Rekordowy mróz na Florydzie: sparaliżowane legwany spadają z drzew

Zwierzęta, które normalnie wygrzewają się w tropikalnym słońcu, w nocy dosłownie „wyłączają się” z powodu mrozu. Dla mieszkańców to szokujący widok: ulice i ogrody zasypane nieruchomymi gadami, które wyglądają jak martwe, choć część z nich później wraca do życia.

Rekordowa fala chłodu w stanie znanym z plaż i palm

Do USA napłynęła masa arktycznego powietrza z Kanady. Floryda, czyli słynny „Sunshine State”, znalazła się na linii uderzenia. Miasta takie jak Tampa czy St. Petersburg notują najniższe temperatury od 1989 roku. Nocą słupki rtęci spadają w okolice zera, a w niektórych miejscach pojawiają się nawet lekkie przymrozki.

W regionie, gdzie zimą zazwyczaj chodzi się w klapkach i koszulkach, mieszkańcy zakładają czapki i zimowe kurtki. Najmocniej cierpią jednak zwierzęta, które nie są przystosowane do tak niskich temperatur, w tym szeroko rozpowszechnione na Florydzie zielone legwany.

Arktyczne powietrze z Kanady doprowadziło na Florydzie do najniższych temperatur od 35 lat, co paraliżuje populację zielonych legwanów.

Dlaczego legwany spadają z drzew jak „deszcz gadów”

Legwany to gady zmiennocieplne. Ich ciało nie wytwarza własnego ciepła, więc w pełni zależą od temperatury otoczenia. Najlepiej funkcjonują, gdy powietrze ma około 25–28 stopni Celsjusza. Gdy nadchodzi chłód, ich organizm zaczyna zwalniać.

Przy temperaturach bliskich zera dochodzi u nich do swoistego „zawieszenia systemu”. Ruchy stają się coraz wolniejsze, mięśnie sztywnieją, a w końcu zwierzę traci możliwość utrzymania się na gałęzi. Efekt: legwan, który jeszcze chwilę wcześniej drzemał w koronie drzewa, nagle spada na ziemię jak ciężka, zimna kukła.

Co dzieje się w organizmie legwana podczas mrozu

• spada tempo przemiany materii
• serce bije wolniej, oddech staje się płytki
• mięśnie tracą siłę i elastyczność
• odruchy prawie zanikają, gad wygląda jak martwy
• po ociepleniu ciało się „odmraża”, funkcje stopniowo wracają

Specjaliści używają dla tego stanu pojęcia „szok termiczny”. Zwierzę nie jest od razu martwe – raczej przechodzi w głęboki, niebezpieczny bezruch. Jeżeli chłód potrwa zbyt długo, może dojść do wyziębienia narządów i rzeczywistej śmierci.

Sceny jak z filmu: ogrody pełne nieruchomych gadów

Mieszkańcy i turyści nagrywają filmiki, na których widać legwany leżące bez ruchu na chodnikach, drogach czy trawnikach. Często to duże osobniki, ważące kilka kilogramów. Dla osób, które nie znają specyfiki tych zwierząt, widok przypomina masowe padnięcie całej populacji.

Relacje lokalnych mediów opisują sytuacje, gdy ludzie liczyli po kilka czy kilkanaście zwierząt leżących pod jednym drzewem. W ogrodach botanicznych, parkach czy nad kanałami wodnymi widać je jak powykrzywiane, nieruchome kłody.

Obrońcy zwierząt informują o setkach martwych lub skrajnie wyziębionych legwanów zebranych w czasie kilkudniowej fali chłodu.

Część organizacji zajmujących się pomocą dzikim zwierzętom rozstawia prowizoryczne punkty ogrzewania. Okrywa gada kocem, przenosi do cieplejszego pomieszczenia lub wystawia na słońce, gdy tylko wyjdzie zza chmur. W wielu przypadkach po kilku godzinach taki „zamrożony” osobnik zaczyna znowu się poruszać.

Inwazyjny gość z tropików – skąd legwany wzięły się na Florydzie

Zielone legwany nie są rodzimym gatunkiem Florydy. To przybysze z tropikalnych rejonów Ameryki Środkowej i Południowej. Na stałe zadomowiły się tu dzięki handlowi egzotycznymi zwierzętami w latach 60. ubiegłego wieku. Uciekały z hodowli, były wypuszczane przez znudzonych właścicieli i z czasem zaczęły tworzyć stabilne populacje.

