Ekstremalne upały w USA. Meteorolodzy apelują: odstaw kawę i alkohol

Amerykańskie służby pogodowe ogłosiły wielodniowy alert przed upałem, a mieszkańcy południowego zachodu USA dostali nietypową radę: zero kawy.

Ostrzeżenia dotyczą milionów osób w Arizonie, Nevadzie i Kalifornii, gdzie temperatury skaczą jak w środku lata, choć kalendarz pokazuje dopiero początek wiosny. Synoptycy mówią wprost: jeśli możesz, nie sięgaj po napoje z kofeiną, ogranicz alkohol i radykalnie zmień rutynę dnia.

Upał jak w lipcu, choć to dopiero marzec

Amerykańska służba meteorologiczna wprowadziła ostrzeżenia przed ekstremalnym gorącem dla południowej Nevady, południowej Kalifornii i znacznej części Arizony. Na liście miast znajdują się m.in. Las Vegas, Los Angeles, Phoenix i Tucson. Prognozy zapowiadają temperatury nawet o 30 stopni powyżej lokalnej normy dla tego okresu.

W praktyce oznacza to wartości znane raczej z pełni lata: w wielu miejscach słupki rtęci mają przekraczać 40 stopni Celsjusza, a w części regionów lokalne rekordy mogą zostać pobite. Noc nie przynosi większej ulgi, bo temperatury spadają minimalnie, co uniemożliwia organizmowi pełną regenerację.

Silny i długotrwały „kopułowy” układ wysokiego ciśnienia nad regionem sprawia, że gorące powietrze dosłownie przykrywa miasta, zatrzymując ciepło zarówno w dzień, jak i w nocy.

Synoptycy podkreślają, że to nie tylko kwestia komfortu. Wielodniowa fala upałów znacząco zwiększa ryzyko odwodnienia, udaru cieplnego i innych poważnych problemów zdrowotnych, także u osób młodych i na co dzień zdrowych.

Dlaczego meteorolodzy każą odstawić kawę

Na grafikach ostrzegawczych opublikowanych przez biuro służby pogodowej w Las Vegas znalazła się lista zaleceń na czas upałów. Obok klasycznych porad, takich jak picie dużej ilości wody, unikanie słońca w środku dnia czy noszenie jasnych, przewiewnych ubrań, pojawił się jeden punkt, który szczególnie przyciągnął uwagę: zakaz „kofeinowania się”.

Specjaliści tłumaczą ten apel w prosty sposób: napoje z kofeiną oraz alkohol przyspieszają odwodnienie organizmu. W normalnych warunkach kubek kawy raczej nie zaszkodzi, ale przy ekstremalnym gorącu efekt diuretyczny może mocno obciążyć i tak już walczący o równowagę organizm.

W czasie fali upałów każdy dodatkowy czynnik, który wyciąga wodę z organizmu, staje się realnym zagrożeniem – dotyczy to zarówno kawy, mocnej herbaty, energetyków, jak i drinków alkoholowych.

Meteorolodzy podkreślają, że problemem nie jest pojedyncza mała kawa wypita w chłodnym, klimatyzowanym pomieszczeniu, ale nawykowe popijanie napojów z kofeiną przez cały dzień, zwłaszcza poza domem. Wysoka temperatura sprawia, że ciało szybciej się poci, serce pracuje intensywniej, a gospodarka wodno-elektrolitowa łatwiej wymyka się spod kontroli.

Lista „rób” i „nie rób” na czas rekordowych upałów

Grafika przygotowana przez amerykańską służbę meteorologiczną dzieli codzienne zachowania na dwie kategorie: wskazane i ryzykowne. Zawiera konkretne przykłady, które można przełożyć na każdą upalną falę, także w Europie.

Eksperci przypominają, że wnętrze auta nagrzewa się błyskawicznie, nawet przy częściowo zachmurzonej pogodzie. Kilka minut wystarczy, aby temperatura osiągnęła wartości śmiertelnie niebezpieczne dla dziecka czy zwierzęcia.

