Rakieta Artemis II już na stanowisku. NASA szykuje lot ludzi wokół Księżyca

Gigantyczna rakieta programu Artemis dotarła na stanowisko startowe na Florydzie, otwierając drogę do najbardziej wyczekiwanego lotu załogowego tej dekady.

Na terenie Kennedy Space Center zakończył się jeden z najbardziej nerwowych etapów przygotowań. Potężny zestaw Space Launch System z kapsułą Orion przejechał z hali montażowej na stanowisko startowe 39B i czeka teraz na serię finałowych testów przed lotem Artemis II – pierwszą misją programu z astronautami na pokładzie.

Rakieta gigant na stanowisku 39B

Artemis II to ponad 98 metrów wysokości, dziesiątki tysięcy elementów i masa liczona w setkach ton. Cały zestaw – rakieta SLS i statek Orion – przejechał z budynku montażowego na platformę 39B na szczycie potężnego transportera gąsienicowego.

• długość trasy: ok. 6,5 km
• czas przejazdu: około 11 godzin
• średnia prędkość: niecałe 1,5 km/h
• wysokość zestawu: 322 stopy, czyli ok. 98 metrów

Tempo mogło wydawać się śmiesznie wolne, ale każdy metr musiał być idealnie kontrolowany. Konstrukcja tej skali nie wybacza gwałtownych ruchów czy wstrząsów. Ekipy inżynierów przez wiele godzin monitorowały drgania, temperaturę i setki parametrów strukturalnych.

Przeczytaj również: Egzotyczne imię Zia: krótkie, świetliste i pełne znaczeń

Przeprowadzenie rakiety na platformę startową oznacza wejście w ostateczną fazę przygotowań przed lotem załogowym wokół Księżyca na początku kwietnia.

Dla samej NASA ten przejazd to symbol – po miesiącach testów i integracji sprzętu wreszcie widać gotowy zestaw, który ma wynieść ludzi dalej od Ziemi niż jakikolwiek statek od czasów Apollo.

Artemis II: pierwszy lot ludzi w stronę Księżyca od pół wieku

Misja Artemis II ma trwać około 10 dni i będzie kluczowym sprawdzianem całego systemu: od silników dolnego stopnia, przez systemy podtrzymywania życia, po procedury awaryjne. Statek Orion wyniesie czteroosobową załogę na orbitę okołoziemską, a następnie zostanie skierowany na trajektorię wokół Księżyca i z powrotem na Ziemię.

Przeczytaj również: ISS zbliża się do końca. Czy NASA zdąży z nową stacją orbitalną?

Załoga, która zapisze się w historii

Na pokładzie Oriona zasiądą:

Skład załogi jasno pokazuje, że NASA traktuje Artemis jako coś więcej niż powtórkę z Apollo. Chodzi o misję, która ma odzwierciedlać współczesne społeczeństwo i realną współpracę międzynarodową.

Przeczytaj również: Małe wyspy koło Sycylii, które skradną serce fanom spokojnej Italii

Co dokładnie wydarzy się podczas lotu Artemis II

Plan misji zakłada kilka etapów, z których każdy ma inne zadanie techniczne:

• Start i wejście na orbitę – SLS ma wykazać, że może niezawodnie wynieść ciężką kapsułę Orion z załogą na bezpieczną orbitę.
• Testy systemów na orbicie okołoziemskiej – sprawdzenie systemów podtrzymywania życia, komunikacji, nawigacji oraz możliwości manewrowania statkiem.
• Przelot wokół Księżyca – Orion zostanie wysłany na trajektorię, która zabierze załogę w pobliże Księżyca, bez lądowania na jego powierzchni.
• Powrót na Ziemię – kluczowa faza obejmująca wejście w atmosferę z bardzo wysoką prędkością i wodowanie.

Cały lot ma dać inżynierom zestaw danych, których nie da się uzyskać w misji bezzałogowej. Zachowanie ludzi na pokładzie, interakcja z systemami statku czy reakcja organizmu na profil lotu księżycowego mają ogromne znaczenie dla kolejnych misji.

Program Artemis: droga na Księżyc i dalej

Artemis II to dopiero drugi duży krok. Wcześniej przeprowadzono misję Artemis I – bezzałogowy lot statku Orion wokół Księżyca, który potwierdził, że rakieta SLS i kapsuła radzą sobie z warunkami głębokiej przestrzeni kosmicznej.

