność na rzecz długofalowego celu,
• bierzemy odpowiedzialność za swoje decyzje i ich skutki,
• nie uciekamy od trudnych rozmów, konfliktów i zobowiązań,
• nie zrzucamy winy wyłącznie na innych, los czy dzieciństwo.

Na papierze brzmi to prosto. W realnym życiu bywa różnie. Właśnie tę rozbieżność – między wiekiem biologicznym a emocjonalnym – próbowało pokazać głośne badanie przywoływane przez brytyjskie media.

Badanie z 2013 roku wskazuje, że wiele kobiet czuje się „emocjonalnie dorosłymi” dużo wcześniej niż mężczyźni, co przekłada się na ich doświadczenia w związkach.

Co pokazało badanie Nickelodeon

Ankieta przeprowadzona na brytyjskim panelu dorosłych skupiła się na dwóch rzeczach: jak badani oceniają własną dojrzałość emocjonalną oraz jak postrzegają partnera lub partnerkę. Odpowiedzi ułożyły się w dość wyraźny schemat różnic między płciami.

Konkretny wiek dla kobiet i mężczyzn

Według wyników:

• kobiety oceniały, że pełną dojrzałość emocjonalną osiągają w okolicach 32. roku życia ,
• dla mężczyzn ten symboliczny moment miał wypadać dopiero w okolicach 43. roku życia .

Oznacza to wskazanie jedenastoletniej różnicy między przeciętną kobietą a przeciętnym mężczyzną. Respondentki w opisach codzienności często sięgały po obraz dobrze znany wielu parom: jedna osoba planuje, pamięta, organizuje i przewiduje, druga raczej reaguje „na bieżąco” lub wszystko odwleka.

Osiem na dziesięć badanych kobiet miało poczucie, że ich partner zachowuje w sobie silny, dziecięcy pierwiastek. Co czwarty mężczyzna wprost uznał się za osobę niedojrzałą emocjonalnie.

Jak przejawia się niedojrzałość w praktyce

W ankiecie pojawiały się powtarzające się opisy typowych zachowań uznawanych za emocjonalnie „niedorosłe”. Dotyczyły głównie codziennego życia w związku:

• uciekanie od poważnych rozmów, np. o finansach, dzieciach, przeprowadzce,
• trudność w podejmowaniu decyzji długoterminowych,
• lekceważenie obowiązków domowych i organizacyjnych,
• skłonność do żartów lub bagatelizowania, gdy druga strona mówi o ważnych emocjach,
• tendencja do wycofywania się przy konflikcie zamiast próby dojścia do porozumienia.

Dla wielu kobiet taka dynamika prowadziła do wrażenia, że tworzą relację asymetryczną – jedna osoba „trzyma” emocje, plan i odpowiedzialność, a druga często stoi obok, niekoniecznie zła, ale jakby mniej obciążona całą układanką.

Z liczb przytaczanych przy badaniu wyłania się dość spójny obraz:

Długotrwałe funkcjonowanie w takim układzie wyczerpuje psychicznie, nawet jeśli w relacji nie brakuje sympatii czy przywiązania. Z czasem emocjonalne zmęczenie potrafi przeważyć nad uczuciem.

Czy liczby z ankiety są „prawdą o ludziach”

Raport Nickelodeon nie spełnia rygorystycznych kryteriów badań naukowych. Panel był ograniczony, a całość miała w założeniu lekki, rozrywkowy charakter. Pełna generalizacja na wszystkie kraje i grupy społecznie byłaby więc zwyczajnie naciągana.

Mimo to wyniki w ciekawy sposób splatają się z doświadczeniami wielu par i z tym, co widać w gabinetach psychologów: temat dojrzałości emocjonalnej wraca jak bumerang przy rozmowach o rozstaniach, kryzysach i „rozjechanych” oczekiwaniach wobec partnera.

Dojrzałość emocjonalna bywa jednym z filarów trwałego związku. Tam, gdzie brakuje odpowiedzialności, uważności i gotowości do dialogu, uczucie rzadko wystarcza na dłuższą metę.

Co mówią badania nad mózgiem

Na temat wieku dojrzewania emocjonalnego wypowiadają się także neurobiolodzy. Zespoły badawcze z uniwersytetu w Cambridge wskazują, że ludzki mózg osiąga pewien szczyt dojrzałości funkcjonalnej mniej więcej w trzeciej dekadzie życia, około 32. roku .

