Dlaczego ksiądz, rolnik i mundurowy płacą najmniej na zdrowie? Eksperci alarmują o końcu przywilejów

W polskim systemie ochrony zdrowia ponad 25% obywateli korzysta z ulg lub zwolnień w opłacaniu składek zdrowotnych. Te nierówności zagrażają solidarności finansowej i stabilności systemu – czy możliwa jest reforma oparta na równości i sprawiedliwości?

Problemy polskiego systemu finansowania zdrowia

Według raportu Think Tanku SGH, tylko 72% Polaków regularnie opłaca składki zdrowotne, a system ochrony zdrowia staje się coraz bardziej uzależniony od dotacji budżetowych – rozwiązania ocenianego przez ekspertów jako krótkowzroczne i nieskuteczne. To poważny sygnał alarmowy wobec narastających wyzwań demograficznych, takich jak starzenie się społeczeństwa i wzrost liczby osób wymagających długotrwałej opieki.

Po 12 latach pracy nad tematyką zdrowia i finansów systemu medycznego widzę, jak narasta problem nierówności w obciążeniu składkowym, który podważa fundament solidarności społecznej.

Kto płaci najwięcej, a kto najmniej?

Podstawowym źródłem finansowania jest składka zdrowotna, jednak jej obciążenia są rozłożone nierówno:

• Etatowcy płacą średnio 465 zł miesięcznie,
• Przedsiębiorcy – około 728 zł,
• Emeryci i renciści – 313 zł,
• natomiast rolnicy opłacają symboliczną składkę do KRUS – 1 zł za hektar, a małe gospodarstwa często nie finansują jej samodzielnie.

Najmniejsze obciążenia mają księża, rolnicy oraz służby mundurowe, którzy korzystają z licznych zwolnień i preferencji, co utrudnia solidarne finansowanie systemu.

Dlaczego nierówności szkodzą zdrowiu publicznemu?

Eksperci podkreślają, że model „ja płacę, ja korzystam” wypacza ideę wspólnoty odpowiedzialnej za zdrowie publiczne. Rolnicy z małych gospodarstw czy duchowni mają liczne ulgi, podczas gdy osoby zarabiające z najmu czy prowadzące działalność gospodarczą ponoszą wyższe składki – to osłabia sprawiedliwość i solidarność.

Największe wyzwania dla systemu ochrony zdrowia w Polsce

• Starzejące się społeczeństwo, zwiększające zapotrzebowanie na opiekę,
• Niskie nakłady na ochronę zdrowia – w 2023 r. wyniosły 7,2% PKB, podczas gdy średnia UE to 10%,
• Rosnące koszty prywatnej opieki zdrowotnej – 25% finansowania pochodzi z wydatków prywatnych, zwłaszcza na leki i rehabilitację.

Model bazujący na dotacjach budżetowych jest nie do utrzymania i wymaga pilnej reformy.

Co to oznacza dla Ciebie?

• Jeśli jesteś przedsiębiorcą lub zatrudnionym na etacie, ponosisz największe obciążenia finansowe, dlatego ważne jest, by rozumieć, gdzie trafiają Twoje składki.
• Jeśli należysz do grup uprzywilejowanych, warto zastanowić się nad znaczeniem solidarności – obecne rozwiązania mogą negatywnie wpłynąć na długoterminową stabilność systemu.
• Każdy z nas, jako pacjent i obywatel, powinien aktywnie wspierać reformy zapewniające równe i efektywne finansowanie opieki zdrowotnej.

Propozycje ekspertów na zmiany

• Ograniczenie zwolnień i przywilejów w płaceniu składek,
• Ujednolicenie obowiązków finansowych dla wszystkich osób osiągających dochody, niezależnie od źródła (np. najem, kapitał),
• Dostosowanie składek do realnych możliwości płatniczych,
• Skierowanie dotacji budżetowych na inwestycje i obowiązkowe zadania NFZ.

Przywrócenie solidarności finansowej jest fundamentem przetrwania i rozwoju systemu ochrony zdrowia.

Podsumowanie

Analiza polskiego systemu wskazuje, że konieczne jest zakończenie ery przywilejów w opłacaniu składek zdrowotnych. Solidarne finansowanie nie może opierać się na nierównych zasadach. Naszym celem musi być stworzenie trwałego mechanizmu, który zapewni wszystkim obywatelom równy dostęp do opieki zdrowotnej, mimo rosnących wyzwań – od starzejącej się populacji po zwiększone potrzeby zdrowotne.

To nie tylko kwestia składek i liczb, lecz realne wsparcie każdego pacjenta i przyszłość całej ochrony zdrowia. Wspólna, sprawiedliwa składka zwraca się w zdrowiu nas wszystkich.

Wezwijmy do zaangażowania: wspieraj zmiany, dziel się wiedzą i głosem – system zdrowia to nasza wspólna odpowiedzialność.