Słyszysz „burczenie” w uszach, gdy marszczysz twarz? Sprawdź, czy masz rzadką zdolność

Istnieje niewielki mięsień w twoim uchu, o którego istnieniu większość ludzi nawet nie wie. Nazywa się napinaczem błony bębenkowej i jego jedynym zadaniem jest chronienie twojego słuchu przed zbyt głośnymi dźwiękami. Większość osób nie ma nad nim żadnej kontroli – mięsień pracuje automatycznie. Ale jest grupa ludzi, którzy potrafią go świadomie uruchomić, a towarzyszy temu dziwny, niski dźwięk, opisywany jako wewnętrzny grzmot lub dudnienie.

Wystarczy na chwilę zacisnąć mięśnie twarzy, by przekonać się, czy twoje uszy potrafią coś, czego większość ludzi nigdy nie doświadczy.

To nietypowe ćwiczenie nie wymaga żadnego sprzętu ani aplikacji. Test wykonasz w kilka sekund, siedząc przy biurku albo leżąc na kanapie. A jego wynik może ujawnić zaskakującą, wrodzoną cechę twojego słuchu.

Prosty test: czy słyszysz „wewnętrzny grzmot”?

Spróbuj wykonać ten test krok po kroku:

• usiądź lub stań wygodnie i rozluźnij ramiona,
• zamknij oczy i wycisz się na chwilę,
• zaciśnij bardzo mocno mięśnie twarzy, tak jakbyś robił minę z bólu, albo postaraj się ziewnąć przy zamkniętych ustach,
• skup uwagę wyłącznie na tym, co dzieje się w twoich uszach.

Jeśli w tym momencie pojawia się głuchy, niski, ciągły dźwięk – coś między odległym grzmotem a dudnieniem w mikrofonie – należysz do mniejszości. Masz zdolność świadomego uruchamiania konkretnego mięśnia w uchu, której większość osób nie posiada.

Osoby z tą umiejętnością opisują dźwięk jako „wewnętrzny grzmot”, „odpalony subwoofer w głowie” albo „szum, jakby pociąg ruszał pod ziemią”.

Jeśli nic nie słyszysz, też jest dobrze – twój słuch funkcjonuje standardowo. Ta cecha nie sprawia, że ktoś słyszy lepiej lub gorzej, raczej pokazuje ciekawą różnicę w budowie i sterowaniu mięśniami ucha.

Maleńki mięsień, który broni uszu przed hałasem

Zaskakujące brzmienie w środku głowy nie jest omamem ani „szumem z krwiobiegu”. To czysto mechaniczny efekt działania małego mięśnia w uchu środkowym. Nazywa się on mięśniem napinaczem błony bębenkowej, w literaturze medycznej często pojawia się nazwa tensor tympani .

Ten mięsień działa jak wbudowany w ciało filtr głośnych dźwięków. Gdy się kurczy, napina błonę bębenkową, przez co ta drga słabiej. Sygnał przekazywany dalej do ucha wewnętrznego staje się mniej intensywny, szczególnie w zakresie niższych tonów.

Organizm korzysta z tego mechanizmu automatycznie, bez twojej zgody. Napinacz błony bębenkowej włącza się m.in. gdy:

• mówisz głośno albo krzyczysz,
• żujesz, chrupiesz, przeżuwasz twarde produkty,
• organizujesz intensywny wysiłek, przy którym oddech staje się cięższy i głośniejszy.

Bez tego mięśnia codzienne czynności brzmiałyby w twojej głowie jak ciągły remont. Samo jedzenie chipsów czy jabłka powodowałoby huk niesionego przez kości dźwięku, który z czasem mógłby nadwyrężać delikatne struktury ucha wewnętrznego.

Napinacz błony bębenkowej działa jak wewnętrzny „tłumik hałasu”: przycina niskie, głośne dźwięki generowane przez twoje własne ciało.

Dlaczego tylko niektórzy potrafią go świadomie uruchomić?

U większości osób ten mięsień funkcjonuje wyłącznie odruchowo. Mózg odpala go wtedy, gdy uzna, że słuch wymaga ochrony, a ty nie masz nad tym żadnej kontroli. U części ludzi powstało jednak dodatkowe połączenie nerwowe, dzięki któremu potrafią go świadomie spiąć – trochę jak mięsień brzucha czy łydki.

Gdy taki człowiek napina mięsień ucha bez powodu, np. siedząc w ciszy, powstaje charakterystyczne dudnienie. To tak, jakby przyłożyć ucho do naprężonego bicepsa: drgające włókna mięśniowe emitują niski, głuchy dźwięk. W uchu drgania te trafiają bezpośrednio do struktur odpowiedzialnych za słyszenie, więc mózg interpretuje je jako „dźwięk z wnętrza głowy”.

