Twój pies patrzy na ciebie, gdy się załatwia? Wyjaśniamy, o co mu chodzi

Wielu opiekunów psów czuje się dziwnie, gdy pupil podczas załatwiania potrzeb wpatruje się prosto w ich oczy.

To nie jest przypadek.

To krótkie, ale bardzo wyraziste zachowanie budzi konsternację: pies kuca, zaczyna się wypróżniać i nagle wbija w nas długie, intensywne spojrzenie. W głowie pojawia się pytanie: „Co on chce mi powiedzieć?”. Za tą pozornie komiczną sceną stoi i biologia, i emocje, a także to, w jaki sposób od lat uczymy psa korzystania z toalety na dworze.

Co naprawdę znaczy spojrzenie psa w tak intymnym momencie

Na pierwszy rzut oka można pomyśleć, że to czysta niezręczność albo zwykły przypadek. Specjaliści od zachowań zwierząt widzą w tym jednak bardzo konkretny komunikat. Pies, który patrzy na opiekuna podczas wypróżniania, najczęściej coś sprawdza lub o coś „prosi”, tylko na swój, psi sposób.

Przeczytaj również: Modne psy z krzyżówek bardziej agresywne? Nowe badanie studzi zachwyt nad doodlami

Pupil w tej chwili jest fizycznie bezbronny i całkowicie odsłonięty. Spojrzeniem upewnia się, że może czuć się bezpiecznie oraz że robi to we właściwym miejscu.

U wielu psów to zachowanie wiąże się z nauką czystości. Gdy były szczeniakami, człowiek prowadził je na trawnik, czekał cierpliwie, a po udanym „siusiu na dworze” pojawiała się pochwała, głaskanie, czasem smaczek. Mówiąc krótko: oko w oko z człowiekiem łączyło się z sukcesem i nagrodą.

Poszukiwanie akceptacji: „Czy tu wolno?”

Pies nie zna pojęcia „toaleta”, zna za to reakcje człowieka. Gdy raz usłyszał ostre „nie” za zrobienie kupy na dywan, mocno to zapamiętał. Potem, gdy znajduje się na zewnątrz, sprawa wygląda tak: ma potrzebę fizjologiczną, wybiera skrawek trawy i… patrzy na opiekuna, jakby pytał: „To jest ok?”

Przeczytaj również: Ostatni z ostatnich: 10 skrajnie rzadkich zwierząt naszej planety

Behawioryści zwracają uwagę, że dla psa nasze spojrzenie, ton głosu i mowa ciała stają się czymś w rodzaju drogowskazów. Zwierzę „czyta” z nich, czy jego wybór miejsca jest właściwy. Jeżeli w przeszłości ktoś krzyczał na psa w trakcie lub zaraz po wypróżnieniu w nieodpowiednim miejscu, to naturalne, że zwierzak przy kolejnych sytuacjach będzie mniej pewny siebie.

• Brak kar: pies wypróżnia się spokojniej, rzadziej zerka nerwowo na człowieka.
• Częste krzyki lub straszenie: pupil zaczyna patrzeć intensywnie, analizując, czy zaraz nie spadnie na niego reprymenda.
• Spójna nauka czystości: pies szybciej rozumie, że trawnik jest „bezpiecznym” miejscem i szuka tylko potwierdzającego spojrzenia.

W praktyce oznacza to, że każde „złe” lub zbyt gwałtowne zachowanie człowieka przy nauce czystości może mieć później odbicie w takich drobnych, codziennych scenach.

Przeczytaj również: Co jeż pigwy z twojej kuchni? 6 bezpiecznych produktów z szafki

Liczy na nagrodę: pamięć po szczenięcych smaczkach

Druga popularna interpretacja dotyczy… łakomstwa. Psy niezwykle dobrze zapamiętują sytuacje, w których pojawiło się jedzenie. Jeśli kiedyś za załatwienie potrzeb na zewnątrz dostawały przysmak, to skojarzenie bywa bardzo trwałe.

Dla wielu psów spojrzenie w oczy opiekuna podczas wypróżniania to coś w rodzaju: „Zrobiłem to jak trzeba. Czy teraz będzie nagroda?”