Szczególnie narażeni: seniorzy, dzieci, osoby bez dachu nad głową

W ostrzeżeniach publikowanych m.in. przez biuro służby meteorologicznej w Flagstaff podkreślono, że zwiększone ryzyko dotyczy nie tylko chorych przewlekle. Bardzo wrażliwe są małe dzieci, osoby starsze oraz osoby żyjące na ulicy czy w prowizorycznych schronieniach.

Brak skutecznego chłodzenia i niewystarczające nawodnienie to mieszanka, która przy ekstremalnym gorącu szybko prowadzi od złego samopoczucia do stanu zagrażającego życiu.

Amerykańskie alerty zachęcają mieszkańców do sprawdzania, jak radzą sobie sąsiedzi, szczególnie ci samotni i w podeszłym wieku. Wskazują również na zagrożenie dla zwierząt domowych oraz hodowlanych – one także potrzebują stałego dostępu do wody i cienia.

Zakaz wędrówek w najgorętszych porach dnia

W niektórych rejonach, np. w okolicach Wielkiego Kanionu, służby poszły o krok dalej. Osoby planujące trekking otrzymały konkretne zalecenia dotyczące szlaków i godzin aktywności. Dla popularnej trasy Bright Angel zalecono, by turyści nie schodzili zbyt głęboko w ciągu dnia, szczególnie między godziną 10 a 16 lokalnego czasu.

W komunikatach powtarza się lista rzeczy, które każdy wędrowiec powinien mieć przy sobie:

• szeroki kapelusz lub czapka z daszkiem chroniąca twarz i kark,
• krem z wysokim filtrem UV,
• słone przekąski wspierające gospodarkę elektrolitową,
• zapas wody dostosowany do długości trasy,
• mieszanki elektrolitowe do dodania do płynów.

Ciekawostką może być zalecenie, aby w czasie intensywnego wysiłku w upale zwiększyć kaloryczność posiłków. Organizm zużywa w takich warunkach znacznie więcej energii, a odpowiednia ilość jedzenia pomaga utrzymać ogólną wydolność, pod warunkiem że nie są to ciężkie, tłuste dania podnoszące temperaturę ciała.

Czego może nauczyć się z tego Polska

Fale upałów coraz częściej dotykają także Europę, w tym Polskę. Chociaż skala temperatur na południowym zachodzie USA jest inna, podstawowe mechanizmy fizjologiczne są te same. W gorące dni kawa czy energetyk wypity „na pobudzenie” przed wyjściem z domu mogą w praktyce osłabić organizm, zamiast dodać mu sił.

Dla osób przyzwyczajonych do kilku filiżanek kawy dziennie rozsądnym rozwiązaniem staje się ograniczenie jej ilości w czasie fali gorąca lub sięgnięcie po bezkofeinowe alternatywy. Warto też świadomie pilnować, aby obok każdego napoju z kofeiną pojawiła się szklanka wody z elektrolitami.

Jak podejść do kawy i herbaty w najgorętsze dni

Nie ma jednego zalecenia dla wszystkich, ale eksperci wskazują kilka praktycznych zasad, które łatwo wdrożyć:

• jeśli pijesz kawę, rób to rano, w chłodniejszej części dnia,
• unikaj słodkich energetyków i mocnych napojów gazowanych z kofeiną,
• do każdego kubka kawy dołóż co najmniej jedną szklankę wody,
• nie testuj swoich granic aktywnością sportową na pełnym słońcu po espresso,
• zadbaj o sól i minerały – samej wody przy intensywnym poceniu się nie wystarczy.

W polskich realiach te wskazówki mogą przydać się już w najbliższych latach, bo prognozy klimatyczne zapowiadają częstsze, dłuższe i ostrzejsze fale gorąca. Nawet jeśli lokalne służby nie formułują tak mocnych apeli jak amerykańscy meteorolodzy, warto samodzielnie wyciągnąć wnioski.

Przyzwyczajenie do porannej kawy jest silne, ale organizm w czasie upałów gra o znacznie wyższą stawkę niż chwilowa przyjemność. Przesiadka na wodę z elektrolitami, lekkie posiłki i unikanie długich pobytów na słońcu może zadecydować o tym, czy fala gorąca skończy się jedynie dyskomfortem, czy wizytą na izbie przyjęć.