Na tej plaży w Teksasie znaleziono jedną z najrzadszych żółwi morskich na skraju życia

Kilka stopni mniej w oceanie i organizm, który zwykle radzi sobie z prądami i sztormami, nagle całkiem się poddaje.

Na jednej z plaż Teksasu ratownicy natrafili na żółwia tak wyczerpanego, że bardziej przypominał obrośnięty glonami kamień niż zwierzę morskie. Ten pojedynczy przypadek pokazuje, jak gwałtowne wychłodzenie wody uderza w jedną z najbardziej zagrożonych żółwi morskich na Ziemi – żółwia Kemp’s ridley, zwanego też żółwiem oliwkowym z Zatoki Meksykańskiej.

Znalezisko na plaży w Teksasie: żółw, który stał się “pływającą skałą”

Ratownicy badający wybrzeże w okolicach Galveston w Teksasie zauważyli na piasku nieruchome zwierzę. Żółw miał skorupę pokrytą warstwą glonów i przyczepionych skorupiaków. Wyglądało to tak, jakby od dawna nie pływał aktywnie, tylko dawał się nieść prądom niczym bezwładny obiekt.

Biolog morski Christopher Marshall z ośrodka Gulf Center for Sea Turtle Research opisuje to zdarzenie jako typowy przypadek silnego wychłodzenia organizmu. Nie było widocznych ran, żadnych śladów ataku drapieżnika czy kolizji z łodzią. Mimo to żółw praktycznie nie reagował na bodźce, nie próbował uciekać ani się bronić.

U żółwi Kemp’s ridley nagłe ochłodzenie wody nie powoduje spektakularnej katastrofy w jednej chwili. To raczej cichy proces, w którym każda godzina w zimniejszej wodzie odbiera trochę sił i osłabia odruchy, aż zwierzę przestaje mieć kontrolę nad własnym ciałem.

Jak kilka stopni mniej odbiera żółwiowi kontrolę nad ciałem

Żółwie morskie, w tym Kemp’s ridley, nie potrafią regulować temperatury organizmu tak sprawnie jak ssaki. Ich metabolizm zależy bezpośrednio od temperatury wody. Dopóki woda utrzymuje się powyżej pewnego progu, mięśnie pracują, a serce pompuje krew na tyle szybko, by zwierzę mogło pływać i żerować.

Gdy temperatura spada w okolice 13 stopni Celsjusza, zaczynają się problemy. Przy wartościach bliższych 10 stopni:

• spowalnia praca serca i oddech,
• mięśnie reagują coraz wolniej,
• żółw ma trudność z utrzymaniem kierunku i prędkości,
• wydatki energetyczne rosną, a możliwości organizmu maleją.

Nie dochodzi do nagłego “wyłączenia” organizmu. To raczej stopniowe osłabienie. Żółw pływa coraz wolniej, rzadziej wynurza się, dłużej odpoczywa. W pewnym momencie praktycznie przestaje aktywnie się poruszać, a wtedy jego skorupa staje się idealnym podłożem dla glonów i małych organizmów morskich, które stopniowo się na niej osadzają.

Dodatkowa masa roślin i skorupiaków zwiększa opór w wodzie. Każdy ruch płetw wymaga więcej wysiłku, którego żółw nie jest już w stanie z siebie wykrzesać. To błędne koło: im słabszy, tym bardziej obciążony, a im bardziej obciążony, tym szybciej traci resztki energii.

Od aktywnego pływaka do bezwolnego dryfującego ciała

Kiedy żółw traci możliwość aktywnego pływania, jego los zależy od prądów i wiatru. Nie wybiera już trasy, nie omija zimniejszych akwenów ani nie szuka cieplejszych stref. Staje się biernym pasażerem mas wody, które przenoszą go często setki kilometrów od miejsca, gdzie zaczęły się problemy.

Badanie naukowców z uniwersytetu w Utrechcie pokazało, jak to wygląda w praktyce. Zrekonstruowali oni trasy żółwi wyrzuconych na plaże Morza Północnego. Symulacje komputerowe wykazały, że te zwierzęta spędzały pewien czas w wodzie chłodniejszej niż 14 stopni, a później przechodziły przez obszary, gdzie temperatura spadała do 10–12 stopni. To właśnie w tym zakresie zaczyna się poważna utrata ruchliwości.

Plaża, na której ratownicy znajdują żółwia, jest często tylko końcówką dłuższej historii. Kluczowe zdarzenie mogło zajść daleko na otwartym morzu, w momencie gdy wychłodzenie odebrało zwierzęciu możliwość samodzielnego manewrowania.

Modele pokazują, że do wyrzucenia na brzeg może dojść już po stosunkowo krótkiej ekspozycji na zimniejsze wody. Wystarczy, że organizm osłabnie na tyle, by żółw wypłynął wyżej w toni i zaczął bardziej dryfować niż płynąć.

