Groźne skażone przegrzebki w obiegu. Gotowanie nie usuwa toksyn

Francuskie służby sanitarne ogłosiły szeroki alert dotyczący przegrzebków, popularnych także wśród polskich turystów i importerów owoców morza.

Chodzi o świeże przegrzebki z konkretnej partii połowów, w których istnieje ryzyko obecności toksyn niewrażliwych na temperaturę. Gotowanie, grillowanie ani mrożenie nie zmniejsza zagrożenia dla zdrowia osób, które mogły je zjeść.

Masowy alert dotyczący przegrzebków: co się dzieje we Francji

W połowie lutego francuskie władze uruchomiły ogólnokrajowy system wycofania z rynku świeżych przegrzebków sprzedawanych na początku miesiąca. Produkt trafił do obrotu w skrzynkach po 30 kilogramów, głównie przez hurtownie i klasyczne stoiska rybne, bez rozpoznawalnej marki dla klienta końcowego.

Problem nie dotyczy jednego sklepu czy sieci, ale całego łańcucha dostaw: od hurtowni, przez małe sklepy rybne, aż po restauracje serwujące owoce morza. Część tych dostaw mogła następnie trafić do innych krajów Unii Europejskiej, także przez pośrednich importerów.

Francuskie służby ostrzegają: toksyny podejrzewane w tych przegrzebkach są odporne na temperaturę. Zjedzenie nawet po długim gotowaniu może wywołać objawy zatrucia.

Jakie partie przegrzebków są objęte ostrzeżeniem

Wycofanie obejmuje świeże przegrzebki sprzedawane luzem lub w skrzynkach, oznaczone znakiem weterynaryjnym BE-VZ63G-EG . U źródła znajdują się dwa numery partii, ważne głównie dla hurtowników i gastronomii:

• BEL030631987SCE27.7WHL20260208
• BEL030631987SCE27.7WHL20260209

Produkt oferowano we Francji 9 i 10 lutego 2026 roku, ale w praktyce część towaru mogła zostać zamrożona lub podana w daniach z kilkudniowym opóźnieniem. Dlatego komunikat kierowany jest nie tylko do osób, które jadły świeże przegrzebki dokładnie w tych dniach, lecz do wszystkich, którzy w ostatnim czasie zamawiali takie dania w restauracjach lub kupowali je na wagę.

Jeśli ktoś kupił przegrzebki na stoisku rybnym, numer partii i znak weterynaryjny powinny być widoczne na etykiecie lub wydruku z kasy. W przypadku restauracji informacje te są dostępne jedynie w dokumentach dostawczych, więc w razie wątpliwości trzeba pytać obsługę lub właściciela lokalu.

Gdzie leży źródło problemu: niekontrolowane łowisko i biotoksyny

Francuskie służby wskazują jeden główny powód alarmu: przegrzebki pochodziły z obszaru połowu, który nie był w tamtym momencie objęty regularnym monitoringiem sanitarnym. Standardowo w takich rejonach bada się wodę, glony i same małże pod kątem poziomu toksyn produkowanych przez mikroskopijne algi.

Gdy stężenie toksyn przekracza ustalone normy, łowisko natychmiast się zamyka, a zebrane wcześniej małże wycofuje z rynku. W tym przypadku takich danych zabrakło, więc służby sanitarne muszą zakładać najgorszy scenariusz – czyli możliwość obecności niebezpiecznych biotoksyn morskich.

ASP, DSP, PSP – co oznaczają te skróty

W komunikacie wymieniono trzy grupy toksyn, które mogą pojawiać się w małżach:

Wszystkie te toksyny mają jedną szczególnie niepokojącą cechę: są określane jako termostabilne. To znaczy, że nie rozkładają się podczas gotowania ani smażenia, a nawet długie gotowanie nie gwarantuje bezpieczeństwa posiłku. Taki posiłek może być perfekcyjnie przygotowany kulinarnie, a jednocześnie wciąż groźny dla zdrowia.

Gotowanie, grillowanie, pieczenie czy mrożenie przegrzebków z podejrzanej partii nie zmniejsza stężenia toksyn. Jedynym zalecanym działaniem jest wyrzucenie produktu.

Zjadłeś przegrzebki we Francji lub z importu? Co robić

Osoby, które kupiły świeże przegrzebki w dniach objętych alertem, powinny po pierwsze sprawdzić oznaczenia na opakowaniu lub paragonie. Jeśli widnieje na nich wspomniany znak weterynaryjny lub numery partii, produkt należy natychmiast usunąć z domowej kuchni.

