Nowy trik oszustów przy marketach: „dobroczynność” kończy się tysiącami znikającymi z konta

Empatia i chęć pomocy osobom potrzebującym stały się pożywką dla wyrachowanych przestępców grasujących pod marketami w Kraju Basków. Pozornie niewinna darowizna na rzecz osób z niepełnosprawnościami okazywała się pułapką, w której darczyńcy tracili oszczędności całego życia. Wykorzystując moment nieuwagi podczas pakowania zakupów, oszuści za pomocą mobilnych terminali błyskawicznie czyścili konta nieświadomych klientów.

Na parkingach przy marketach w Kraju Basków klienci, chcąc pomóc osobom z niepełnosprawnościami, tracili po kilka tysięcy euro z konta.

Za pozornie niewinną zbiórką stała jedna rodzina, która korzystała z mobilnych terminali płatniczych. Darczyńcy widzieli kilka euro, a chwilę później z ich kont znikały ogromne kwoty, często bez natychmiastowej świadomości, że coś poszło nie tak.

Jak działała fałszywa zbiórka przy supermarketach

Scenariusz był zawsze podobny. Klienci wychodzą z zakupów, niosą torby, myślą już o powrocie do domu. Podchodzi do nich uśmiechnięta osoba z identyfikatorem, kartką lub teczką, tłumacząc, że prowadzi zbiórkę na rzecz osób z niepełnosprawnościami. Miejsce – wejście lub parking przy markecie – sprawia, że sytuacja wydaje się zupełnie normalna.

Przeczytaj również: Limity płatności zbliżeniowych w UK: banki zyskają nowe uprawnienia od czwartku

Według lokalnych mediów, w Kraju Basków w takie „akcje charytatywne” zaangażowanych było kilku członków jednej rodziny. Działali w parach lub trójkach, przejmując się nawzajem rolami: jedna osoba zagaduje, druga podsuwa terminal, trzecia obserwuje otoczenie. Wszystko po to, by stworzyć wrażenie legalnej akcji i maksymalnie szybko przeprowadzić transakcję.

Fałszywa zbiórka była tak zaplanowana, by klient nie miał czasu na zastanowienie się ani dokładne sprawdzenie kwoty na terminalu.

Ofiary zwykle chciały przekazać niewielki datek – pięć, dziesięć euro. Kwota widoczna na początku na małym ekranie terminala potwierdzała tę intencję, co dodatkowo usypiało czujność. Wszystko wyglądało zgodnie z oczekiwaniami.

Przeczytaj również: Pracujesz w budżetówce? Ten błąd przed emeryturą może wyzerować konto

Zmiana kwoty w ostatniej sekundzie

Najbardziej perfidny element całego procederu polegał na wykorzystaniu legalnego narzędzia – mobilnego terminala płatniczego podłączonego do aplikacji typu SumUp. To rozwiązanie, z którego korzystają tysiące uczciwych drobnych przedsiębiorców, w rękach oszustów stało się bardzo skuteczną bronią.

Mechanizm działania wyglądał następująco:

Przeczytaj również: Francja ściąga z USA 129 ton złota. Co stoi za tą decyzją?

• na początku na ekranie pojawiała się drobna, niewzbudzająca podejrzeń kwota, np. 5 euro,
• klient zgadzał się, wyjmował kartę lub przykładał ją do czytnika,
• w krytycznym momencie – dosłownie w kilka sekund – oszust zmieniał kwotę na terminalu,
• po zmianie system obciążał konto już nie na kilka, ale na ponad tysiąc euro.

Z ustaleń służb wynika, że pojedyncze transakcje sięgały od 1000 do nawet 2000 euro. Ofiary często skupiały się na wpisaniu PIN-u i trzymaniu zakupów, więc nie patrzyły już na ekran. Cały proces trwał kilkanaście sekund, w ruchliwym otoczeniu, z innymi ludźmi wokół, co dodatkowo odwracało uwagę.

Ofiarom wydawało się, że autoryzują symboliczny datek. W rzeczywistości akceptowały przelew środków, które dla wielu rodzin stanowią kilka pensji.

Oszustwo wychodziło na jaw zwykle dopiero po powrocie do domu – przy sprawdzaniu bankowości internetowej, SMS-u z potwierdzeniem lub comiesięcznego wyciągu. Wtedy szok mieszał się z poczuciem wstydu, że ktoś zdołał tak łatwo wykorzystać elementarną ludzką potrzebę pomagania.

Rodzina zatrzymana, wyroki już zapadły

Po pierwszych zgłoszeniach do policji i żandarmerii w regionie Pirenejów Atlantyckich sprawa bardzo szybko zaczęła się rozwijać. Liczba poszkodowanych rosła, a zgłaszane kwoty wskazywały, że nie chodzi o jednorazowy wybryk, tylko przemyślany proceder prowadzony w różnych marketach.

