Od 2027 rząd przytnie dorabianie do emerytury przed 67 rokiem życia

Od 1 stycznia 2027 dorabianie na emeryturze zmieni się tak, że wielu seniorom przestanie się to realnie opłacać.

Reforma przeszła po cichu, ukryta w budżecie systemu ubezpieczeń społecznych, a uderzy w osoby, które liczyły na etat, zlecenie albo własną działalność jako sposób na uzupełnienie emerytury przed ukończeniem 67 lat.

Reforma dorabiania na emeryturze: cicha zmiana, duże skutki

Nowe przepisy całkowicie przebudowują zasady łączenia emerytury z pracą. Kluczowe stają się trzy progi wiekowe:

• przed ukończeniem 64 lat,
• między 64 a 67 rokiem życia,
• po 67 roku życia.

Celem ustawodawcy jest ograniczenie sytuacji, w których świadczeniobiorcy „zbyt korzystają” z możliwości dorabiania. System ma zostać zawężony do osób z niskimi emeryturami, które faktycznie potrzebują dodatkowego dochodu, a jednocześnie ma generować oszczędności dla finansów publicznych.

Przeczytaj również: Kiwi w markecie: ten prosty błąd przy opakowaniu podwaja cenę

Od 2027 roku dorabianie do emerytury przed 67 urodzinami stanie się znacznie mniej korzystne finansowo, a w wielu przypadkach wręcz neutralne lub symboliczne.

Szacunki pokazują, że nowe zasady mają zmniejszyć wydatki systemu emerytalnego o około 0,4 mld euro w 2027 roku, a do 2030 roku nawet o 1,9 mld euro. To jasno pokazuje, że u podstaw zmian leży nie tylko porządkowanie zasad, lecz przede wszystkim oszczędzanie.

Przed 64 rokiem życia: dorabianie praktycznie bez sensu

Najbardziej dotkliwa zmiana dotyczy osób, które chciałyby łączyć pracę z emeryturą przed ukończeniem 64 lat. W tej grupie nowe przepisy właściwie „wycinają” finansowy sens takiego rozwiązania.

Przeczytaj również: Jak wynegocjować z wynajmującym niższy czynsz w 2026 roku

Mechanizm działa brutalnie prosto: każdy zarobiony legalnie dodatkowy euro zostanie odjęty od emerytury. W efekcie całkowity miesięczny dochód pozostanie taki sam, niezależnie od tego, czy senior pracuje, czy nie.

Jeśli emeryt zarabia na etacie albo zleceniu, jego emerytura zostanie pomniejszona dokładnie o wysokość dodatkowych przychodów. Dorabianie nie podniesie łącznego dochodu.

Przykład z wyliczeń ekspertów pokazuje skalę problemu: osoba pobierająca 2 000 euro emerytury, która dorobi 500 euro, nie zyska ani centa. Emerytura spadnie o 500 euro, a suma miesięcznych wpływów pozostanie na poziomie 2 000 euro. Praca staje się więc, z czysto finansowego punktu widzenia, działalnością charytatywną na rzecz systemu emerytalnego.

Przeczytaj również: Małżeństwo bez ani jednego dnia pracy dostaje wysoką emeryturę. Jak to możliwe w 2026 roku?

Ustawodawca chce w ten sposób wymusić inne rozwiązanie: zamiast pełnej emerytury połączonej z pracą, preferowana ma stać się tzw. emerytura częściowa czy stopniowe przechodzenie z pracy w stan spoczynku. To wpisuje się w poprzednie reformy, które przesuwały wiek emerytalny i zachęcały do dłuższej aktywności zawodowej bez pobierania pełnego świadczenia.

Między 64 a 67 rokiem życia: dorabianie z obciętą emeryturą

Dla osób między 64 a 67 rokiem życia sytuacja staje się nieco łagodniejsza, ale wciąż daleka od idealnej. Łączenie pracy z emeryturą będzie dozwolone, lecz częściowo karane finansowo.

W tym przedziale wiekowym zniknie okres karencji, co oznacza, że będzie można wrócić do tego samego pracodawcy bez przerwy w pobieraniu świadczenia. Pojawi się za to inny mechanizm – tzw. „obcinanie” emerytury w zależności od wysokości dochodów z pracy.

Kluczowy jest tutaj próg rocznego przychodu, który ma zostać określony w rozporządzeniu. Zapowiadana wartość to nieco ponad 7 000 euro rocznie. Do tego pułapu dorabianie nie będzie wpływać na wysokość emerytury. Dopiero nadwyżka uruchomi mechanizm obniżki świadczenia.

Jak to wygląda w praktyce? Jeśli emeryt w wieku 65 lat oprócz świadczenia zarobi w roku 9 000 euro, a próg wyniesie 7 000 euro, różnica to 2 000 euro. Połowa tej nadwyżki – czyli 1 000 euro – zostanie odjęta z rocznej emerytury. Senior zachowa więc część dodatkowego dochodu, ale nie w pełnej wysokości.

Między 64. a 67. rokiem życia każdy zarobiony powyżej wyznaczonego limitu euro zwiększy dochód emeryta tylko w połowie. Resztę „odzyska” system emerytalny.