Żółw Kemp’s ridley – skrajnie zagrożony mieszkaniec Zatoki Meksykańskiej

Żółw Kemp’s ridley uchodzi za jednego z najrzadszych żółwi morskich na Ziemi. W latach osiemdziesiątych populacja niemal się załamała. W 1985 roku naukowcy naliczyli zaledwie 702 gniazda lęgowe. Oznaczało to, że w całym rejonie Zatoki Meksykańskiej aktywnie rozmnażały się tylko setki samic, a nie tysiące czy dziesiątki tysięcy.

Dzięki programom ochrony sytuacja nieco się poprawiła. Obecne szacunki mówią o niewiele ponad dwudziestu tysiącach dorosłych osobników, z czego zdecydowana większość skupia się w rejonie wspomnianej zatoki. Ta koncentracja niesie ze sobą ryzyko.

Jeśli przez tak niewielką populację przejdzie silna burza tropikalna, katastrofa przemysłowa czy okres intensywniejszych połowów, ucierpi wiele osobników naraz. Każda utrata dorosłej samicy szczególnie boli, bo żółwie te dojrzewają płciowo dopiero około trzynastego roku życia. Aby na plaży pojawiła się nowa samica składająca jaja, musi przeżyć ponad dekadę pełną zagrożeń.

Presja człowieka i zmieniający się klimat

Na liczebność żółwia Kemp’s ridley działa jednocześnie kilka rodzajów nacisku. Najważniejsze z nich to:

• przypadkowe łowienie w sieciach rybackich,
• zderzenia z jednostkami pływającymi, w tym szybkimi motorówkami,
• utrata plaż lęgowych z powodu zabudowy i erozji wybrzeża,
• zanieczyszczenia, w tym tworzywa sztuczne połykane przez żółwie,
• coraz częstsze skrajne zjawiska pogodowe.

Epizody gwałtownego wychłodzenia wody to tylko jeden element tej układanki. W połączeniu z innymi zagrożeniami stają się kolejnym czynnikiem, który ogranicza szanse na odbudowę populacji. Zwłaszcza że żółwie migrują na duże odległości i potrafią wpływać w rejony, gdzie temperatura jest na granicy ich możliwości fizjologicznych.

Jeśli doda się do siebie: chłodniejsze zimy, intensywniejsze sztormy, presję rybołówstwa i stałą obecność plastiku, każdy pojedynczy osobnik ma znacznie mniejszą szansę na dożycie wieku, w którym zaczyna składać jaja.

Co może realnie pomóc tak zagrożonym żółwiom

W rejonie Zatoki Meksykańskiej działają już programy ochrony żółwia Kemp’s ridley. Obejmują one między innymi patrolowanie plaż w sezonie lęgowym, przenoszenie zagrożonych lęgów w bezpieczniejsze miejsca oraz stosowanie w sieciach rybackich specjalnych urządzeń, które pozwalają żółwiom uciec.

Rośnie również rola centrów ratunkowych, które zajmują się żółwiami wyłowionymi w stanie głębokiego osłabienia. W przypadku wychłodzenia liczy się szybkie działanie: stopniowe ogrzanie organizmu, leczenie ewentualnych infekcji i długotrwała rehabilitacja. Część takich pacjentów po miesiącach opieki wraca do morza z nadajnikiem satelitarnym, co pozwala śledzić ich dalszą drogę i lepiej zrozumieć zagrożenia.

Dlaczego kilka stopni robi taką różnicę

Dla człowieka przejście z kąpieli w wodzie o temperaturze 20 stopni do 15 jest nieprzyjemne, ale możliwe do zniesienia. Dla zwierzęcia, którego metabolizm w ogromnym stopniu zależy od otoczenia, to często bariera graniczna. U żółwi spadek temperatury wpływa nie tylko na mięśnie, lecz także na układ odpornościowy i zdolność do trawienia pokarmu.

W sytuacji, gdy morza i oceany coraz częściej doświadczają gwałtownych skoków temperatury, takie epizody jak ten z Teksasu będą się pojawiały częściej. Dla bardzo licznych gatunków byłby to problem, ale nie zagrożenie egzystencjalne. Dla żółwia Kemp’s ridley, z kilkudziesięcioma tysiącami dorosłych osobników, każdy sezon z większą liczbą krytycznie wychłodzonych zwierząt może przechylić szalę w złą stronę.

Warto też pamiętać, że podobne mechanizmy mogą dotyczyć innych żółwi morskich, które wpływają w chłodniejsze rejony globu. Różnią się odpornością na zimno, lecz wszystkie opierają się na tej samej zasadzie – ich tempo życia dyktuje temperatura wody. Gdy ta zmienia się szybciej, niż organizm potrafi się dostosować, nawet doświadczony pływak może skończyć jak znaleziony na plaży w Teksasie żółw: obrośnięty glonami, wyczerpany i całkowicie zdany na łaskę morza.