Urodziłeś się w latach 1965–1970? Sprawdź nowe zasady wcześniejszej emerytury

Dotyczy to tych, którzy zaczęli pracować przed 20. urodzinami i celują w tzw. emeryturę za długą karierę. Nowy kalendarz, oparty na projekcie dekretu i wytycznych tamtejszego odpowiednika ZUS, pokazuje dokładnie, kto zyskuje miesiąc, a kto aż trzy w stosunku do harmonogramu z 2023 roku.

Francja wstrzymuje reformę emerytalną i układa nowe terminy

We Francji od 2026 roku ma wejść w życie zmodyfikowany system przechodzenia na emeryturę dla osób z długim stażem. Chodzi o tych, którzy zaczęli pracę przed 20. rokiem życia i spełniają określony wymiar składkowy. Z powodu zawieszenia części reformy z 2023 roku państwowa instytucja emerytalna musiała przygotować nowy kalendarz.

Nowe zasady mają zacząć obowiązywać od 1 września 2026 roku . To właśnie ta data staje się punktem odniesienia przy wyliczaniu, kto skorzysta na złagodzeniu wieku przejścia na wcześniejszą emeryturę, a kto już się w nowe ramy po prostu nie załapie.

Nowe reguły dotyczą tylko tych, którzy mają prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu długiej kariery i którym świadczenie zacznie być wypłacane 1 września 2026 roku lub później.

Jak liczony jest wiek odejścia dla długiej kariery

Francuska instytucja emerytalna posługuje się specjalnym wiekiem uprawniającym do przejścia na emeryturę z tytułu długiej kariery. Obowiązuje on osoby, które:

Przeczytaj również: Evergreen w private equity: prostszy sposób na inwestowanie w firmy niepubliczne

• rozpoczęły aktywność zawodową przed ukończeniem 20 lat,
• osiągnęły wymaganą liczbę kwartałów składkowych dla swojego rocznika.

Nowy kalendarz określa wiek emerytalny w różnych punktach co trzy miesiące. Różnice wydają się kosmetyczne, ale przekładają się na bardzo konkretne daty – a jeden miesiąc w tę czy w tamtą stronę może dla zainteresowanych oznaczać kilka dodatkowych wypłat emerytury.

Roczniki 1964–1970: kto zyskuje miesiące, a kto nie

Największe zmiany dotyczą osób urodzonych między 1965 a 1970 rokiem. Przy długiej karierze ich wiek uprawniający do wcześniejszej emerytury ma wyglądać następująco:

Przeczytaj również: Przestań prać pościel w 40 stopniach. Bakteriolodzy mają inne zalecenia

W praktyce rocznik 1964 nic nie zyskuje. Większość urodzonych w 1965 roku również nie ma zmian – z wyjątkiem tych, którzy przyszli na świat w grudniu. Dla nich wiek przejścia na emeryturę obniża się o jeden miesiąc. Z kolei osoby z roczników 1966–1970 zyskują po trzy miesiące w stosunku do wcześniejszego harmonogramu.

Dlaczego część rocznika 1965 pozostaje bez zmian

Wyjaśnienie jest proste i wynika z daty wejścia w życie nowych zasad. Osoby urodzone w 1964 roku i w zdecydowanej większości w 1965 roku osiągają swój wiek emerytalny przed 1 września 2026 roku. Do tego momentu ich prawo do wcześniejszej emerytury już się otwiera, więc nowe przepisy nie mogą działać wstecz.

Przeczytaj również: Dlaczego przy wietrze marzniemy mocniej? Prawda o „temperaturze odczuwalnej”

Tekst projektu dekretu wskazuje wprost, że z obniżenia wieku skorzystają jedynie ubezpieczeni urodzeni od 1 grudnia 1965 roku. Pozostałym wiek pozostaje na poziomie zapisanym w harmonogramie po reformie z 2023 roku.

Dla większości rocznika 1965 brak zmiany nie wynika z „gorszego traktowania”, ale z tego, że do 1 września 2026 roku osiągają już dotychczasowy wiek emerytalny.

Kluczowy jest nie tylko wiek, ale też data rozpoczęcia wypłaty

Francuski system patrzy nie tylko na dzień urodzenia i sam wiek, lecz także na faktyczną datę, od której rusza wypłata świadczenia. To rodzi różne sytuacje w obrębie tego samego rocznika.

Przykład: dwa różne czerwone światła w jednym roku urodzenia

Załóżmy dwie osoby z rocznika 1965, obie z uznaną długą karierą:

• pierwsza urodzona w czerwcu – jej wiek 60 lat i 9 miesięcy przypada w marcu 2026 roku; jeśli złoży wniosek i emerytura ruszy przed wrześniem 2026, nie obejmuje jej żadne obniżenie wieku,
• druga urodzona 15 grudnia – jej wiek 60 lat i 8 miesięcy wypada w połowie sierpnia 2026; jeśli zdecyduje się na emeryturę od 1 września 2026 lub później, skorzysta z nowego, korzystniejszego wieku.

Ta konstrukcja zachęca część osób do przesunięcia momentu faktycznego startu emerytury. Jeden miesiąc czekania może przełożyć się na długoterminową korzyść, jeśli dzięki temu system uzna niższy wiek jako obowiązujący.

