Jajka białe czy brązowe? Różnice, o których mało kto wie
W lodówkach leżą obok siebie białe i brązowe jajka, a wielu z nas wciąż myśli, że jedne są „lepsze” od drugich.
W sklepach częściej widzimy skorupki beżowe i brązowe, w innych krajach dominują śnieżnobiałe. Do tego gdzieś w internecie mignęło zdjęcie jajek… niebieskich. Nic dziwnego, że rodzi się podejrzenie: czy kolor skorupki mówi coś o jakości, zdrowiu i smaku jajek, które trafiają na patelnię?
Skąd się bierze kolor skorupki jajka
Najważniejsza informacja: kolor skorupki wynika przede wszystkim z rasy kury. Nie z chemii, nie z „ulepszaczy”, nie z warunków transportu.
Kolor jajka to kwestia genów kury: białe kury znoszą zazwyczaj białe jajka, a kury o ciemnym upierzeniu – brązowe.
U większości popularnych ras działa prosta zasada: kura o białym upierzeniu i jasnym płatku przy uchu daje jajka o białej skorupce. Rasy o brązowym lub rudym upierzeniu częściej znoszą jajka beżowe i brązowe. Pigment odkłada się w zewnętrznej warstwie skorupki na ostatnim etapie jej formowania w organizmie kury.
Warto też wiedzieć, że pigment dotyczy wyłącznie skorupki. Błonka pod skorupką oraz białko jajka pozostają bezbarwne.
Czy brązowe jajka są „bardziej naturalne”?
Wielu konsumentów automatycznie uznaje brązowe jajka za bardziej wiejskie, naturalne, a białe za „fabryczne”. To mit, który mocno zakorzenił się w Europie, podczas gdy na przykład w Stanach Zjednoczonych najpopularniejsze są właśnie jajka białe i nikt nie widzi w tym nic podejrzanego.
Kolor skorupki nie mówi nic o tym, czy kura żyła w klatce, na wybiegu, czy na prawdziwym podwórku.
O sposobie chowu informuje nas oznaczenie na skorupce: cyfry 0, 1, 2, 3 oraz opis na opakowaniu. To tam szukaj informacji o tym, czy jajko pochodzi z chowu klatkowego, ściółkowego czy ekologicznego. Kolor skorupki niczego w tej kwestii nie zdradza.
Dlaczego w różnych krajach widzimy inne kolory jajek
Różnice wynikają głównie z przyzwyczajeń rynkowych. W jednym kraju sieci handlowe chętniej współpracują z fermami, które hodują rasy znoszące brązowe jajka, w innym – białe. Konsument przyzwyczaja się do tego, co widzi na półce, i zaczyna ufać konkretnemu kolorowi. Producenci idą więc za gustem kupujących.
Białe a brązowe jajka – co z wartością odżywczą?
Jeśli chodzi o skład, białe i brązowe jajka są bardzo zbliżone. W obu znajdziesz:
- pełnowartościowe białko z kompletem aminokwasów,
- tłuszcze, w tym nienasycone kwasy tłuszczowe,
- witaminy z grupy B, w szczególności B12,
- witaminę A, D, E, K w żółtku,
- składniki mineralne, m.in. żelazo, fosfor, selen, cynk.
Różnice pojawiają się dopiero wtedy, gdy zmienia się żywienie kur. Jeśli do paszy dodaje się np. siemię lniane lub oleje bogate w kwasy omega-3, to jajka – niezależnie od koloru skorupki – będą mieć więcej korzystnych tłuszczów. Czasem producent podkreśla to na opakowaniu, zaznaczając wzbogacenie paszy.
| Cecha | Jajko białe | Jajko brązowe |
|---|---|---|
| Rasa kury | Najczęściej białe upierzenie | Najczęściej brązowe lub rude upierzenie |
| Wartość odżywcza | Podobna, zależy głównie od paszy | Podobna, zależy głównie od paszy |
| Trwałość i twardość skorupki | Zbliżona, zależna od zdrowia kury | Zbliżona, zależna od zdrowia kury |
| Postrzeganie przez konsumentów | Czasem uznawane za „gorsze” w Europie | Często kojarzone z jajkami „wiejskiemi” |
Czy białe jajka są mniej zdrowe?
