Jak otworzyć wstrząśnięty napój gazowany? Prosty trik ze stukaniem w puszkę

Da się tego uniknąć jednym prostym ruchem.

Badania fizyków i testy popularnego youtubera pokazały, że krótka chwila cierpliwości i kilka stuknięć w puszkę potrafią niemal całkowicie zatrzymać efekt „gejzera” po otwarciu napojów gazowanych. Brzmi banalnie, ale za tym prostym trikiem stoi całkiem ciekawa nauka.

Skąd się bierze „gejzer” z puszki

W każdym napoju gazowanym rozpuszczony jest dwutlenek węgla. To on odpowiada za bąbelki i charakterystyczne musowanie. W spoczynku większość gazu gromadzi się w pustej przestrzeni nad płynem, a reszta pozostaje równomiernie rozmieszczona w napoju.

Kiedy puszka albo butelka w czasie transportu mocno się obije, spadnie na podłogę albo ktoś nią energicznie potrząśnie, sytuacja w środku gwałtownie się zmienia. Bąbelki gazu przyczepiają się do ścianek od środka i do mikroskopijnych nierówności powierzchni. Tworzą się liczne, bardzo małe pęcherzyki, które tylko czekają na moment otwarcia.

Przeczytaj również: Dlaczego ludzie owijają klamki folią aluminiową i czy to ma sens?

Napój zaczyna kipieć przy otwieraniu, bo miliony drobnych pęcherzyków gazu nagle uciekają na zewnątrz, porywając ze sobą część płynu.

W fizyce nazywa się to procesem nukleacji – tworzeniem się pęcherzyków gazu na powierzchniach lub zanieczyszczeniach. Im więcej takich miejsc startu dla bąbelków, tym gwałtowniejsza reakcja przy odkręcaniu zakrętki lub podnoszeniu zawleczki.

Trik z stukaniem puszki – jak to działa

Popularny twórca internetowy Mark Rober, były inżynier NASA, postanowił sprawdzić, czy da się ten efekt osłabić. W swoim eksperymencie testował różne sposoby otwierania napojów po wstrząśnięciu. Wnioski okazały się zaskakująco proste.

Przeczytaj również: Gdy mikroskopijna czarna dziura przecina ludzkie ciało. Co mówi nauka?

Cztery stuknięcia, które zmieniają wszystko

Najskuteczniejsza okazała się technika, która nie wymaga żadnych gadżetów:

• weź puszkę napoju gazowanego do ręki,
• zanim ją otworzysz, mocno stuknij w jej ścianki cztery razy – na przykład palcem lub paznokciem, obracając puszkę,
• stuknięcia powinny być wyraźne, nie symboliczne „muśnięcia”,
• po chwili spokojnie otwórz puszkę.

Te kilka uderzeń wprawia ścianki w lekkie drgania. To wystarcza, by oderwać bąbelki dwutlenku węgla przyklejone do wewnętrznej powierzchni. Uwolnione pęcherzyki unoszą się do góry i trafiają tam, gdzie i tak powinny być – do wolnej przestrzeni nad płynem.

Przeczytaj również: Tajemnicze zjawisko przy świetle uchwycone na zdjęciu po raz pierwszy

Kiedy większość gazu wróci nad powierzchnię napoju, ciśnienie w środku rozkłada się spokojniej, a po otwarciu piana zostaje w puszce zamiast na ubraniu.

Efektem jest znacznie łagodniejsze syczenie i brak gwałtownego wystrzału napoju. Co ważne, trik działa również wtedy, gdy ktoś naprawdę solidnie wstrząsnął napój – kluczowe jest, żeby dać bąbelkom szansę oderwać się od ścianek.

Cierpliwość też pomaga – czekanie działa podobnie

Jeśli nie chcesz stukać w puszkę, istnieje drugie wyjście: odłożyć napój na kilka minut. Z czasem część gazu sama przemieszcza się do góry, a liczba aktywnych pęcherzyków przyczepionych do ścianek spada.