• nie podawaj przegrzebków innym osobom
• nie próbuj „uratować” ich przez dłuższą obróbkę cieplną
• nie zamrażaj ich „na później” z nadzieją, że problem zniknie
• wyrzuć produkt w sposób uniemożliwiający jego ponowne wykorzystanie

Sklep lub stoisko rybne, w którym dokonano zakupu, powinno mieć procedurę zwrotu lub rekompensaty. We Francji podano także numer telefonu dla konsumentów, ale w przypadku osób z Polski sensowniejszy będzie kontakt z lokalnym sanepidem albo krajowym punktem kontaktowym ds. bezpieczeństwa żywności, jeśli istnieje podejrzenie, że produkt trafił do naszego kraju.

Jak obserwować organizm po ryzykownym posiłku

Jeśli przegrzebki zostały już zjedzone, kluczowe staje się monitorowanie swojego samopoczucia przez kilkadziesiąt godzin. Uwagę powinny zwrócić zwłaszcza:

• gwałtowna lub utrzymująca się biegunka
• wielokrotne wymioty, szczególnie z bólem brzucha
• drętwienie ust, języka lub palców
• zawroty głowy, trudności z mówieniem, chwiejny chód
• nagłe problemy z koncentracją lub pamięcią świeżą

W razie wystąpienia takich symptomów trzeba szybko skontaktować się z lekarzem lub ośrodkiem toksykologicznym, wyjaśniając, że wcześniej spożyto przegrzebki. Szczególnej opieki wymagają dzieci, kobiety w ciąży, seniorzy oraz osoby przewlekle chore, na przykład z chorobami serca czy wątroby.

Nie czekaj, aż objawy „same przejdą”. W przypadku toksyn morskich liczy się szybka ocena lekarska i dokładny opis, co znajdowało się w posiłku.

Czy polscy konsumenci powinni się niepokoić

Na ten moment alarm dotyczy konkretnych dostaw na rynek francuski, ale warto pamiętać, że polskie restauracje i sklepy coraz częściej sprowadzają świeże owoce morza z różnych krajów. Dlatego osoby, które niedawno jadły przegrzebki w lokalach we Francji, w strefach przygranicznych lub w restauracjach specjalizujących się w kuchni francuskiej, powinny zachować szczególną czujność.

W razie podejrzeń można poprosić restaurację o informację, z jakich dostaw pochodziły małże podane w konkretnym dniu. Profesjonalne lokale gastronomiczne przechowują dokumenty dostaw przez dłuższy czas właśnie na takie sytuacje.

Jak bezpiecznie korzystać z owoców morza w przyszłości

Podobne alerty zdarzają się we Francji, Hiszpanii czy Włoszech co kilka sezonów, zwykle w okresach, gdy warunki sprzyjają zakwitom toksycznych alg. Nie oznacza to, że trzeba całkowicie rezygnować z owoców morza, lecz że warto zadbać o kilka zasad bezpieczeństwa:

• kupuj małże wyłącznie z legalnych źródeł, nigdy od „przypadkowych” sprzedawców
• zwracaj uwagę na znak weterynaryjny i informacje o pochodzeniu na etykiecie
• omijaj oferty wyjątkowo tanie w porównaniu do średniej rynkowej
• jeśli masz wątpliwości, zapytaj sprzedawcę o kraj połowu i datę dostawy
• śledź ostrzeżenia sanitarne w krajach, do których wyjeżdżasz na wakacje

Dobrym nawykiem jest też traktowanie typowych objawów „rozstroju żołądka” po owocach morza z większą powagą niż zwykłej niestrawności. Ostry epizod biegunki czy nagłe drętwienie ust po małżach to powód, by jak najszybciej skonsultować się z lekarzem, nawet jeśli w towarzystwie inni czują się dobrze.

Nie każda partia przegrzebków będzie skażona, a większość produktów trafiających na polski rynek przechodzi kontrolę. Ryzyko rośnie jednak tam, gdzie brakuje regularnego monitoringu łowisk lub dokumentacja dostaw jest niepełna. Świadomy konsument, który potrafi zadać kilka niewygodnych pytań przy ladzie rybnej czy w restauracji, realnie zmniejsza szanse, że trafi na danie z niebezpieczną „niespodzianką”.