Chemiczka ostrzega przed tym ryżem. Woreczki mogą szkodzić zdrowiu

W dzisiejszych czasach szukamy wszelkich sposobów, by zaoszczędzić czas w kuchni. Porcjowany ryż w plastikowych woreczkach wydaje się idealnym rozwiązaniem dla zapracowanych — wrzucamy, gotujemy, odcedzamy, koniec. Jednak ta pozorna wygoda może mieć ukryty wpływ na nasze zdrowie. Chemiczka Sylwia Panek postanowiła przyjrzeć się bliżej temu codziennemu produktowi i jej wnioski nie są optymistyczne.

Coraz więcej Polaków sięga po ryż w plastikowych woreczkach, bo wydaje się szybki i wygodny.

Chemiczka ostrzega: to może mieć cenę dla zdrowia.

Na pierwszy rzut oka ryż porcjowany wygląda jak sprytne rozwiązanie dla zabieganych. Wrzucamy woreczek do wrzątku, odcedzamy, gotowe. Według Sylwii Panek, chemiczki popularnej w mediach społecznościowych, za tą wygodą stoi jednak ryzyko, o którym rzadko się mówi – kontakt żywności z plastikiem w wysokiej temperaturze.

Dlaczego ryż w woreczkach budzi zastrzeżenia chemiczki

Sylwia Panek od lat tłumaczy w sieci, jak chemia z naszego otoczenia wpływa na organizm. Tym razem na jej celowniku znalazł się ryż sprzedawany w małych porcjach pakowanych w cienką folię. Ekspertka zwraca uwagę, że w praktyce to gotowanie tworzywa sztucznego razem z jedzeniem.

Gotując porcjowany ryż, narażamy się na kontakt z mikroplastikiem i chemikaliami z opakowania, a przy okazji przepłacamy za sam woreczek.

Chemiczka podkreśla, że wysoka temperatura przyspiesza uwalnianie drobinek plastiku oraz związków dodawanych do tworzywa. Te z kolei mogą przenikać do gotujących się ziaren. Ryż trafia potem na talerz, a wraz z nim to, czego wcale nie planowaliśmy zjeść.

Czym jest mikroplastik i jak dostaje się do jedzenia

Mikroplastik to maleńkie fragmenty tworzyw sztucznych – tak małe, że często niewidoczne gołym okiem. Wbrew pozorom nie chodzi tylko o śmieci w morzach. Te drobiny krążą też w powietrzu, wodzie, a coraz częściej znajdują się w żywności.

W przypadku ryżu porcjowanego problem polega na tym, że:

• cienka folia ma bezpośredni kontakt z wrzątkiem,
• wysoka temperatura osłabia strukturę tworzywa,
• drobiny plastiku mogą przedostawać się do wody, a następnie do ziaren,
• proces powtarza się za każdym razem, gdy gotujemy taki produkt.

Mikroplastiku nie widać, nie czuć i nie da się go wyłowić łyżką, a mimo to może trafiać do organizmu przez lata.

Badania prowadzone w różnych krajach wskazują, że w warunkach wysokiej temperatury plastikowe opakowania, folie czy naczynia kuchenne mogą wydzielać mikrocząsteczki tworzywa. Ich wpływ na ludzkie zdrowie naukowcy dopiero analizują, ale coraz częściej mówi się o reakcjach zapalnych, obciążeniu układu odpornościowego czy możliwym wpływie na narządy wewnętrzne.

Ukryte substancje chemiczne w foliowych torebkach

Ryzyko związane z ryżem w woreczkach to nie tylko same drobiny plastiku. W wielu tworzywach znajdują się dodatki poprawiające elastyczność, trwałość czy przejrzystość folii. Wśród nich pojawiają się m.in. związki z grupy ftalanów oraz bisfenol A, znany jako BPA.

Te substancje mogą zachowywać się jak tak zwane zaburzacze hormonalne. Oznacza to, że naśladują lub blokują naturalne hormony w organizmie. Przy długotrwałej ekspozycji wiąże się je między innymi z:

• rozregulowaniem gospodarki hormonalnej,
• zaburzeniami płodności,
• problemami z tarczycą,
• wpływem na rozwój dzieci przed urodzeniem i w pierwszych latach życia.

Kontakt z chemikaliami z plastiku jest często niewidoczny i rozciągnięty w czasie, ale może kumulować się przez całe życie.

Gotowanie w wrzątku to dla takich związków idealne warunki, by łatwiej uwalniały się z tworzywa. Im dłużej ryż pozostaje w gotującej się wodzie, tym większe szanse, że część dodatków chemicznych przeniknie do jedzenia.

Ryż w woreczkach a cały dzień w plastiku

Chemiczka zaznacza, że pojedynczy obiad nie spowoduje nagłej katastrofy zdrowotnej. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy kontakt z gorącym plastikiem pojawia się regularnie, kilka razy w tygodniu, przez wiele lat.

