Twój mikrofalnik nie jest sterylny. Setki bakterii przetrwają każdy „obrót talerza”

Nowe badania pokazują, że obraz jest znacznie mniej komfortowy.

Naukowcy opisali ponad 700 gatunków bakterii, które potrafią przeżyć w typowych warunkach pracy kuchenki mikrofalowej. Część z nich jest zupełnie niegroźna, ale wśród lokatorów urządzenia mogą znaleźć się także patogeny związane z biegunkami i zatruciami pokarmowymi.

Mikrofalówka to nie sterylizator, tylko ciepłe schronienie

W domach i biurach mikrofalówka pracuje codziennie po kilka, kilkanaście minut. Wydaje się, że wysoka temperatura i promieniowanie powinny zabić wszystko. Badacze przeanalizowali jednak mikroorganizmy bytujące w realnych urządzeniach, używanych na co dzień, a nie w sterylnym laboratorium.

W typowym mikrofalniku można znaleźć ponad 700 gatunków bakterii, z których część bez trudu znosi ciepło i promieniowanie.

Szczególnie dobrze radzą sobie bakterie tworzące spory , czyli niezwykle odporne przetrwalniki. Do takich należą między innymi przedstawiciele rodzajów Bacillus i Clostridium>. Spory znoszą suszę, brak składników odżywczych, wysoką temperaturę oraz dawki promieniowania, które dla zwykłych komórek byłyby zabójcze.

Badacze zauważyli, że bakterie gromadzą się przede wszystkim tam, gdzie zbiera się jedzenie: pod talerzem obrotowym, w zakamarkach drzwi, w szczelinach uszczelek i w narożnikach komory. Tam temperatura bywa niższa, a sprzątanie – delikatnie mówiąc – nieregularne.

Dlaczego podgrzewanie nie zawsze wystarczy

Podgrzanie dania w mikrofalówce często daje złudne poczucie bezpieczeństwa. Wnętrze potrawy nie nagrzewa się równomiernie, a parujący talerz może wyglądać na bardzo gorący, choć w środku wciąż pozostają chłodniejsze „kieszenie”.

• bakterie w takich miejscach nie osiągają temperatury zabójczej dla komórek,
• spory bakterii potrafią przetrwać nawet krótkotrwałe zagotowanie, więc tym bardziej kilkadziesiąt sekund w mikrofalówce,
• jeśli wnętrze urządzenia jest brudne, świeże porcje jedzenia mogą natychmiast „zbierać” zanieczyszczenia z ścian i talerza.

Do tego dochodzi jeszcze jeden efekt: częste, umiarkowane ogrzewanie może wręcz sprzyjać aktywacji przetrwalników . Po fazie uśpienia spora może „obudzić się” i zacząć się dzielić, gdy trafi na wilgotne resztki jedzenia i przyjemne ciepło.

Jakie choroby mogą być z tym związane

Nie każda bakteria z wnętrza mikrofalówki wywołuje choroby. Większość to typowa flora środowiskowa, którą organizm człowieka zna i z którą sobie radzi. Problem zaczyna się przy drobnoustrojach wywołujących zatrucia pokarmowe i infekcje przewodu pokarmowego.

W badaniach nad bakteriami z mikrofalówek wyłapano między innymi gatunki związane z:

• salmonellozami – biegunkami, gorączką, bólami brzucha po zjedzeniu skażonej żywności,
• zatruciami gronkowcowymi – nagłe wymioty i biegunka po spożyciu toksyn wytwarzanych przez niektóre szczepy Staphylococcus aureus,
• gastroenteritami o różnym podłożu bakteryjnym – szczególnie problematycznymi dla małych dzieci, seniorów i osób z obniżoną odpornością.

Największe ryzyko pojawia się tam, gdzie ten sam, brudny mikrofalnik dzieli wiele osób: w biurach, szkołach, pokojach socjalnych, akademikach.

Jeśli w takich miejscach nikt regularnie nie sprząta urządzenia, a użytkownicy podgrzewają jedzenie bez przykrycia, mikrofalówka staje się skutecznym „inkubatorem” dla całej społeczności w budynku.