Praktycznie wygląda to tak:

Czekanie ma jednak wadę – nie zawsze masz na to czas. Dlatego trik ze stukaniem przydaje się szczególnie na imprezach, w pracy czy w podróży, gdy napój chcesz otworzyć od razu.

Dlaczego działa to na colę, a zawodzi przy piwie

Co ciekawe, ta metoda sprawdza się świetnie przy napojach typu cola, lemoniady czy energetyki, natomiast dużo gorzej przy piwie. Potwierdził to zespół badaczy z uniwersytetu w Danii, który kilka lat temu przyjrzał się temu zjawisku bardziej szczegółowo.

Mikro-rysy i białka robią różnicę

Naukowcy wykazali, że w przypadku piwa część pęcherzyków gazu uwięziona jest w mikroskopijnych rysach aluminium od wewnątrz. Są tak małe, że zwykłe wstrząsy czy stuknięcia nie wystarczają, by je uwolnić.

Do tego dochodzi skład samego napoju. Piwo zawiera białka i substancje pochodzące z chmielu, które zachowują się jak naturalne środki pianotwórcze. W praktyce oznacza to, że:

• piana powstaje szybciej,
• utrzymuje się dłużej,
• łatwiej „wychodzi” na zewnątrz przy otwieraniu.

Prosta zasada na domówkę: przy napojach gazowanych trik z pukaniem zwykle wystarczy, przy piwie warto mieć w pogotowiu ściereczkę.

Badacze wskazują, że nawet energiczne stuknięcia nie usuwają wszystkich mikro-pęcherzyków z powierzchni wewnątrz puszki z piwem. W efekcie po otwarciu i tak następuje silne spienienie, choć czasem mniej gwałtowne niż bez żadnej „preparacji”.

Jak bezpiecznie otwierać różne napoje gazowane

Znajomość mechanizmu nukleacji przydaje się nie tylko przy puszkach. W praktyce warto wyrobić sobie kilka nawyków:

• butelki z napojami gazowanymi zawsze odkręcaj powoli, partiami – lekko puść korek, poczekaj, zakręć mocniej, powtórz;
• nie odrywaj folii z zakrętek „na raz”, jeśli butelka przed chwilą podróżowała w plecaku lub bagażniku;
• nie otwieraj nic „nad laptopem” – nawet najlepszy trik nie ochroni elektroniki w 100%;
• przechowuj napoje w pozycji stojącej, wtedy bąbelki łatwiej zbierają się u góry;
• unikaj długotrwałego wystawiania napojów na słońce – wysoka temperatura podnosi ciśnienie i zwiększa ryzyko piany.

Dlaczego nie warto całkiem rezygnować z bąbelków

Kto raz oblał się colą w białej koszuli, czasem zaczyna obsesyjnie unikać wszelkich gazowanych napojów. Fizycznie problem nie leży jednak w samym gazie, lecz w sposobie obchodzenia się z puszką czy butelką. Świadome wykorzystanie prostych trików pozwala spokojnie korzystać z ulubionych napojów bez ryzyka małej katastrofy na kanapie czy przy biurku.

Dla osób ciekawych szczegółów fizyki to też ciekawa okazja, by zobaczyć działanie praw mechaniki i termodynamiki w codziennym życiu. Nukleacja, o której uczymy się czasem tylko z podręczników, nagle okazuje się zjawiskiem bardzo praktycznym: pozwala wyjaśnić zarówno pianę w piwie, jak i erupcję z puszki po długiej podróży.

Warto też mieć z tyłu głowy, że każdy napój i każde opakowanie zachowują się trochę inaczej. To, co idealnie działa na puszce lemoniady, może zadziałać słabiej na dużej butelce coli. Dlatego rozsądnie jest łączyć kilka elementów: unikać wstrząsania, chwilę odczekać, stuknąć w ścianki i dopiero wtedy otworzyć. Kilka sekund cierpliwości często oszczędza kilkanaście minut sprzątania.