Wiele osób korzysta jednocześnie z kilku źródeł ekspozycji:

Ryż w woreczkach jest więc tylko jednym z elementów większej układanki. Rezygnacja z tej formy gotowania może stać się prostym krokiem, który ograniczy sumę codziennych kontaktów z gorącym plastikiem.

Co zamiast ryżu w plastikowych woreczkach

Dla wielu osób barierą jest przyzwyczajenie. Porcjowane opakowania wydają się wygodne, bo nie trzeba odmierzać porcji i pilnować czasu. W praktyce gotowanie tradycyjnego ryżu wcale nie musi być trudne.

Jak ugotować ryż na sypko bez woreczka

Przy klasycznym sposobie przygotowania wystarczy kilka prostych kroków:

Taki sposób pozwala uzyskać sypkie ziarna bez folii, bez dodatkowego odpadu i bez kontaktu jedzenia z tworzywem w wysokiej temperaturze. Wiele osób po krótkim czasie zauważa też, że smak i konsystencja są przyjemniejsze niż w przypadku ryżu z woreczka.

Argument ekonomiczny: za co tak naprawdę płacimy

Chemiczka zwraca także uwagę na aspekt finansowy. Porcjowanie produktu na małe woreczki kosztuje producenta więcej, a ta różnica zwykle ląduje w cenie na półce sklepowej. W praktyce klient dopłaca nie za lepszy ryż, lecz za opakowanie.

Kupując ryż bez woreczków, płacimy głównie za produkt, a nie za folię, która po jednym użyciu trafia do kosza.

Ryż sprzedawany luzem w większych paczkach często przechodzi krótszą obróbkę przemysłową, a to sprzyja zachowaniu większej ilości wartości odżywczych. Dla osób, które regularnie gotują w domu, przejście na kilogramowe opakowania bywa odczuwalne w domowym budżecie już po kilku tygodniach.

Jak ograniczyć kontakt z plastikiem w kuchni

Zamiast próbować wyeliminować plastik w stu procentach, łatwiej krok po kroku zmieniać nawyki. Szczególnie te, które łączą się z wysoką temperaturą i bezpośrednim kontaktem z jedzeniem.

• Gotuj ryż, kaszę i makaron w garnku, bez foliowych woreczków.
• Do podgrzewania w mikrofalówce wybieraj szklane lub ceramiczne naczynia.
• Rozważ wymianę plastikowego czajnika na stalowy lub szklany.
• Jeśli korzystasz z cateringu, przekładaj posiłek do własnego naczynia przed podgrzaniem.
• Przy kawie na wynos częściej sięgaj po własny kubek wielorazowy.

Każda z takich zmian może wydawać się drobna, ale z perspektywy lat sprawia, że organizm styka się z mniejszą dawką niechcianych dodatków z tworzyw.

Czy każdy plastik jest tak samo ryzykowny

Nie każde opakowanie z tworzywa zachowuje się identycznie w kontakcie z żywnością. Część produktów ma specjalne oznaczenia, które informują, że nadają się do użycia w mikrofalówce czy w wysokiej temperaturze. Nawet wtedy chemicy zachęcają, by korzystać z nich rozsądnie i nie wystawiać na skrajne warunki, jak długotrwałe gotowanie w wrzątku.

W przypadku ryżu w woreczkach problemem jest to, że folia ma ciągły kontakt z bardzo gorącą wodą, a sam produkt nie wymaga takiej formy opakowania. Ziarna świetnie znoszą przechowywanie w papierze lub grubszym plastiku, który nie musi trafiać później do garnka.

Mikroplastik w diecie – o co jeszcze warto zadbać

Ryż w plastikowych torebkach to sygnał, by szerzej przyjrzeć się temu, skąd na co dzień bierzemy mikroplastik w diecie. Z badań wynika, że źródłem mogą być nie tylko opakowania, ale też woda butelkowana, niektóre napoje czy ryby i owoce morza.

Im więcej wybieramy produktów świeżych, pakowanych w szkło, papier lub materiały wielorazowe, tym mniejsze ryzyko kumulacji takich drobin w organizmie. Warto też zwracać uwagę na proste nawyki – nie zostawiać plastikowych butelek w nagrzanym samochodzie, nie podgrzewać jedzenia w starych, zniszczonych pudełkach, wymieniać porysowane pojemniki.

Ryż gotowany tradycyjnie w garnku może stać się jednym z pierwszych kroków ku kuchni z mniejszą ilością tworzyw sztucznych. Dla jednych motywacją będzie zdrowie, dla innych oszczędność, dla kolejnych ilość śmieci w koszu. Niezależnie od powodu, rezygnacja z foliowych woreczków przy tak prostym produkcie jak ryż wydaje się stosunkowo łatwą zmianą, która z czasem może przynieść realną korzyść całej rodzinie.