Genialna 16-latka odrzucona 28 razy. Co poszło nie tak w rekrutacji?

Zamiast listów gratulacyjnych z prestiżowych uczelni, nastolatka otrzymała serię odmów. Jej historia na nowo roznieciła we Francji debatę o tym, jak działa system rekrutacji na studia i czy naprawdę premiuje solidnych uczniów.

Nastolatka z maturą dwa lata przed rówieśnikami

Bohaterką tej historii jest Mathilde Hironde z departamentu Seine-et-Marne pod Paryżem. To uczennica, której szkolna kariera od początku wyglądała jak z podręcznika sukcesu. Już w szkole podstawowej rodzice i nauczyciele zauważyli, że zwykły program to dla niej za mało – dziewczynka się nudziła, nie chciała chodzić na zajęcia, bo materiał był zbyt prosty.

W efekcie przeniesiono ją od razu do wyższej klasy. W prywatnej szkole Sainte-Thérèse d’Ozoir-la-Ferrière szybko stała się jedną z najlepszych uczennic. W gimnazjum utrzymywała średnią w okolicach 18/20, regularnie plasując się w ścisłej czołówce rocznika. Proponowano jej kolejne przyspieszenie nauki, ale tym razem odmówiła, bo bała się zbyt dużego dystansu wiekowego względem znajomych.

W liceum znów imponowała wynikami – około 16 na końcowym świadectwie i wyróżnienia po każdym semestrze. Do tego oceny z egzaminów z języka ojczystego: 12 punktów na piśmie i aż 18 na ustnym. Mathilde nie skupiała się wyłącznie na nauce. Treningi gimnastyczne kilka razy w tygodniu, sędziowanie i prowadzenie zajęć w weekendy, a do tego funkcja wiceprzewodniczącej rady uczniowskiej – jej grafik był wypełniony po brzegi.

Historia Mathilde pokazuje rzadkie połączenie: bardzo wysokie wyniki w nauce, dojrzałość i intensywne życie poza szkołą.

Ambitne wybory i chłodne zderzenie z systemem

W pierwszej klasie liceum nastolatka postawiła na profil ścisło-humanistyczny: fizyka, matematyka i blok przedmiotów z zakresu humanistyki, literatury i filozofii. Szybko odkryła, że lubi nie tyle samą matematykę, co poczucie łatwego sukcesu w tej dziedzinie. Z czasem coraz bardziej ciągnęło ją w stronę przedmiotów literackich, polityki i bieżących wydarzeń.

Jako córka nauczycieli długo myślała o pracy w szkole. Rodzice, znając realia zawodu, zachęcali ją, by rozejrzała się też za innymi ścieżkami. Do aplikacji na studia podeszła więc bardzo metodycznie: odwiedzała targi edukacyjne, analizowała programy, porównywała wymagania. W efekcie stworzyła listę mocno selektywnych kierunków:

• klasy przygotowawcze o profilu humanistyczno-ekonomicznym (tzw. B/L),
• podwójne licencjaty z historii i nauk politycznych,
• kierunki z zakresu socjologii i nauk społecznych,
• interdyscyplinarne programy na pograniczu humanistyki i ekonomii,
• instytuty nauk politycznych i elitarne uczelnie.

Wszystko wskazywało na to, że z takim dossier nie powinna mieć większego problemu, by znaleźć miejsce w jednym z wymarzonych programów. Platforma Parcoursup, przez którą francuscy licealiści składają wnioski na studia, miała być tylko formalnością.

28 odmów z rzędu – moment kompletnej dezorientacji

Początek czerwca 2024 roku zamienił się dla Mathilde w prawdziwy szok. Zamiast obiecujących odpowiedzi zobaczyła na ekranie bezlitosny bilans: 28 odmów na wszystkie złożone zgłoszenia. W części przypadków nie trafiła nawet na listę rezerwową.

Dla nastolatki, która przez całą dotychczasową edukację doświadczała niemal wyłącznie sukcesów, był to pierwszy tak silny cios w wiarę w siebie.

Szczególnie bolała ją sytuacja, gdy jedna z najbardziej pożądanych klas przygotowawczych odrzuciła jej aplikację, a przyjęła uczennicę z tego samego liceum, o bardzo podobnym profilu i porównywalnych ocenach. Takie przypadki zasilają we Francji poczucie, że algorytmy i kryteria selekcji działają w sposób trudny do zrozumienia nawet dla samych zainteresowanych.

Rodzice w stresie, córka zaskakująco spokojna

Choć sytuacja wyglądała dramatycznie, Mathilde starała się zachować spokój. O wiele bardziej nerwowo reagowali jej rodzice. Z relacji nastolatki wynika, że temat odrzuconych zgłoszeń przewijał się w domu praktycznie każdego dnia. Obawiali się nie tylko o jej dalszą ścieżkę, ale też o psychiczne skutki serii porażek.