Wokół jajek o bardzo jasnej skorupce narosło sporo lęków. Niektórzy obawiają się, że to efekt „wybielania” albo użycia substancji chemicznych. Badania i praktyka hodowlana nie potwierdzają takich obaw. Skorupka swoją barwę zawdzięcza pigmentom naturalnie wytwarzanym w organizmie kury.
Jajko stanie się niebezpieczne wyłącznie wtedy, gdy jest stare, przechowywane w złych warunkach, popękane i nadkażone drobnoustrojami. Kolor skorupki nie ma z tym nic wspólnego. Dlatego lepiej wrzucić do koszyka świeże jajko z jasną skorupką niż przeterminowane brązowe.
A co z jajkami niebieskimi i zielonkawymi?
Raz na jakiś czas w mediach społecznościowych pojawia się fotografia jajek o niebieskiej lub zielonkawej skorupce. To nie efekt farbowania, tylko efekt innej rasy kury. Jedną z najbardziej znanych jest Araucana, wywodząca się z Ameryki Południowej.
Jajka o niebieskiej skorupce są jadalne i bezpieczne – ich kolor wynika z innego pigmentu, a nie z chemii w paszy.
Takie rasy są rzadkie, słabiej się niosą, więc ich jajka wypadają z masowego rynku. W zwykłych polskich marketach raczej na nie nie trafisz, częściej pojawiają się w małych hodowlach hobbystycznych. Skład odżywczy niebieskiego jajka jest bardzo podobny do „zwykłego” – główną różnicą jest wrażenie wzrokowe.
Czy kolor skorupki może się zmieniać?
Chociaż rasa kury determinuje podstawowy kolor jajka, to odcień może delikatnie się różnić w zależności od warunków życia ptaka. Znaczenie mają między innymi:
- poziom stresu – ciągły hałas, obecność drapieżników, zbyt ciasne pomieszczenia,
- stan zdrowia – choroby, niedobory minerałów,
- jakość i skład paszy,
- wiek kury – starsze sztuki często znoszą jajka o cieńszej skorupce.
Kura osłabiona, przeżywająca stres albo źle karmiona może dawać jajka o mniej intensywnej barwie, z cieńszą skorupką lub lekko zmienionym kształtem. Wciąż są to jajka tej samej rasy, tylko organizm ptaka pracuje mniej wydajnie.
Na co naprawdę patrzeć przy wyborze jajek
Zamiast sugerować się kolorem skorupki, lepiej zwrócić uwagę na kilka praktycznych szczegółów:
Dla osób zainteresowanych zdrowiem serca bardziej liczy się to, jak często sięgają po jajka w ciągu tygodnia i z czym je łączą (warzywa, masło, wędlina), niż kolor skorupki. Sama barwa nie wpływa na poziom cholesterolu w jajku.
Jak samodzielnie sprawdzić jakość jajka w domu
Jeśli masz wątpliwości co do świeżości, zrób prosty test z wodą. Włóż jajko do miski z zimną wodą:
- jeśli opada na dno i leży poziomo – jest świeże,
- jeśli unosi się czubkiem do góry – jest starsze, ale zwykle jeszcze nadaje się do jedzenia,
- jeśli wypływa na powierzchnię – lepiej je wyrzuć.
Niezależnie od tego, czy skorupka jest biała, czy brązowa, reakcja będzie taka sama. Test opiera się na tym, że z czasem w jajku tworzy się coraz większa komora powietrzna.
Przy rozbijaniu jajka spójrz na zapach, wygląd białka i żółtka. Świeże jajko ma zwarte białko, które nie rozlewa się na całą patelnię, oraz wysokie, sprężyste żółtko. Kolor skorupki nie ma żadnego wpływu na te cechy.
Co naprawdę kryje się za „lepszym smakiem” jajek
Wiele osób przysięga, że jajka z kurnika babci smakują inaczej niż jajka ze sklepu. I często mają rację – tylko że tajemnica tkwi nie w kolorze skorupki, ale w diecie i ruchu kury. Ptaki, które mają dostęp do zielonego wybiegu, skubią trawę, zjadają owady i dostają urozmaicone ziarno, wytwarzają żółtka o bardziej intensywnej barwie i wyrazistszym smaku.
W przypadku produkcji przemysłowej pasza jest dość powtarzalna, więc smak bywa bardziej przewidywalny. Dlatego dwie partie jajek z tą samą etykietą mogą delikatnie różnić się nutą smakową, jeśli zmieniła się mieszanka paszowa, ale nie dlatego, że jedno jajko jest jasne, a drugie ciemne.