Artemis ma doprowadzić nie tylko do powrotu człowieka na Księżyc, ale też do stworzenia tam stałej obecności i przygotowania lotów ku Marsowi.

Plan NASA zakłada, że w kolejnych latach pojawi się misja Artemis III z lądowaniem na powierzchni, wykorzystująca lądownik budowany m.in. przez prywatne firmy. W dalszej perspektywie mowa o stacji Gateway na orbicie Księżyca, która stanie się przystankiem dla załóg i sprzętu.

Dlaczego Artemis II jest tak istotna

Ten konkretny lot pełni kilka funkcji naraz:

• ma sprawdzić działanie SLS i Oriona w konfiguracji załogowej, pod pełnym obciążeniem systemów życiowych,
• ułatwia dopracowanie procedur awaryjnych i ewakuacyjnych z udziałem prawdziwych ludzi, a nie tylko symulatorów,
• daje partnerom międzynarodowym, takim jak kanadyjska agencja kosmiczna, realny udział w misjach dalekiego zasięgu,
• ma przekonać polityków i opinię publiczną, że inwestowanie w loty księżycowe ma sens strategiczny, technologiczny i gospodarczy.

Bez udanego Artemis II trudno będzie uzasadnić start kolejnych misji i budowę infrastruktury księżycowej. W praktyce ta jedna misja stanie się papierkiem lakmusowym całej koncepcji powrotu na Księżyc.

Ostatni etap przygotowań przed startem

Teraz, gdy rakieta stoi już na stanowisku 39B, zespoły NASA skupiają się na serii wymagających prób. Chodzi m.in. o zintegrowane testy odliczania, sprawdzanie systemów bezpieczeństwa, próby łączności i przygotowanie infrastruktury naziemnej do tankowania kriogenicznego paliwa.

W kolejnych dniach inżynierowie przeprowadzą tzw. „wet dress rehearsal”, czyli próbę generalną odliczania z faktycznym tankowaniem rakiety ciekłym tlenem i ciekłym wodorem, ale bez odpalenia silników. Taki test ma wychwycić najdrobniejsze usterki, od zaworów po oprogramowanie.

Każde nieprawidłowe wskazanie czujnika, drobny wyciek czy anomalia w danych może przesunąć datę startu. Przy załodze na pokładzie margines błędu praktycznie nie istnieje.

Operatorzy systemów naziemnych ćwiczą też procedury przerwania odliczania i ewakuacji załogi z platformy, na wypadek problemu tuż przed startem. Z punktu widzenia astronautów to jeden z najbardziej nieprzyjemnych, ale koniecznych elementów przygotowań.

Co ta misja znaczy dla zwykłego odbiorcy

Artemis II może brzmieć jak odległy projekt, ale jego skutki prędko wyjdą poza granice kosmodromów. Nowe technologie opracowane dla rakiety i statku – od materiałów osłony termicznej po rozwiązania w energetyce czy łączności – z czasem trafiają do zastosowań cywilnych. W przeszłości z programów kosmicznych wywodziły się chociażby usprawnione systemy nawigacji, nowe typy czujników czy oprogramowanie do analizy danych.

W tle toczy się też rywalizacja o to, kto będzie umiał najlepiej wykorzystać zasoby Księżyca: wodę w postaci lodu, rzadkie pierwiastki, a nawet dogodne miejsca pod obserwatoria astronomiczne. Artemis ma dać Stanom Zjednoczonym i partnerom startową przewagę w tym wyścigu, a jednocześnie stworzyć ramy prawne i techniczne, by takie działania były możliwe.

Warto też mieć z tyłu głowy aspekt psychologiczny. Kolejne pokolenie dorosłych dziś dzieci może dorastać w rzeczywistości, w której lot w okolice Księżyca będzie regularną misją, a nie wydarzeniem z podręcznika historii. Dla edukacji, wyboru zawodów technicznych czy rozwoju nauki ma to większe znaczenie, niż często się zakłada.

Dla osób śledzących temat z Polski interesujące będzie również to, jak bardzo program Artemis otwarty jest na współpracę. Europejska Agencja Kosmiczna buduje część modułów serwisowych Oriona, a firmy z różnych krajów dostarczają elementy elektroniki i oprogramowania. W miarę rozwoju programu będzie przybywać możliwości także dla mniejszych graczy z sektora kosmicznego.