Eksperci zwracają uwagę, że wiele osób w tym wieku dorabia właśnie po to, aby utrzymać dotychczasowy standard życia: spłacać kredyt, pomagać dzieciom, płacić za leczenie czy codzienne wydatki. Odsysanie części tych dodatkowych zarobków może więc oznaczać konieczność redukcji kosztów albo szukania innych rozwiązań.

Po 67 roku życia: pełna swoboda, ale dla wytrwałych

Najbardziej korzystna sytuacja czeka osoby, które zdecydują się pracować po 67 urodzinach. W tym wieku prawo przyznaje tzw. pełne uprawnienia emerytalne, a nowe przepisy przewidują całkowite uwolnienie możliwości dorabiania.

Po osiągnięciu 67 lat będzie można:

• pobierać pełną emeryturę bez żadnych ograniczeń,
• pracować na dowolny etat, zlecenie czy prowadzić firmę,
• zarabiać dowolne kwoty, bez limitów i sufitów,
• wrócić do tego samego pracodawcy bez półrocznej przerwy.

Zniesiony zostanie obowiązujący do tej pory sześciomiesięczny okres karencji w sytuacji, gdy emeryt chce kontynuować pracę u dotychczasowego pracodawcy. To znaczące ułatwienie dla firm, które liczą na doświadczonych pracowników, oraz dla samych seniorów, którzy nie chcą przerywać kariery zawodowej.

Dorabianie po 67 roku życia będzie więc w pełni opłacalne: każdy dodatkowy dochód realnie zwiększy stan konta. Z punktu widzenia państwa jest to najtańsza forma aktywizacji, bo praca seniorów nie generuje już dodatkowych praw emerytalnych, a jednocześnie przynosi składki i podatki.

Dlaczego reforma budzi tyle emocji?

Od lat łączenie pracy i emerytury stanowi popularne rozwiązanie. Kilkaset tysięcy osób jednocześnie pobiera świadczenie i pracuje, często na część etatu albo w formie krótkich zleceń. Dzięki temu budżet domowy seniorów wygląda stabilniej, a gospodarka korzysta z doświadczenia dojrzałych pracowników.

Eksperci prawa pracy podkreślają, że dotychczasowy system, choć skomplikowany, generalnie spełniał swoją rolę. Teraz, gdy możliwości dorabiania przed 67 rokiem życia zostaną „ścięte”, część osób może zrezygnować z legalnej pracy.

Gdy dodatkowy dochód jest mocno ograniczany, część seniorów może uznać, że legalne dorabianie zwyczajnie się nie opłaca i zacząć szukać rozwiązań poza oficjalnym systemem.

Pojawia się więc realne ryzyko wzrostu pracy „na czarno” wśród osób starszych. Dla emeryta to krótkoterminowo wyższy dochód, ale też brak ochrony socjalnej, brak składek i większe ryzyko konfliktu z fiskusem. Dla państwa – mniejsze wpływy z podatków i składek, a w szerszej perspektywie erozja zaufania do całego systemu.

Kto straci najmocniej na nowych zasadach

Najbardziej dotknięte mogą zostać trzy grupy:

• osoby z przeciętnymi lub nieco poniżej przeciętnej emeryturami, które planowały dorabiać niewielkie kwoty już kilka lat przed ustawowym wiekiem,
• seniorzy wykonujący sezonowe prace, np. w turystyce, rolnictwie czy handlu,
• pracownicy fizyczni, którym trudno będzie kontynuować intensywną pracę aż do 67 roku życia, ale którzy liczyli na łagodniejsze przejście przez łączenie częściowej pracy z emeryturą.

Dla tych osób wybór może wyglądać tak: albo wcześniej zacząć pobierać pełną emeryturę i praktycznie zrezygnować z realnego dorabiania, albo pracować dłużej bez przechodzenia na świadczenie. Żadne z tych rozwiązań nie jest łatwe, zwłaszcza w zawodach wymagających dobrej kondycji fizycznej.

Jak seniorzy mogą się przygotować do nadchodzących zmian

Reforma wchodzi w życie dopiero od 2027 roku, ale już teraz warto przyjrzeć się swojej sytuacji i planom zawodowym. Kilka działań może mieć duże znaczenie:

• sprawdzenie prognozowanej wysokości emerytury i możliwych dat przejścia na świadczenie,
• przeanalizowanie, czy opłaca się w ogóle rozpoczynać pobieranie emerytury przed 64 rokiem życia,
• rozmowa z pracodawcą o możliwościach częściowego etatu lub elastycznego czasu pracy, zamiast szybkiego przechodzenia na emeryturę,
• planowanie oszczędności i inwestycji tak, aby nie opierać całego budżetu na dorabianiu po przejściu na świadczenie.

Warto też obserwować szczegóły przepisów wykonawczych, zwłaszcza wysokość progu rocznego dochodu dla osób między 64 a 67 rokiem życia. To właśnie ten limit zdecyduje, czy dorabianie będzie w ich przypadku sensowne, czy stanie się działalnością „połowicznie opłacalną”.

Z ekonomicznego punktu widzenia reforma sygnalizuje wyraźny trend: państwo coraz mocniej premiuje osoby, które pozostają aktywne zawodowo do późniejszego wieku i jak najdłużej nie korzystają z pełnej emerytury. W praktyce oznacza to, że młodsze roczniki powinny już dziś zakładać dłuższą pracę i większą samodzielność w budowaniu finansowego bezpieczeństwa na starość.