Nadchodzi najdłuższe zaćmienie Słońca stulecia. Sprawdź, gdzie i kiedy będzie je widać

Przez ponad sześć minut w środku dnia zrobi się prawie jak w nocy, a tysiące osób już planuje podróże, by to zobaczyć.

To zaćmienie Słońca nazwano już najbardziej spektakularnym w tym stuleciu. Będzie wyjątkowo długie, świetnie widoczne z wielu słonecznych regionów i przejdzie dokładnie nad słynnymi zabytkami.

Najdłuższe zaćmienie XXI wieku: co się wydarzy 2 sierpnia 2027 roku

Data, którą warto sobie zapisać, to 2 sierpnia 2027 roku. Właśnie wtedy nastąpi najdłuższe całkowite zaćmienie Słońca w XXI wieku. Podobnie długa ciemność panowała ostatnio w 1991 roku, a następne równie długie zjawisko przewidziano dopiero na 2114 rok.

Całkowita faza zaćmienia w pobliżu Luksoru w Egipcie potrwa aż 6 minut i 23 sekundy – to rzadkość, która zdarza się tylko kilka razy na stulecie.

Z astronomicznego punktu widzenia tak długi czas całkowitości to efekt bardzo korzystnego ułożenia Ziemi, Księżyca i Słońca. Księżyc znajdzie się w odległości sprzyjającej temu, by jego cień był nie tylko idealnie dopasowany do tarczy słonecznej, ale też wystarczająco szeroki i „stabilny” na powierzchni Ziemi.

Trasa cienia Księżyca: od Gibraltaru po Ocean Indyjski

Całkowite zaćmienie nie będzie widoczne z całej planety, a tylko z wąskiego pasa, który przetnie kilka kontynentów. Zjawisko rozpocznie się nad Atlantykiem w rejonie cieśniny Gibraltarskiej, a potem przesunie się na wschód.

Regiony, które zobaczą całkowitą ciemność

• północ Maroka i Algierii
• środkowa część Tunezji
• północ Libii
• południowy odcinek Egiptu wraz z doliną Nilu
• południowo-zachodnia część Arabii Saudyjskiej
• zachodni Jemen
• północno-wschodni skraj Somalii

Dalej cień przesunie się nad Ocean Indyjski i tam zakończy swój spektakularny pokaz. Najdłuższy czas całkowitości przypadnie na okolice Luksoru w Górnym Egipcie, w bezpośrednim sąsiedztwie słynnych świątyń i grobowców faraonów.

Luksor: sześć minut nocy nad świątyniami faraonów

Epicentrum zjawiska znajdzie się na południe od Luksoru. Tam całkowite zaćmienie potrwa wspomniane 6 minut i 23 sekundy. Co więcej, Słońce podczas maksimum zaćmienia będzie znajdować się wysoko na niebie, praktycznie w pobliżu z zenitu, co daje świetne warunki obserwacyjne.

To właśnie ten fragment pasa całkowitości przyciąga największą uwagę naukowców, fotografów i turystów. Trasa cienia przejdzie nad takimi miejscami jak Dolina Królów czy kompleks świątyń w Karnaku. Zestawienie mroku w środku dnia z sylwetkami starożytnych budowli zapowiada naprawdę niezwykły widok.

Biura podróży sprzedają już luksusowe wyjazdy astro-kulturowe do Luksoru – miejsca w niektórych grupach są wykupione z wieloletnim wyprzedzeniem.

Przewiduje się, że w tym okresie okolica może przeżyć prawdziwe oblężenie: od profesjonalnych ekip badawczych z teleskopami i sprzętem foto, przez grupy miłośników astronomii, po zwykłych turystów, którym marzy się selfie z zaćmieniem nad świątynią faraona.

Europa na skraju zjawiska: co zobaczy Hiszpania

Pasa całkowitości nie przecina Europa, ale zahacza o jej kraniec. Jedynym europejskim państwem, które znajdzie się w strefie pełnej ciemności, będzie Hiszpania, a dokładniej południowe wybrzeże Andaluzji.

Dla mieszkańców i turystów w tych miastach oznacza to kilka chwil głębokich ciemności nad morzem, przy stosunkowo wysokim letnim Słońcu. To bardzo atrakcyjny kierunek dla osób z Polski, które chciałyby przeżyć pełne zaćmienie, ale nie planują dalszej podróży do Afryki czy na Bliski Wschód.

Jak to będzie wyglądało na niebie

Scenariusz całkowitego zaćmienia jest zawsze podobny, ale za każdym razem robi wrażenie. Słońce zaczyna wyglądać, jakby ktoś „odgryzał” z niego niewielki fragment. Ten ubytek rośnie, aż w pewnym momencie tarcza słoneczna znika za Księżycem całkowicie.