To właśnie wtedy w pełni rozwinięte są obszary związane z:

• regulacją emocji,
• przewidywaniem konsekwencji działań,
• planowaniem,
• hamowaniem impulsów,
• złożonym myśleniem społecznym (empatia, rozumienie perspektywy innych).

Z tej perspektywy każdy człowiek przechodzi podobny, biologiczny etap dojrzewania. Różnice płciowe nie tłumaczą wszystkiego. Na to, czy ktoś będzie radził sobie dojrzale w relacjach, wpływają też wychowanie, wzorce rodzinne, kultura, a nawet sytuacja ekonomiczna czy doświadczenia życiowe.

Czy naprawdę „kobiety dojrzewają wcześniej”

Popularne powiedzenie o szybszym dojrzewaniu dziewczynek ma pewne odzwierciedlenie w badaniach rozwojowych. W okresie nastoletnim to one częściej uczą się nazywać emocje, rozmawiać o nich z rówieśnikami, szukają wsparcia. Chłopcom częściej przekazuje się komunikat: „zaciskaj zęby, nie mazgaj się”.

Ten podział ról potrafi niechcący „zamrozić” rozwój emocjonalny. Dorosły mężczyzna może mieć świetną karierę, zarabiać dobre pieniądze, a wciąż nie radzić sobie z wyrażaniem złości inaczej niż milczeniem lub atakiem. Dorosła kobieta często bywa przyzwyczajona do tego, że to właśnie ona zajmuje się sferą emocji – w związku, rodzinie, pracy.

Dojrzałość emocjonalna łączy się więc z płcią nie tylko biologicznie, ale kulturowo. Jeśli chłopcu przez lata mówi się, że ma być „twardy”, później trudno mu nagle stać się otwartym partnerem w rozmowie o uczuciach.

Jak pracować nad własną dojrzałością emocjonalną

Niezależnie od tego, czy ktoś ma 25, 35 czy 50 lat, wiele elementów dojrzałości da się rozwijać. W praktyce często zaczyna się od bardzo prostych kroków:

• regularne zatrzymywanie się i sprawdzanie, co czuję, zamiast natychmiast reagować,
• nauka rozmowy o emocjach bez zrzucania winy („czuję złość”, a nie „doprowadzasz mnie do szału”),
• ćwiczenie przyjmowania krytyki bez agresji czy ucieczki,
• branie udziału w podejmowaniu decyzji w związku zamiast „oddać stery”,
• terapia indywidualna lub partnerska, jeśli powtarzają się te same konflikty.

Osoby, które inwestują w ten obszar, często zauważają zmianę nie tylko w relacjach romantycznych. Łatwiej im też funkcjonować zawodowo, wychowywać dzieci, a nawet odpoczywać bez poczucia winy.

Co jeszcze odsłania spór o wiek dojrzałości

Sama liczba lat podana w ankiecie budzi emocje, bo dotyka wielu stereotypów: „wiecznego chłopca”, „zrzędliwej partnerki”, „faceta, który nigdy nie dorasta”. Za tymi żartami stoją realne napięcia. Jedna strona ma poczucie, że dźwiga za dużo, druga czuje się oceniana i atakowana.

Rozmowa o dojrzałości emocjonalnej bywa więc szansą na inny podział zadań i oczekiwań. Kiedy para przestaje rozmawiać o tym, kto „jest gorszy”, a zaczyna patrzeć, kto czego się nauczył w domu, co dostał w pakiecie z wychowaniem i kulturą, łatwiej o zmianę. Emocjonalna dorosłość nie polega na byciu idealnym, tylko na gotowości do przyjrzenia się sobie i wzięcia odpowiedzialności za to, co wnosimy do relacji.

W praktyce oznacza to choćby tyle, że 28‑latek może być bardziej stabilny i empatyczny niż 45‑latek, a 40‑letnia kobieta wciąż może reagować jak nastolatka w sytuacjach konfliktowych. Metryka ma znaczenie, ale nie decyduje o wszystkim. To, jak i czy pracujemy nad sobą, potrafi mocniej kształtować naszą dojrzałość niż jakikolwiek rocznik w dowodzie osobistym.