Na Florydzie traktuje się je jako gatunek inwazyjny. Podkopują brzegi kanałów, niszczą ogrody i uprawy, potrafią obgryźć instalacje czy uszkadzać fundamenty. Dla części mieszkańców są więc bardziej uciążliwym szkodnikiem niż sympatyczną atrakcją turystyczną.

Czy zimno naprawdę ogranicza ich liczebność

Ekstremalne chłody, takie jak w 2010 roku czy obecnie, faktycznie przetrzebiają populację. Ginie wiele młodych, słabszych osobników. Analizy długoterminowe i dane meteorologiczne pokazują jednak, że te „mroźne selekcje” nie likwidują gatunku z regionu.

Gdy tylko temperatury wracają do normy, przeżyła większość silniejszych legwanów. Z czasem rozród uzupełnia straty. Badania cytowane przez popularne magazyny przyrodnicze wskazują, że takie okresowe fale chłodu wywołują raczej krótkotrwały spadek liczby tych gadów, niż trwałą zmianę ekosystemu.

Nie tylko gady cierpią od mrozu: zamarzające wodospady i inne skutki

Zimowa fala chłodu odbija się nie tylko na Florydzie. W mediach krążą zdjęcia Niagary otoczonej grubą warstwą lodu. Woda oczywiście nadal płynie, ale ściany wodospadu i otaczające go skały pokrywa efektowna, biała skorupa.

Dla turystów to widowisko, dla mieszkańców – sygnał, jak potężne są obecne anomalia pogodowe. W wielu stanach USA notuje się ekstremalne różnice temperatur: podczas gdy jedne regiony borykają się z wichurami i śniegiem, inne, jak południe kraju, przeżywają nietypowy chłód.

Jak reagować, gdy znajdziesz „zamrożonego” legwana

Na Florydzie służby regularnie przypominają mieszkańcom, jak się zachować, gdy na podjeździe czy przy basenie leży nieruchome zwierzę. Wbrew pozorom sytuacja jest dość częsta podczas każdej poważniejszej fali chłodu.

• nie należy rzucać zwierzęciem ani próbować go gwałtownie „ożywiać”
• trzeba unikać dotykania go dzieciom – legwan po ogrzaniu może ugryźć
• w miarę możliwości można go delikatnie przenieść w bezpieczne, cieplejsze miejsce
• w przypadku dużych osobników lepiej zadzwonić po lokalne służby zajmujące się dziką fauną

Co ciekawe, część mieszkańców stara się pomagać gadom, mimo że formalnie gatunek uznawany jest tam za problematyczny. Pojawia się więc dyskusja, na ile człowiek powinien ingerować w naturalną selekcję wywołaną pogodą, szczególnie gdy dotyczy ona przybyszy z innych rejonów.

Co fala mrozu mówi o klimacie i miejskiej przyrodzie

Takie epizody przypominają, że dzikie zwierzęta w miastach żyją według delikatnej równowagi. Gatunki przystosowane do tropików świetnie sobie radzą przez większość roku, lecz ekstremalne zjawiska pogodowe szybko ujawniają ich słabe punkty. W skali lokalnej chłód potrafi na chwilę zmienić układ sił w ekosystemie – jedne populacje maleją, inne zyskują przestrzeń.

Dla polskiego czytelnika legwany spadające z drzew mogą wydawać się egzotyczną ciekawostką, ale mechanizmy stojące za tym zjawiskiem są uniwersalne. Zmiennocieplne zwierzęta, takie jak gady czy płazy, wszędzie silnie odczuwają nawet niewielkie odchylenia temperatury. U nas przejawia się to choćby wcześniejszym budzeniem się żab z zimowania albo przesunięciem okresu aktywności gadów w górach. Warto zwracać uwagę na takie sygnały z przyrody, bo często jako pierwsze pokazują, jak szybko zmienia się otoczenie, w którym wszyscy funkcjonujemy – niezależnie od tego, czy mieszkamy w tropikach, czy w strefie umiarkowanej.