Myślała, że to alergia oka. Lekarze wyjęli spod powieki cztery żywe robaki

Przez kilka dni czuła tylko lekkie pieczenie i swędzenie oka, typowe dla sezonu pyłków.

Dopiero w gabinecie lekarza zobaczyła prawdziwą przyczynę.

Kolargol, krople na alergię, przerwy od komputera – nic nie pomagało. 41‑letnia pracownica biurowa z Pekinu w końcu trafiła do okulisty. Tam specjaliści zajrzeli jej pod powiekę i znaleźli coś, czego nikt w takim miejscu się nie spodziewa: cztery żywe, poruszające się robaki na powierzchni gałki ocznej.

Od „pewnie alergia” do szokującego badania u okulisty

Kobieta przez około tydzień lekceważyła dolegliwości. Oko łzawiło, było zaczerwienione i podrażnione, jak przy typowej reakcji alergicznej czy niewielkim zapaleniu spojówek. Sięgnęła po krople dostępne bez recepty, ale objawy nie ustępowały.

Dopiero narastające uczucie ciała obcego pod górną powieką skłoniło ją do wizyty u specjalisty. Podczas badania w lampie szczelinowej lekarze zauważyli cienkie, białawe nitki poruszające się na powierzchni oka. Po delikatnym odchyleniu powieki okazało się, że to nie śluz ani resztki kosmetyków, lecz pasożyty.

Pod górną powieką okulista znalazł łącznie cztery żywe nicienie wijące się na spojówce i w okolicy kanalików łzowych.

Diagnoza brzmiała: thelazjoza oczna – rzadkie pasożytnicze zakażenie oczu, dotąd kojarzone głównie z psami i kotami.

Robak, który żyje na powierzchni oka

Za całą sytuację odpowiada gatunek nicienia określany naukowo jako Thelazia callipaeda. W odróżnieniu od wielu innych pasożytów, które wędrują po całym organizmie, ten ogranicza się do okolic gałki ocznej.

• bytują pod powiekami i na spojówce,
• mogą „chować się” w fałdach błony śluzowej,
• czasem wnikają w okolice kanalików łzowych.

Takie pasożyty wywołują przewlekłe podrażnienie. U części osób powodują typowy obraz „nieustępującego zapalenia spojówek”, u innych – wyraźne uczucie ruchu, jakby coś „pełzało” w oku.

Choroba zwykle kojarzona ze zwierzętami

Ten konkretny robak występuje przede wszystkim u psów i kotów. Zakażenie u człowieka uznaje się za sytuację przypadkową. Opisy przypadków dotyczą głównie osób mieszkających na wsi, mających stały kontakt z zwierzętami gospodarskimi lub dużą liczbą czworonogów.

W tej historii coś się jednak nie zgadzało. Pacjentka mieszka w dużym mieście, pracuje za biurkiem, nie spędza czasu na farmie ani w gospodarstwie. Lekarze zaczęli więc szukać innego tropu. W rozmowie wyszło, że w domu ma kota, który od pewnego czasu także ma problemy z oczami – czerwone, łzawiące, wymagające leczenia. Choć nie udało się wprost udowodnić związku, podejrzewa się, że to właśnie czworonożny domownik mógł być pierwszym żywicielem pasożyta.

Specjaliści zwracają uwagę, że nawet typowo „miejskie” życie nie chroni przed chorobami kojarzonymi z wsią, jeśli w domu mieszkają zwierzęta z nieleczonymi chorobami oczu.

Jak robaki trafiają do ludzkiego oka

Najbardziej zaskakujący jest sposób, w jaki pasożyt w ogóle dostaje się do organizmu człowieka. Nie dochodzi do tego przez klasyczne ugryzienie komara ani kontakt z krwią, lecz przez… łzy.

Pośrednikiem jest mała muszka z rodziny owocówek, która żywi się wydzieliną z oczu ssaków. Owady te siadają na powiekach, w kącikach oczu, a nawet bezpośrednio na gałce ocznej, by zlizywać łzy i resztki wydzieliny.

Robak nie penetruje głębszych struktur ciała. Zostaje na powierzchni, ale to wcale nie oznacza, że można go ignorować – szczególnie gdy przebywa tam tygodniami.

Jakie objawy powinny zapalić „czerwoną lampkę”

Rozpoznanie thelazjozy nie jest łatwe, bo pierwsze symptomy przypominają klasyczne zapalenie spojówek. Pacjenci skarżą się zwykle na:

• zaczerwienienie białkówki,
• uczucie piasku pod powiekami,
• łzawienie i pieczenie,
• swędzenie, czasem lekką nadwrażliwość na światło.