Laryngolodzy znają ten fenomen od lat. W literaturze medycznej opisuje się go jako rzadką, ale zupełnie niegroźną cechę fizjologiczną. Część pacjentów trafia do gabinetu w przekonaniu, że ma dokuczliwe szumy uszne, a lekarz po krótkim wywiadzie orientuje się, że chodzi właśnie o dobrowolne napinanie mięśnia tensor tympani.

Jak internet połączył ludzi z tą samą „dziwną” zdolnością

Przez lata osoby słyszące ten dźwięk żyły w przekonaniu, że tak ma każdy, albo że dzieje się z nimi coś poważnego. Trudno o porównanie, bo nikt inny nie słyszy tego „grzmotu” – dzieje się wewnątrz głowy, więc nie da się go nagrać czy odtworzyć komuś obok.

Sytuacja zmieniła się wraz z rozwojem mediów społecznościowych. Na Reddit powstało duże forum, na którym spotykają się ludzie z tą samą cechą. Użytkownicy opisują swoje doświadczenia, próbują wyjaśniać, jak nauczyli się uruchamiać mięsień, a nawet nadają sobie żartobliwe nazwy w stylu „drużyna dudniących uszu”.

W sieci pojawiają się opowieści, że ktoś przez pół życia myślał, iż każdy ma w głowie taki „wewnętrzny klimatyzator”, aż dopiero dyskusja w komentarzach pokazała mu, że to coś wyjątkowego.

Wielu traktuje tę umiejętność jak mały, bezużyteczny, ale zabawny „supermocny” trik. Niektórzy przyznają, że napinają mięsień, by:

• przytłumić irytujące dźwięki w otoczeniu, np. mlaskanie przy stole,
• dodać sobie „basu” do piosenki, która gra w słuchawkach lub tylko w głowie,
• skupić się – dla części osób to coś w rodzaju nietypowego fidgetu, zastępuje stukanie długopisem czy wiercenie się na krześle.

Czy taka umiejętność może szkodzić?

Sama cecha uchodzi w literaturze medycznej za neutralną. Nie wiąże się z gorszym słuchem, nie prowadzi do głuchoty, nie jest objawem choroby ucha. Mimo to specjaliści zwracają uwagę, by nie traktować mięśnia tensor tympani jak zabawki na każdą wolną chwilę.

Jak każdy mięsień, także ten może się zmęczyć. Osoby, które przesadzają z jego świadomym napinaniem, opisują czasem przejściowe uczucie sztywności w okolicy ucha, szczęki czy nawet karku. Pojawia się lekki dyskomfort, podobny do spięcia mięśni po zrobieniu zbyt wielu brzuszków.

Jeśli zaczynasz łapać się na tym, że „odpalasz grzmot w uszach” kompulsywnie, lepiej daj mięśniowi odpocząć, tak jak dajesz odpocząć oczom po długim patrzeniu w ekran.

Warto też uważać, by nie mylić tej umiejętności z innymi dolegliwościami. Dźwięk wywołany napięciem mięśnia jest w pełni pod kontrolą: pojawia się wtedy, gdy go napinasz, i znika, gdy rozluźniasz twarz. Jeśli w uszach słyszysz szumy niezależne od mimiki, pulsowanie w rytm serca, trzaski czy jednostronne dudnienie, lepiej skonsultować się z laryngologiem.

Co mówi o nas ten mały „bug” ewolucji?

Możliwość świadomego sterowania napinaczem błony bębenkowej to przykład, jak bardzo różnimy się między sobą w kwestii neurologii i anatomii. Jedni sprawnie poruszają uszami, inni potrafią ruszać pojedynczą brwią, część osób ma wyjątkowo ruchome ścięgno w palcu. Napinany na żądanie mięsień w uchu wpisuje się w tę galerię drobnych, dość losowych cech.

Dlaczego ewolucja „pozwoliła” na taką odmienność? Prawdopodobnie po prostu nie ma to znaczenia dla przetrwania. Mięsień spełnia swój ochronny obowiązek zarówno u osób, które sterują nim nieświadomie, jak i u tych, którzy potrafią go dodatkowo napinać według własnego widzimisię.

Cała historia pokazuje też coś jeszcze: jak trudno opisać innym wrażenia zmysłowe, do których jesteśmy przyzwyczajeni. Ktoś, kto ma wewnętrzny „grzmot”, latami uznaje go za normę. Ktoś bez tej cechy nie ma pojęcia, że taka opcja w ogóle istnieje. Dopiero rozmowa, często w internecie, uświadamia obu stronom, że granice ludzkich doznań przebiegają zupełnie inaczej, niż im się wydawało.

Jeśli więc przy najbliższej okazji zadasz znajomym pytanie: „Czy słyszysz coś w uszach, gdy mocno zmarszczysz twarz?”, przygotuj się na zdziwione spojrzenia. A jeśli okaże się, że należysz do małej grupy „dudniących uszu”, zyskasz przynajmniej ciekawy temat na wieczór przy stole – oraz świadomość, że w twoim uchu siedzi niewielki mięsień, nad którym masz pełną, bardzo nietypową kontrolę.