Sam system rekrutacyjny we Francji od lat budzi emocje. Miał porządkować proces przejścia z liceum na studia, a dla wielu uczniów i rodzin stał się źródłem długotrwałego stresu. Sprawa Mathilde idealnie wpisuje się w ten obraz.

Mimo wszystko sukces: matura z bardzo dobrym wynikiem

Równolegle do rekrutacyjnego zamieszania trwały przygotowania do matury. Mathilde zakończyła liceum w wieku 16 lat, czyli o dwa lata wcześniej niż typowy francuski uczeń. Uzyskała średnią 15,2 punktu, co we francuskim systemie ocen oznacza bardzo solidny rezultat i przyznanie wyróżnienia.

Mimo tych liczb system rekrutacyjny zadziałał jak ściana. Ostatecznie wśród licznych odmów pojawiły się jednak dwie realne propozycje: klasa przygotowawcza B/L w liceum Jacques-Amyot oraz licencjat z socjologii na uniwersytecie Gustave Eiffel. Mathilde zdecydowała się na tę pierwszą opcję.

Przełknięta gorycz i niespodziewany zwrot akcji

Wybór klasy przygotowawczej oznaczał intensywny tryb nauki, ale w znajomej, licealnej strukturze. Dla 16-latki było to o wiele bezpieczniejsze niż rzucenie się od razu w sam środek uniwersyteckiej anonimowości. Jak sama mówi, nie celuje obsesyjnie w jeden wybrany konkurs czy szkołę. Widzi w tej ścieżce sposób na stopniowe wejście w studia z zakresu nauk społecznych.

Ciekawy wątek pojawił się tuż przed rozpoczęciem roku akademickiego. Inne, bardzo cenione liceum – Voltaire – zaproponowało jej wolne miejsce w swojej klasie przygotowawczej. Telefon przyszedł jednak za późno, by realnie zmienić plany. Decyzja o Jacques-Amyot została utrzymana.

Z dzisiejszej perspektywy Mathilde uważa, że trafiła tam, gdzie powinna: formuła klasy przygotowawczej dała jej miękkie lądowanie między liceum a uczelnią.

W nowym środowisku nie dominuje już tak wyraźnie jak wcześniej. Znajduje się mniej więcej w środku stawki, pracuje solidnie, ale stara się nie zamieniać nauki w wyścig. Jej marzenie o zawodzie nauczycielki wciąż jest aktualne, choć po przejściu przez rekrutacyjny chaos patrzy na tę drogę z większym dystansem.

Co ta historia mówi o rekrutacji na studia

Przypadek Mathilde nie jest we Francji odosobniony. Co roku pojawiają się doniesienia o uczniach z bardzo dobrymi wynikami, którzy zbierają serię odmów albo lądują na kierunkach dalekich od swoich planów. Eksperci wskazują kilka możliwych przyczyn:

• nierównomierna liczba miejsc na najbardziej obleganych kierunkach,
• przewaga uczniów z określonych typów szkół lub regionów,
• duża rola algorytmów, które nie zawsze „widzą” cały profil kandydata,
• strategiczne, ale ryzykowne wybory samych uczniów – koncentracja wyłącznie na mocno selektywnych programach.

Dla wielu rodzin szokujący bywa fakt, że system tworzony z myślą o przejrzystej i opartej na zasługach rekrutacji potrafi produkować sytuacje odbierane jako kompletnie niesprawiedliwe. Zwłaszcza gdy dwie podobne osoby z tego samego liceum dostają zupełnie różne decyzje.

Czego może się nauczyć z tego polski maturzysta

Choć opis dotyczy Francji, sporo wniosków jest zaskakująco uniwersalnych. Po pierwsze, nawet świetne oceny nie gwarantują wejścia na najbardziej pożądane kierunki. Systemy rekrutacyjne bazują na wielu zmiennych: od liczby miejsc, przez wyniki innych kandydatów, po specyficzne kryteria każdej uczelni.

Po drugie, historia Mathilde pokazuje, jak ważne jest budowanie kilku realistycznych scenariuszy. Ambitne wybory są w porządku, ale warto mieć na liście także kierunki mniej spektakularne z nazwy, a dobrze dopasowane do zainteresowań. Plan B nie oznacza porażki, tylko rozsądne zarządzanie ryzykiem.

Po trzecie, nagłe odrzucenie przez uczelnie potrafi mocno uderzyć w poczucie własnej wartości. Uczniowie, którzy całe życie słyszeli, że są „najlepsi”, po serii odmów łatwo dochodzą do wniosku, że nagle „są do niczego”. Tymczasem odmowa często mówi więcej o ograniczeniach systemu niż o realnych kompetencjach kandydata.

Wreszcie, przypadek Mathilde przypomina, że ścieżka edukacyjna rzadko bywa liniowa. Czasem mniej oczywisty krok – jak klasa przygotowawcza zamiast wymarzonej uczelni od razu – staje się dobrą trampoliną do dalszego rozwoju. Dla wielu młodych ludzi świadomość, że wolno zmieniać kierunek i szukać własnego tempa, bywa równie cenna jak samo świadectwo maturalne.