Choć większość osób po kilku miesiącach rezygnuje z nagradzania za każdą kupę na trawniku, pies zachowuje w głowie prosty schemat: odpowiednie miejsce + człowiek obok + zakończone załatwianie = szansa na coś dobrego. Spojrzenie jest więc próbą odnowienia dawnego rytuału.

Jak mądrze używać nagród, by nie wprowadzić psa w zamieszanie

Nagradzanie za załatwianie potrzeb poza domem ma sens, zwłaszcza w pierwszych tygodniach życia z młodym psem. Warto jednak:

• stopniowo ograniczać smaczki i częściej zastępować je słowną pochwałą,
• zachować spokój – nie robić z każdej kupy wielkiego przedstawienia,
• nie karcić psa po fakcie, bo nie połączy tego z czynnością, a z samą obecnością człowieka.

Dzięki temu pupil nie będzie stale żył w napięciu, czy za każdym razem „zasłużył” na nagrodę.

Biologia: pies w tej chwili jest narażony i liczy na twoją czujność

Z psiego punktu widzenia wypróżnianie to bardzo wrażliwy moment. Ciało przyjmuje pozycję, w której trudno szybko uciec. Mięśnie pracują inaczej, uwaga skupia się na jednej czynności. Przodkowie psów – wilki – w takich chwilach polegały na czujności stada. Ktoś zawsze obserwował otoczenie.

Współczesny pies nie żyje co prawda w lesie, ale w jego mózgu wciąż działają te same mechanizmy. Spojrzenie w oczy opiekuna działa jak sprawdzenie: „Czy ktoś tu nie idzie? Czy mam się czym przejmować?”

Kontakt wzrokowy z ukochaną osobą zwiększa u psa poziom oksytocyny – hormonu, który sprzyja więzi, poczuciu bezpieczeństwa i zaufaniu.

To zresztą obustronny proces. Badania pokazują, że człowiek, który patrzy na swojego psa z czułością, także ma podwyższony poziom oksytocyny. Krótkie „przyklejenie” spojrzenia w tak zwyczajnej sytuacji może więc umacniać waszą relację, nawet jeśli okoliczności są mało reprezentacyjne.

Czy pies może prosić o… odrobinę prywatności?

Nie wszystkie psy chcą, by ktoś na nie patrzył w takiej chwili. Są zwierzaki, które wręcz chowają się za krzakami, stają tyłem lub odchodzą nieco dalej, gdy tylko wyczują, że człowiek wpatruje się w nie zbyt intensywnie. U takich psów spojrzenie może pojawiać się krótko, jakby dla upewnienia się, że nikt nie podchodzi zbyt blisko.

Jeżeli pupil sprawia wrażenie spiętego, przestępuje z łapy na łapę, rzuca szybkie spojrzenia i nie może się zdecydować na miejsce, warto dać mu trochę przestrzeni. Delikatne odwrócenie wzroku lub odejście kilka kroków dalej może mu bardzo pomóc w rozluźnieniu.

Jak reagować, gdy pies patrzy na ciebie podczas wypróżniania

Reakcja opiekuna ma duży wpływ na to, jak pies będzie czuł się z tą codzienną czynnością w przyszłości. Kilka prostych zasad ułatwia sprawę:

• Zachowaj spokój i neutralną postawę ciała – bez nerwowych ruchów, wzdychania, marudzenia.
• Nie karć psa za „zły moment” – jeśli chcesz coś poprawić, np. miejsce spaceru, zrób to innym razem.
• Możesz spokojnie pochwalić – cichym „dobry pies” po skończonej czynności.
• Jeżeli widzisz stres – skróć kontakt wzrokowy, stań bokiem, odejdź krok w bok, żeby pupil poczuł mniejszą presję.

Dzięki temu pies nie będzie kojarzył wypróżniania z napięciem i oceną, tylko z rutynową, bezpieczną czynnością wykonywaną u boku zaufanego człowieka.

Kiedy zachowanie psa może być sygnałem problemu

Samo wpatrywanie się podczas wypróżniania jest zwykle normalne. Warto natomiast zwrócić uwagę, jeśli pojawiają się inne niepokojące objawy:

• długie próby załatwienia się bez efektu,