Codzienna higiena mikrofalówki – praktyczne minimum

Jak często czyścić i czego używać

Specjaliści zalecają, aby traktować mikrofalówkę jak blat kuchenny: jeśli coś się rozleje lub „wybuchnie” w środku, trzeba zająć się tym od razu , nie po tygodniu. Im krócej resztki jedzenia leżą na ścianach, tym mniej czasu mają bakterie na kolonizację urządzenia.

Do codziennego użytku wystarczy roztwór wody z płynem do naczyń lub specjalny preparat do sprzętów kuchennych. Środki zawierające chlor czy silne rozpuszczalniki mogą uszkodzić plastikowe elementy i zostawiają nieprzyjemny zapach, który później przeniknie do jedzenia.

Proste triki, które naprawdę działają

• Zawsze przykrywaj jedzenie – specjalną pokrywką do mikrofalówki lub talerzem; ograniczasz rozchlapywanie i unoszące się aerozole.
• Wyjmij talerz obrotowy i raz w tygodniu umyj go jak zwykły talerz w zlewie lub zmywarce.
• Nie pozwalaj resztkom wysychać – zaschnięty sos to trudno dostępna „spiżarnia” dla bakterii.
• Nie podgrzewaj jedzenia wiele razy z rzędu – każde kolejne podgrzanie i schłodzenie sprzyja rozwojowi mikroorganizmów.
• Nie trzymaj w środku otwartych produktów „na chwilę” – łatwo o zanieczyszczenie z brudnych ścian komory.

Najskuteczniejszy „środek dezynfekujący” w mikrofalówce to wciąż szmatka, odrobina detergentu i odrobina konsekwencji.

Bakterie z mikrofalówki jako inspiracja dla nauki

Choć brzmi to paradoksalnie, ekstremalna odporność części bakterii z mikrofalówki zainteresowała nie tylko specjalistów od bezpieczeństwa żywności, ale też zespoły pracujące w biotechnologii i astrobiologii.

Gdzie taka odporność może się przydać

Bakterie, które bez problemu radzą sobie z wysoką temperaturą i promieniowaniem, stanowią dla naukowców kopalnię narzędzi biologicznych. Z takich organizmów można pozyskiwać między innymi enzymy termostabilne , przydatne w procesach przemysłowych, w których tradycyjne białka szybko ulegają zniszczeniu.

Możliwe kierunki zastosowań obejmują na przykład:

• biologiczne oczyszczanie odpadów w miejscach o podwyższonej temperaturze,
• produkcję leków i związków chemicznych w reaktorach pracujących w trudnych warunkach,
• testowanie granic życia w kontekście badań nad organizmami zdolnymi przeżyć w kosmosie lub na innych planetach.

Naukowcy patrzą więc na to, co dzieje się w naszych kuchniach, jak na naturalne laboratorium selekcji – gdzie przeżywają tylko najbardziej wytrzymałe mikroorganizmy.

Co z tego wynika dla zwykłego użytkownika

Wniosek z badań nie jest taki, że trzeba wyrzucić mikrofalówkę na śmietnik. Sprzęt sam w sobie nie jest bardziej „brudny” niż piekarnik czy lodówka. Różnica polega na tym, że większość osób kompletnie nie myśli o tym urządzeniu w kontekście higieny, bo samo podgrzewanie wydaje się równoznaczne z dezynfekcją.

W praktyce warto wprowadzić kilka rutynowych nawyków: reagować od razu na każdą plamę, nie odkładać mycia na później, pilnować osłonki na danie i od czasu do czasu dokładnie obejrzeć uszczelki oraz narożniki. To drobne zmiany, które znacząco ograniczają ryzyko zatrucia pokarmowego w domu czy pracy.

Dobrym pomysłem jest także większa świadomość ryzyka w miejscach publicznych. Jeśli w biurze z mikrofalówki korzysta kilkanaście osób dziennie, warto ustalić prosty grafik sprzątania, zamiast liczyć na to, że „ktoś” się tym zajmie. Badania jasno pokazują, że tam, gdzie nikt nie czuje się odpowiedzialny za czystość sprzętu, bakterie błyskawicznie przejmują kontrolę nad wnętrzem urządzenia.