Zatkane uszy w samolocie? Prosty trik na bezpieczny wyrównanie ciśnienia

Start, lądowanie, a w głowie jak w studni: uszy się zatykają, dźwięki cichną, czasem pojawia się ból i niepokój.

To jedna z najczęstszych drobnych dolegliwości w trakcie lotu. Wynika z nagłej zmiany ciśnienia, a nie z poważnej choroby. Istnieje jednak prosta technika, znana jako manewr Valsalvy, która może skutecznie pomóc przy zatkanych uszach w samolocie – pod warunkiem, że zrobi się ją poprawnie i z wyczuciem.

Dlaczego podczas lotu uszy nagle „siadają”

W kabinie samolotu ciśnienie powietrza zmienia się szczególnie intensywnie w trakcie wznoszenia i schodzenia do lądowania. Nasz organizm musi się do tego dostosować, a najbardziej odczuwają to zatoki i uszy.

W środku ucha znajduje się przestrzeń wypełniona powietrzem, oddzielona od otoczenia błoną bębenkową. Żeby ciśnienie po obu stronach błony było podobne, działa cienki kanał łączący ucho z tylną częścią nosa – trąbka słuchowa, czyli trąbka Eustachiusza. To ona otwiera się na moment, kiedy przełykamy ślinę, ziewamy czy żujemy.

Przeczytaj również: Ten jeden błąd w treningu niszczy formę. Prawie każdy go popełnia

Gdy ciśnienie zmienia się zbyt szybko, a trąbka nie nadąża się otwierać, w uchu powstaje różnica ciśnień. Błona bębenkowa zostaje odkształcona, co daje efekt:

• uczucia „zatkanego” ucha
• przytłumionego słyszenia
• uczucia rozpierania czy ciągnięcia
• czasem kłującego bólu

Specjaliści opisują ten stan jako tzw. „ucho lotnicze” – typowy efekt gwałtownych zmian ciśnienia powietrza podczas lotu.

Przeczytaj również: Brak bliskich przyjaciół dosłownie osłabia ciało i przyspiesza choroby

Prostsze niż myślisz: ziewanie, przełykanie, żucie

Zanim sięgniesz po bardziej zaawansowane techniki, warto zacząć od najprostszych sposobów, które w wielu przypadkach w pełni wystarczają.

Co pomaga większości pasażerów

Laryngolodzy często radzą, by w czasie startu i lądowania:

Przeczytaj również: Jak kolor skóry zmienia działanie leków i dlaczego medycyna reaguje tak późno

• często przełykać ślinę,
• celowo ziewać, nawet „na sucho”,
• żuć gumę lub ssać twarde cukierki,
• rozmawiać – poruszanie żuchwą też aktywuje mięśnie okolicy gardła.

Takie ruchy uruchamiają mięśnie podniebienia i gardła, które otwierają trąbkę słuchową. U wielu osób to w zupełności wystarcza, by ucho „pyknęło” i wróciło do normalnego słyszenia.

Regularne ziewanie, przełykanie i żucie w czasie startu i lądowania to najprostszy, naturalny sposób na wyrównanie ciśnienia w uchu.

Na czym polega manewr Valsalvy

Kiedy zwykłe przełykanie i ziewanie nie przynosi efektu, można sięgnąć po trochę bardziej świadomą technikę – manewr Valsalvy. W medycynie służy on do wielu celów, ale w samolocie interesuje nas przede wszystkim jego działanie na ucho.

W praktyce ta metoda wygląda tak:

Chodzi o to, by wytworzyć krótki, umiarkowany wzrost ciśnienia w nosogardle. To ciśnienie otwiera trąbkę słuchową, dzięki czemu powietrze może przedostać się do jamy bębenkowej i wyrównać ciśnienie po obu stronach błony.

Prawidłowo wykonany manewr Valsalvy przypomina delikatne próby wydmuchania nosa przy zatkanych nozdrzach – bez szarpania i bez siłowego parcia.

Jak zrobić to bezpiecznie, krok po kroku

Klucz tkwi w wyczuciu. Wiele osób intuicyjnie próbuje „przepchnąć” powietrze z całej siły – to błąd, który może jedynie nasilić dyskomfort.

Bezpieczeństwo przede wszystkim

Przy stosowaniu tej techniki warto pamiętać o kilku zasadach:

• nie napieraj mocno – ciśnienie powinno być delikatne, krótkie i kontrolowane,
• zatrzymaj próbę, gdy poczujesz ból lub silne pieczenie w uchu,
• odczekaj chwilę i spróbuj raz jeszcze, zamiast zwiększać siłę,
• najlepszy moment na ćwiczenie to początek schodzenia do lądowania, gdy czujesz pierwsze objawy „przytykania”,
• zwykle wystarczy kilka krótkich prób w odstępach kilkunastu sekund.