W fazie całkowitej pozostaje jedynie jasna, delikatna korona otaczająca czarny dysk Księżyca – to jeden z najpiękniejszych widoków, jakie można zobaczyć gołym okiem na niebie.

W czasie maksimum zaćmienia robi się wyraźnie ciemniej, spada temperatura, a światło przypomina głęboki zmierzch. Część zwierząt reaguje tak, jakby nadchodziła noc. Na horyzoncie często pojawia się pomarańczowa poświata, bo obszary poza pasem całkowitości wciąż są oświetlone.

Co z Polską? Zaćmienie częściowe nad naszym krajem

W Polsce 2 sierpnia 2027 roku nie zobaczymy całkowitego zaćmienia. Na terenie kraju zjawisko przybierze formę zaćmienia częściowego, widocznego w okolicach godzin przedpołudniowych. Słońce zostanie „nadgryzione” przez Księżyc, ale nie zniknie w całości.

Prognozowany stopień przysłonięcia tarczy słonecznej będzie zależeć od regionu. Największa zakryta część Słońca pojawi się na południu oraz nad Morzem Śródziemnym, lecz dla Polski i tak można liczyć na ciekawy widok, o ile dopisze pogoda.

Nawet częściowe zaćmienie warto obserwować. Daje ono dobrą okazję, by pokazać dzieciom podstawy astronomii, wytłumaczyć, jak Księżyc porusza się na tle Słońca, a przy okazji przypomnieć o zasadach bezpieczeństwa przy patrzeniu w niebo.

Bezpieczeństwo przede wszystkim: jak oglądać zaćmienie Słońca

Patrzenie gołym okiem w Słońce, nawet częściowo przysłonięte, grozi trwałym uszkodzeniem wzroku. Dotyczy to zarówno zaćmienia częściowego, jak i fazy przed i po całkowitości.

• używaj wyłącznie certyfikowanych okularów do obserwacji Słońca (z odpowiednimi filtrami)
• nie patrz przez zwykłe okulary przeciwsłoneczne, klisze, płyty CD czy przyciemniane szyby – nie chronią oczu
• do fotografii stosuj filtry słoneczne przeznaczone do aparatów i teleskopów
• małym dzieciom nie pozwalaj patrzeć w niebo bez kontroli dorosłych

Bezpieczną metodą jest również rzutowanie obrazu Słońca na kartkę papieru za pomocą prostego przyrządu optycznego. Daje to mniej efektowne wrażenie niż bezpośrednie patrzenie przez filtr, ale usuwa ryzyko dla oczu.

Dlaczego to zaćmienie już teraz robi taką karierę

Kombinacja kilku czynników sprawia, że o tym zjawisku mówi się jako o „zaćmieniu stulecia”. Jest długie, występuje latem, gdy szanse na bezchmurne niebo są wysokie, a do tego przebiega nad terenami o wyjątkowym znaczeniu historycznym i turystycznym.

Dla naukowców długa faza całkowitości to szansa na szczegółowe badania zewnętrznych warstw atmosfery Słońca, czyli korony. W czasie, gdy tarcza słoneczna znika za Księżycem, można prowadzić pomiary i obserwacje, które w zwykłych warunkach są niemożliwe ze względu na oślepiający blask.

Dla branży turystycznej to natomiast ogromna okazja. Organizatorzy wyjazdów łączą obserwacje z wizytami w starożytnych świątyniach, rejsami po Nilu i zwiedzaniem stanowisk archeologicznych. W efekcie powstaje coś w rodzaju „pakietu marzeń” dla miłośników Egiptu i astronomii.

Zaćmienie Słońca jako doświadczenie na całe życie

Wiele osób, które raz zobaczyły całkowite zaćmienie, opisuje je jako jedno z najmocniejszych przeżyć wizualnych w życiu. Zmiana oświetlenia jest niezwykła, reakcje otoczenia zaskakują, a sam widok korony słonecznej nad horyzontem budzi skojarzenia bardziej z grafiką komputerową niż z realnym niebem.

Dla polskich czytelników 2 sierpnia 2027 roku może być świetną okazją, by przynajmniej częściowo uczestniczyć w tym spektaklu, a dla bardziej zdeterminowanych – pretekstem do wyprawy do Andaluzji albo Egiptu. Taki wyjazd wymaga planowania z dużym wyprzedzeniem, ale w zamian daje doświadczenie, które trudno powtórzyć w innym momencie życia.