Stary smartfon w szufladzie? Zobacz, dlaczego może być niebezpieczny i jak go przechowywać

Miliony starych smartfonów leżą po domach w szufladach i pudłach.

Większość właścicieli nie ma pojęcia, że część z nich zamienia się z czasem w tykającą bombę.

Przy zmianie telefonu wielu z nas odkłada poprzedni model „na wszelki wypadek”. Mija rok, dwa, trzy, a urządzenie spokojnie kurzy się w szafce. Problem w tym, że w środku wcale nie jest spokojnie. Zużyta, rozładowana do zera bateria litowo-jonowa może się zdeformować, przegrzać, a w skrajnych sytuacjach nawet zapalić.

Dlaczego trzymanie starego smartfona w szufladzie to zły pomysł

Smartfon, który przez długi czas leży nieużywany, nie jest neutralnym „martwym przedmiotem”. W obudowie zamknięta jest bateria, która starzeje się chemicznie, niezależnie od tego, czy jej używasz, czy nie. Gdy telefon latami leży rozładowany, w baterii zachodzą procesy, które mogą ją fizycznie uszkodzić.

Przeczytaj również: Zostawiasz ładowarkę w gniazdku na stałe? Sprawdź, czym to grozi

Stary telefon odłożony „na później” może po kilku latach mieć spuchniętą baterię, rozwarstwioną obudowę i realny potencjał pożarowy.

Serwisy GSM co roku pokazują zdjęcia urządzeń, które dosłownie rozepchnęła bateria: ekran wygięty jak banan, tylny panel odgięty o kilka milimetrów, szczeliny w obudowie. To nie tylko problem estetyczny. W takiej sytuacji wystarczy nacisk, wysoka temperatura w mieszkaniu albo przypadkowe zwarcie, żeby doszło do zapłonu.

Co dzieje się z baterią, gdy telefon „śpi” latami

We współczesnych smartfonach stosuje się przede wszystkim ogniwa litowo-jonowe. Są lekkie, pojemne i dobrze znoszą codzienne ładowanie. Mają jednak swoją ciemną stronę: bardzo nie lubią skrajności, czyli pełnego rozładowania i długotrwałego leżenia z blisko zerowym stanem naładowania.

Przeczytaj również: Genialny trik krawcowych: jak stare monety zamienić w ciężarki do szycia

Głębokie rozładowanie – cichy zabójca baterii

Jeśli odłożysz telefon z resztką energii i przez miesiące go nie ruszasz, bateria dalej się rozładowuje „w tle”. W pewnym momencie wchodzi w stan głębokiego rozładowania. Wtedy zaczyna się chemiczna degradacja elektrolitu i elektrod. Pojawiają się gazy, które nie mają gdzie uciec, więc powodują puchnięcie całego ogniwa.

W praktyce możesz zaobserwować między innymi:

Przeczytaj również: Dlaczego powinieneś odkurzać filtry wentylacyjne w domu raz na trzy miesiące

• wyraźne wybrzuszenie tylnej klapki telefonu,
• rozchodzące się krawędzie obudowy,
• ekran odstający od ramki, jakby ktoś go „podważył” od środka,
• trzeszczenie obudowy przy lekkim naciśnięciu.

Takie objawy oznaczają jedno: ogniwo jest uszkodzone i niebezpieczne. Próba ładowania może skończyć się przegrzaniem, a nawet zapłonem.

Co jeszcze przyspiesza degradację baterii

Na przyspieszone starzenie ogniw mocno wpływają też:

Jak realne jest zagrożenie pożarem w domu

Baterie w smartfonach zaprojektowano tak, by ryzyko awarii było jak najmniejsze. Mimo to strażacy i rzeczoznawcy co roku odnotowują przypadki pożarów mieszkań, które miały źródło w uszkodzonych urządzeniach z ogniwami litowo-jonowymi: telefonach, powerbankach, elektrycznych hulajnogach.

Niewielka bateria zamknięta w plastikowej obudowie potrafi w razie zapłonu wyzwolić duży płomień, wysoką temperaturę i toksyczny dym w kilka minut.

Wyobraź sobie szafkę w przedpokoju pełną papierów, starych instrukcji, kartonów i wciśniętego gdzieś pomiędzy starego smartfona. Jeśli w takim miejscu ogniwo się przegrzeje i zapali, ogień ma bardzo dużo „paliwa” i swobodny dostęp do powietrza. Bez domowników w mieszkaniu po kilku minutach możesz stracić nie tylko telefon, ale całe pomieszczenie.

Jak bezpiecznie trzymać stary telefon „na zapas”

Jeżeli chcesz mieć w domu zapasowy smartfon, da się to zrobić rozsądnie. Wymaga to jednak odrobiny uwagi.