Jeśli usłyszysz lekkie „kliknięcie” w uchu i nagle dźwięk stanie się wyraźniejszy, znaczy, że manewr zadziałał. Gdy mimo kilku powtórzeń nie ma efektu, lepiej nie zwiększać siły, tylko przejść do innych metod lub po prostu dać uchu czas.

Kiedy wyrównanie ciśnienia staje się trudniejsze

Nie u wszystkich pasażerów trąbka słuchowa pracuje równie sprawnie. Zdarzają się sytuacje, w których ucho staje się bardziej „oporne” na jakiekolwiek próby odetkania.

Infekcje, alergie, obrzęk błony śluzowej

Najczęstsze przyczyny kłopotów z wyrównaniem ciśnienia to:

W takich sytuacjach nawet dobrze wykonany manewr Valsalvy może działać słabiej. Czasem dopiero po kilku, bardzo delikatnych próbach ucho wreszcie „odpuszcza”. Warto wtedy rozważyć dodatkowe wsparcie, na przykład specjalne zatyczki do uszu do latania albo – po konsultacji z lekarzem – krótko działające aerozole obkurczające śluzówkę nosa.

Kiedy nie przesadzać i kiedy zgłosić się do lekarza

Większość epizodów zatkania ucha w samolocie ustępuje samoistnie w ciągu minut do kilku godzin po wylądowaniu. Zdarzają się jednak sytuacje, w których nie warto zwlekać z konsultacją medyczną.

Niepokojące objawy po locie

Do lekarza laryngologa lub lekarza rodzinnego zgłoś się, jeśli:

• silny ból ucha utrzymuje się dłużej niż kilka godzin po locie,
• pojawia się wyraźne pogorszenie słuchu na jedno ucho,
• z ucha sączy się płyn lub krew,
• występują zawroty głowy, mdłości, zaburzenia równowagi.

Takie symptomy mogą oznaczać uraz błony bębenkowej lub poważniejszy stan zapalny i wymagają zbadania. W codziennej praktyce zdarzają się rzadko, ale lepiej je potraktować serio.

Jeśli ból ucha po locie nie słabnie, a domowe sposoby nie pomagają, manewrów lepiej nie powtarzać na siłę, tylko skorzystać z porady lekarskiej.

Jak przygotować uszy do kolejnego lotu

Osoby, które często latają i za każdym razem walczą z zatkanymi uszami, mogą sporo zrobić zawczasu. Drobne nawyki potrafią znacznie zmniejszyć ryzyko bólu i dyskomfortu.

• Unikaj lotów przy ostrym przeziębieniu czy wysokiej gorączce – jeśli to możliwe, przełóż podróż.
• Przy skłonności do problemów z zatokami skonsultuj z lekarzem stosowanie leków obkurczających śluzówkę na krótko przed lotem.
• Na start i lądowanie przygotuj gumę do żucia lub twarde cukierki.
• Ucz dzieci i nastolatków prostych sposobów przełykania, ziewania i delikatnego „przedmuchiwania” uszu.

Warto też wcześniej „przećwiczyć” na sucho łagodną wersję manewru Valsalvy w domu, by w samolocie nie uczyć się go w stresie i pośpiechu.

Dlaczego nie wolno iść na siłę

W internecie nietrudno trafić na porady typu: „dmuchaj, aż w końcu przebije”. To bardzo zły kierunek. Zbyt mocne parcie może doprowadzić do podrażnienia ucha, a w skrajnych przypadkach – do uszkodzeń błony bębenkowej lub nasilenia bólu.

Bezpieczne wyrównywanie ciśnienia zawsze opiera się na małych krokach: delikatnym przedmuchaniu, przerwie, spokojnym oddychaniu, znów próbie ziewnięcia czy przełknięcia. Ten proces bywa irytująco powolny, ale zwykle dzięki temu kończy się bez powikłań.

Dla wielu pasażerów sama świadomość, że dziwne uczucie w uchu w trakcie lotu to naturalna reakcja na zmianę ciśnienia, działa uspokajająco. A jeśli zna się kilka prostych technik – od żucia gumy po dobrze wykonany manewr Valsalvy – kolejne lądowanie przestaje kojarzyć się z bólem, a staje się po prostu kolejnym elementem podróży.