W części przypadków robaka da się zobaczyć gołym okiem, zwłaszcza jeśli przechodzi z jednego kącika oka w drugi. To dla wielu osób moment silnego szoku. Pojawia się lęk, obrzydzenie, czasem wręcz atak paniki.

Specjaliści podkreślają, że uporczywe „zapalenie spojówek”, które nie reaguje na typowe krople, wymaga wnikliwego badania u okulisty, najlepiej w powiększeniu.

Nieleczone zakażenie może się zaostrzać. Stałe drażnienie powierzchni gałki ocznej prowadzi do uszkodzeń nabłonka rogówki, a wtedy rośnie ryzyko wtórnych infekcji bakteryjnych.

Proste, ale nieprzyjemne leczenie

Na szczęście terapia w opisanym przypadku okazała się szybka i skuteczna. Lekarze usunęli robaki mechanicznie – pęsetą i specjalnymi narzędziami wykorzystywanymi przy zabiegach okulistycznych. Każdego pasożyta wyciągnięto spod powieki osobno, w znieczuleniu miejscowym.

Po zabiegu pacjentka dostała miejscowe leki – krople i maści o działaniu przeciwzapalnym oraz preparaty zmniejszające ryzyko nadkażenia bakteryjnego. Już po kilku dniach dolegliwości prawie ustąpiły, a po dwóch miesiącach lekarze uznali oko za całkowicie zdrowe.

Rzadkie, ale coraz częstsze przypadki u ludzi

Takie zakażenia u ludzi nadal należą do rzadkości. Najwięcej opisanych sytuacji pochodzi z Azji, głównie z Chin. W Europie odnotowuje się pojedyncze przypadki, zwłaszcza w cieplejszych regionach, gdzie występuje więcej owadów żywiących się łzami zwierząt.

Rozszerzanie się obszaru występowania owadów przenoszących larwy pasożytów łączy się m.in. ze zmianą klimatu oraz intensywną migracją zwierząt i ludzi.

Parazytolodzy sygnalizują, że thelazjoza może w ciągu najbliższych lat pojawiać się w statystykach częściej. Wynika to z rosnącej liczby zwierząt domowych, większej mobilności właścicieli oraz łagodniejszych zim sprzyjających przeżyciu owadów.

Na co zwrócić uwagę, jeśli masz zwierzęta i wrażliwe oczy

Dla posiadaczy psów i kotów ta historia jest dobrym pretekstem, by uważniej patrzeć na oczy pupila. Podobne objawy jak u ludzi – łzawienie, mrużenie powiek, częste drapanie okolic oczu – mogą oznaczać coś więcej niż zwykłe podrażnienie.

• regularnie kontroluj oczy zwierzaka, zwłaszcza po pobycie na wsi lub w lesie,
• nie odkładaj wizyty u weterynarza, gdy oko jest stale czerwone lub załzawione,
• nie stosuj na własną rękę „ludowych” metod typu przepłukiwanie rumiankiem, które mogą podrażnić rogówkę,
• zwracaj uwagę na małe muszki siadające na oczach psa czy kota w ciepłe dni.

W przypadku człowieka niepokój powinny budzić objawy utrzymujące się dłużej niż tydzień, mimo stosowania kropli poleconych przez farmaceutę. Jeśli oko nie poprawia się, tylko wciąż wygląda „na chore”, lepiej szybko zgłosić się na dokładne badanie niż miesiącami wymieniać preparaty z drogerii czy apteki.

Dlaczego takie historie pojawiają się w mediach

Zdarzenia, w których w oku pacjenta znajdują się robaki, naturalnie budzą duże emocje. Lekarze przyznają, że podobne przypadki są idealnym przykładem, jak nietypowe mogą być źródła pozornie błahych dolegliwości. Dzięki nagłośnieniu takich historii więcej osób wie, że przedłużającej się „alergii” oka nie powinno się lekceważyć.

Wbrew pierwszej reakcji strachu, opisywana choroba zwykle kończy się dobrze, jeśli trafi do gabinetu okulisty na wczesnym etapie. Świadomość ryzyka nie ma więc wywoływać paniki, lecz raczej skłaniać do rozsądnej czujności – zarówno wobec własnych objawów, jak i kondycji oczu naszych czworonożnych domowników.