Proste zasady przechowywania zapasowego telefonu

• Naładuj urządzenie do około 40–60%, nie do pełna.
• Wyłącz telefon całkowicie, zamiast zostawiać go w trybie czuwania.
• Przechowuj go w suchym, chłodnym miejscu, z dala od kaloryferów i słońca.
• Raz na kilka miesięcy wyjmij, sprawdź stan obudowy i poziom baterii.
• Jeśli poziom energii spadł bardzo nisko, doładuj do wspomnianych 40–60%.

Jeżeli zauważysz jakiekolwiek wybrzuszenia, pęknięcia, dziwny zapach lub nagrzewanie się obudowy bez wyraźnego powodu, nie próbuj dalej używać telefonu. Odłącz go od zasilania, przenieś w bezpieczne, niepalne miejsce i jak najszybciej oddaj do punktu zbiórki elektroodpadów.

Drugie życie starego smartfona: lepsze niż szuflada

Zamiast ryzykować pożar w szafce, dużo rozsądniej jest nadać starym sprzętom nowe zadania. Nawet kilkuletni smartfon często nadaje się jeszcze do użycia w ograniczonej roli.

Pomysły na wykorzystanie starego telefonu

• Domowy monitoring – po zainstalowaniu odpowiedniej aplikacji może działać jako prosta kamera IP.
• Pilot multimedialny – do sterowania telewizorem, konsolą, odtwarzaczem na Android TV.
• Odtwarzacz muzyki – w połączeniu z głośnikiem Bluetooth lub wieżą Hi-Fi.
• Nawigacja w samochodzie – stałe urządzenie do Google Maps, żeby nie męczyć głównego telefonu.
• Konsolka dla dziecka – do prostych gier offline, bez dostępu do twoich danych.

Jeśli nie masz na to ochoty, możesz też przekazać sprawny telefon komuś z rodziny albo sprzedać go na portalu ogłoszeniowym. Nawet symboliczna kwota jest lepsza niż urządzanie w domu składowiska elektroodpadów.

Utylizacja i recykling: co zrobić, gdy telefon już się nie nadaje

Gdy urządzenie ma spuchniętą baterię, uszkodzony ekran lub po prostu jest zbyt stare, by sensownie je wykorzystywać, pora na pożegnanie. Wyrzucenie takiego sprzętu do zwykłego kosza jest nie tylko nieodpowiedzialne, ale też w wielu miejscach niezgodne z przepisami.

Zużyty smartfon zawsze oddaj do legalnego punktu zbiórki elektroodpadów – chronisz w ten sposób mieszkanie, środowisko i cenne surowce.

Masz kilka opcji:

• sklepy z elektroniką – często przy kasie stoją specjalne pojemniki na mały sprzęt,
• PSZOK w twojej gminie, czyli punkt selektywnej zbiórki odpadów komunalnych,
• akcje zbiórki organizowane przez szkoły, urzędy czy operatorów sieci,
• oddanie starego telefonu przy zakupie nowego w ramach programu odkupu.

Warto wiedzieć, że z jednego smartfona można odzyskać m.in. miedź, aluminium czy niewielkie ilości metali szlachetnych. Im więcej urządzeń trafi do recyklingu, tym mniejsze zapotrzebowanie na wydobycie nowych surowców.

Dlaczego lepiej ograniczyć kolekcjonowanie sprzętów „na wszelki wypadek”

W wielu domach da się znaleźć całe pudełka starych komórek, kabli i ładowarek. Część z nich nie działa, część „może się kiedyś przyda”. Takie gromadzenie sprzętu tworzy dwa problemy jednocześnie: rosnące ryzyko pożaru oraz coraz większą górkę elektrośmieci.

Rozsądna strategia wygląda inaczej: zostawiasz maksymalnie jeden, w miarę świeży zapasowy telefon, trzymany zgodnie z zasadami bezpieczeństwa, a reszcie dajesz realne drugie życie lub kierujesz ją do recyklingu. Dzięki temu zmniejszasz bałagan, dbasz o bezpieczeństwo mieszkania i odzyskanie cennych surowców.

Jeżeli masz w domu sprzęty, których od lat nikt nie dotykał, poświęć jedno popołudnie na ich przegląd. Sprawdź, czy obudowy są proste, czy nic się nie wybrzuszyło, czy nic nie nagrzewa się bez powodu. W razie wątpliwości nie ryzykuj – dla kilkuletniego telefonu lepiej znaleźć bezpieczne miejsce w punkcie zbiórki, niż narażać mieszkanie na niepotrzebne niebezpieczeństwo.