Warunki uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury za długą karierę

Same wymagania dotyczące długiej kariery pozostają takie same, niezależnie od kalendarza. Trzeba spełnić dwa główne kryteria:

• zacząć aktywność zawodową przed ukończeniem 20 lat,
• uzbierać odpowiednią liczbę kwartałów składkowych, zależną od rocznika.

Wymagana długość okresów składkowych wygląda następująco:

• 170 kwartałów dla rocznika 1964 i osób urodzonych od 1 stycznia do 30 listopada 1965 roku,
• 171 kwartałów dla urodzonych w grudniu 1965 roku,
• 172 kwartały dla roczników 1966–1970.

Do stażu wlicza się przede wszystkim kwartały ze składkami, ale też okresy takich aktywności jak:

• urlopy związane z rodzicielstwem,
• nauka zawodu i płatne staże,
• odbycie obowiązkowej służby wojskowej.

Okresy rejestrowanego bezrobocia nie zwiększają stażu wymaganego do przyznania wcześniejszej emerytury za długą karierę. Mogą natomiast liczyć się do ogólnego prawa do emerytury w zwykłym wieku, co tworzy dwie osobne ścieżki.

Rola emerytur uzupełniających i zasada „bez obniżki”

We Francji oprócz emerytury z podstawowego systemu funkcjonuje silny filar uzupełniający dla pracowników sektora prywatnego – Agirc‑Arrco. W przypadku długiej kariery mechanizm jest prosty: jeśli państwowy system przyznaje wcześniejszą emeryturę, fundusz uzupełniający dostosowuje się do tej decyzji.

Po spełnieniu kryteriów długiej kariery emerytura uzupełniająca Agirc‑Arrco może być wypłacana bez obniżki związanej z wiekiem, w tym samym terminie co świadczenie bazowe.

Osoby planujące wcześniejsze odejście z pracy powinny więc patrzeć na oba filary łącznie. W praktyce liczy się nie tylko to, od kiedy zaczną pobierać świadczenie z systemu państwowego, ale też w jakim momencie ruszy wypłata z części uzupełniającej i na jakich zasadach.

Dlaczego nowe daty są na razie tymczasowe

Cały opisany kalendarz opiera się na projekcie dekretu, a nie na akcie już opublikowanym w dzienniku ustaw. Oznacza to, że przed 2026 rokiem mogą się jeszcze pojawić niewielkie korekty techniczne. Francuskie władze przyjęły ten scenariusz jako roboczy, co pozwala instytucjom emerytalnym prowadzić komunikację z ubezpieczonymi i aktualizować kalkulatory online.

Dodatkowo zawieszenie reformy ma mieć charakter przejściowy. Po wyborach prezydenckich zaplanowanych na 2027 rok możliwe są trzy drogi: utrzymanie obecnego „zamrożenia”, powrót do pierwotnego kalendarza z 2023 roku albo przygotowanie całkiem nowych rozwiązań. Dla osób z roczników 1965–1970 kluczowe jest więc bieżące śledzenie zmian i regularne sprawdzanie swojego wieku i stażu w oficjalnych symulatorach.

Co to oznacza w praktyce dla pracujących od młodych lat

Dla osób, które zaczęły pracować bardzo wcześnie, system długich karier staje się jednym z najważniejszych narzędzi planowania zawodowego. Nawet miesiąc różnicy w wieku przejścia na emeryturę może przełożyć się na kilkanaście tysięcy euro świadczeń w całym okresie życia po zakończeniu pracy.

Przykładowo ktoś z rocznika 1968, kto zaczął pracę w wieku 18 lat, może już dziś w przybliżeniu policzyć, ile kwartałów zgromadzi do przejścia na emeryturę i kiedy realnie będzie mógł zakończyć aktywność zawodową. Do tego dochodzi decyzja, czy warto zostać na rynku pracy kilka miesięcy dłużej, aby zwiększyć podstawę wymiaru emerytury oraz wysokość części uzupełniającej.

Dla Polaków mieszkających i pracujących we Francji te reguły również mają znaczenie, bo każdy przepracowany tam kwartał trafia do francuskiego systemu i wpływa na prawo do tamtejszej emerytury. W takiej sytuacji dobrze jest gromadzić wszystkie dokumenty potwierdzające początki kariery i rodzaj zatrudnienia – zwłaszcza jeśli pierwsza praca była podjęta na umowie krótkoterminowej, w ramach praktyk lub w młodym wieku, gdy łatwo coś przeoczyć.

Warto też rozumieć, czym w praktyce różni się zwykły wiek emerytalny od wieku dla długich karier. Pierwszy dotyczy wszystkich, którzy spełniają ogólne warunki, drugi natomiast działa jak nagroda za wyjątkowo długi staż rozpoczęty we wczesnej młodości. Zmiany wprowadzone na 2026 rok przesuwają nieco granice na korzyść roczników 1966–1970, co dla wielu osób z tej grupy może być argumentem, aby dokładniej przyjrzeć się swojej historii zatrudnienia i sprawdzić, czy spełniają próg rozpoczęcia pracy przed 20. rokiem życia.