Zarządzenie NFZ zagraża prawom pacjenta i destabilizuje opiekę specjalistyczną

Naczelna Rada Lekarska alarmuje: nowe zasady finansowania wprowadzone przez NFZ ograniczają dostęp do wizyt kontrolnych i mogą obniżyć jakość leczenia. Sprawdź, jakie konsekwencje niesie zarządzenie nr 85/2025/DSOZ dla pacjentów i placówek medycznych.

KPI w opiece specjalistycznej a potrzeby pacjentów

W październiku 2025 roku Prezes NFZ wprowadził zarządzenie nr 85/2025/DSOZ, zmieniające zasady finansowania ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS). Kluczowym elementem jest tzw. współczynnik 0,75, który obniża wynagrodzenie placówek do 75% wartości świadczeń, jeśli nie osiągną wymaganego udziału wizyt pierwszorazowych w całkowitej liczbie konsultacji.

Czemu współczynnik 0,75 budzi kontrowersje?

Mechanizm ten nakłada karę finansową na placówki, które nie spełnią wymagań dotyczących udziału wizyt pierwszorazowych. Naczelna Rada Lekarska (NRL) zwraca uwagę, że jest to rozwiązanie prawnie nieuzasadnione, ponieważ sankcje w systemie NFZ powinny dotyczyć niewykonania umowy, a nie struktury świadczeń.

Co więcej, zarządzenie wymusza zmiany organizacji pracy w placówkach, skutkujące ograniczaniem wizyt kontrolnych – niezbędnych w wielu terapiach – na rzecz podniesienia liczby wizyt pierwszorazowych. To z kolei zagraża efektywności leczenia.

Prawa pacjenta pod presją nowych regulacji

Według Prezydium NRL, decyzje o rodzaju i liczbie wizyt powinny opierać się wyłącznie na potrzebach medycznych, a nie na kalkulacjach finansowych czy administracyjnych wymogach NFZ. Praktyka pokazuje, że aby uniknąć obniżenia finansowania, placówki mogą odkładać wizyty kontrolne lub ograniczać dostęp do procedur wymagających wielokrotnych spotkań – np. immunoterapia podskórna, gdzie pierwsza wizyta stanowi jedynie początek terapii.

„Zarządzenie Prezesa NFZ zmusza placówki do traktowania pacjentów jak liczby w tabeli, a nie jak osoby wymagające kompleksowej opieki. To naruszenie fundamentalnych praw pacjenta gwarantowanych konstytucją.” – podkreśla ekspert Naczelnej Rady Lekarskiej.

Zagrożenia dla placówek medycznych i stabilności systemu zdrowotnego

Nowe przepisy stawiają placówki medyczne w trudnej sytuacji finansowej. Obniżanie wynagrodzeń za faktycznie wykonane świadczenia narusza konstytucyjną ochronę praw majątkowych tych podmiotów. W efekcie wiele placówek może być zmuszonych do ograniczania stosowania nowoczesnych terapii lub rezygnacji z kompleksowego leczenia, by spełnić narzucone limity.

NRL apeluje do Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Pacjenta o uchylenie zarządzenia i przywrócenie sprawiedliwych, medycznie uzasadnionych zasad finansowania.

Co to oznacza dla Ciebie?

• Ograniczony dostęp do specjalistów – wymuszanie określonego udziału wizyt pierwszorazowych może prowadzić do wydłużenia kolejek na wizyty kontrolne lub zabiegi.
• Obniżona jakość opieki – decyzje medyczne mogą być podejmowane pod kątem finansów, a nie zdrowia pacjenta.
• Mniejszy wybór terapii – niektóre skuteczne, ale wymagające wielu wizyt procedury mogą być rzadziej oferowane.
• Wzrost presji na placówki medyczne – co w dłuższej perspektywie zagrozi stabilności systemu opieki ambulatoryjnej.

Jak się chronić?

• Poznaj swoje prawa pacjenta – zwracaj uwagę, czy wizyty kontrolne nie są bezpodstawnie odkładane.
• Rozmawiaj z lekarzami o planie leczenia i konieczności kolejnych wizyt – decyzje powinny być przejrzyste i uzasadnione.
• W przypadku podejrzenia ograniczeń wynikających z nowych przepisów, zgłaszaj się po wsparcie do Rzecznika Praw Pacjenta.

Podsumowanie

Zarządzenie Prezesa NFZ nr 85/2025/DSOZ, wprowadzające współczynnik 0,75, pokazuje, że cele finansowe mogą przysłaniać dobro pacjenta. Naczelna Rada Lekarska słusznie zwraca uwagę, że taka polityka zagraża fundamentom efektywnej i dostępnej opieki ambulatoryjnej. W systemie, gdzie zdrowie nie powinno być mierzone wyłącznie wskaźnikami finansowymi, niezależność i prymat medycznych wskazań muszą pozostać kluczowe.

Zdrowie to wartość, której nie wolno oceniać tylko liczbami. Wspólnie dbajmy o system przyjazny pacjentom i placówkom, w którym decyzje finansowe nie kosztują ludzkiego zdrowia.