Służby powiązały zgłoszenia i namierzyły grupę podejrzanych. Według informacji z Bayonne, zatrzymano czterech członków jednej rodziny. Do ich ujęcia włączono również wyspecjalizowaną jednostkę zajmującą się sprawami z elementem zorganizowania i powtarzalności.

Trzy osoby usłyszały zarzuty i zostały skazane na kary ośmiu miesięcy bezwzględnego więzienia. Sprawa pokazuje, że organy ścigania traktują takie nadużycia bardzo poważnie, szczególnie że rozgrywają się one w miejscach, gdzie ludzie czują się zazwyczaj bezpieczni – przy codziennych zakupach.

Choć rodzina trafiła przed sąd, pieniądze wielu pokrzywdzonych wciąż pozostają stracone, a odzyskanie ich wymaga długiej drogi formalnej.

Dlaczego takie oszustwo działa na zwykłych klientów

Psychologia tej metody jest dość prosta, ale skuteczna. Po pierwsze, odwołuje się do empatii – hasło pomocy osobom z niepełnosprawnościami jest silnym bodźcem emocjonalnym. Po drugie, cała akcja odbywa się przy sklepie, czyli miejscu, które odbieramy jako część naszej codziennej rutyny, a nie jako wrogie czy nieznane terytorium.

Do tego dochodzi element presji czasu. Ludzie po zakupach chcą jak najszybciej wrócić do domu, dzieci marudzą, zakupy ciężkie. Niewielki datek wydaje się prostym sposobem, by „zrobić coś dobrego” i zakończyć tę sytuację. To idealne warunki, by przeoczyć zmianę cyferek na ekranie terminala.

Nie bez znaczenia jest też wysoki poziom zaufania do elektronicznych płatności. Mobilne terminale widzimy już wszędzie – w kawiarniach, taksówkach, na targach. W efekcie rzadziej przyglądamy się temu, co dokładnie zatwierdzamy, zwłaszcza gdy kwota z założenia ma być mała.

Jak uchronić się przed takim trikiem przy markecie

Policja i banki od lat apelują o większą uważność przy płatnościach bezgotówkowych. Ta konkretna sprawa z Kraju Basków świetnie pokazuje, które zasady naprawdę mają znaczenie. Kilka sekund uwagi może zaoszczędzić wiele miesięcy nerwów i walki o zwrot pieniędzy.

W przypadku zauważenia podejrzanej transakcji warto natychmiast skontaktować się z bankiem, zgłosić reklamację i zastrzec kartę. Równolegle dobrze jest zawiadomić policję, podając dokładne miejsce i czas, w którym doszło do płatności, oraz opisać osobę lub osoby prowadzące rzekomą zbiórkę.

Jak rozpoznać uczciwą zbiórkę pieniędzy

Nie każda akcja przy sklepie to próba oszustwa. Wiele fundacji i stowarzyszeń faktycznie prowadzi zbiórki w pobliżu marketów, korzystając z dużego ruchu klientów. Warto jednak sprawdzić kilka rzeczy, zanim wyciągniesz portfel lub kartę:

• czy wolontariusze mają oznaczenia z nazwą organizacji i numerem zbiórki publicznej,
• czy istnieje możliwość wpłaty przelewem na konto fundacji zamiast kartą w terenie,
• czy nazwa podana na identyfikatorze zgadza się z nazwą widoczną na terminalu,
• czy wolontariusze potrafią spokojnie wyjaśnić, dla kogo i na co zbierają pieniądze.

Jeśli ktoś reaguje nerwowo na dodatkowe pytania, próbuje przyspieszać transakcję albo sugeruje, że „wszystko jest w porządku, proszę tylko przyłożyć kartę”, to poważny sygnał ostrzegawczy. Lepiej zrezygnować z płatności, niż wpaść w czyjś sprytnie zastawiony schemat.

Coraz sprytniejsze metody a nasze przyzwyczajenia

Sprawa z Kraju Basków pokazuje jeszcze jedną, mniej oczywistą rzecz: granica między wygodą a ryzykiem staje się coraz cieńsza. Pokochaliśmy płatności zbliżeniowe, szybkie terminale i aplikacje mobilne – trudno się temu dziwić. Oszuści obserwują te trendy i dostosowują się do naszych nawyków błyskawicznie, korzystając z tych samych technologii, których używamy na co dzień.

Zdrowa nieufność wobec spontanicznych płatności w przypadkowych miejscach nie musi oznaczać rezygnacji z pomagania. Wiele organizacji daje możliwość wsparcia online, przelewem, BLIK-iem czy stałym zleceniem. To rozwiązania bardziej przejrzyste, łatwiejsze do udokumentowania i bezpieczniejsze niż szybka „darowizna” na parkingu, gdzie ktoś trzyma w ręku mały terminal i liczy, że nie spojrzysz dokładnie na ekran.