W jakim wieku naprawdę dojrzewamy? Prawda o różnicach emocjonalnych między kobietami a mężczyznami

Kiedy człowiek emocjonalnie „dorasta” na poważnie – i czy kobiety faktycznie dojrzewają szybciej od mężczyzn?

Nowe dane dają do myślenia.

Temat dorosłości emocjonalnej regularnie wraca w rozmowach o związkach. Jedni czują się dojrzali już po dwudziestce, inni po czterdziestce wciąż mówią o sobie „wieczny chłopak” czy „wieczna dziewczyna”. Gdzie w tym wszystkim przebiega realna granica dojrzałości – i czy płeć ma tu znaczenie?

Czy naprawdę dojrzewamy w różnym tempie?

W 2013 roku w Wielkiej Brytanii przeprowadzono szeroko komentowane badanie na zlecenie stacji Nickelodeon. Ankieterzy zapytali dorosłych, jak postrzegają swoją dojrzałość emocjonalną i zachowanie partnera. Chodziło nie o suchą teorię, ale o codzienne życie: reakcje w kłótniach, branie odpowiedzialności, gotowość do rozmów o przyszłości.

Przeczytaj również: Kiedy tak naprawdę dojrzewamy emocjonalnie? Zaskakujące różnice między kobietami a mężczyznami

Wyniki od razu stały się paliwem do dyskusji w mediach. Wielu uznało je za zabawne, część – za bolesne, bo zaskakująco celnie opisujące ich własne związki. Numer, który najmocniej przebił się do nagłówków, pokazał ogromną różnicę między kobietami a mężczyznami.

Badanie wskazuje, że kobiety osiągają pełną dojrzałość emocjonalną średnio około 32. roku życia, a mężczyźni dopiero w okolicach 43. urodzin.

Jedenaście lat różnicy to nie drobna rozbieżność, lecz przepaść, która może mocno odbić się na relacjach. Zwłaszcza gdy para w podobnym wieku znajduje się emocjonalnie na zupełnie różnych etapach.

Przeczytaj również: Psycholożka ostrzega: 7 zdań, których unika emocjonalnie dojrzały człowiek

Kobiety a mężczyźni: dwa różne doświadczenia codzienności

Ankietowane kobiety opisywały bardzo podobne doświadczenia. W wielu związkach to one przejmują większość poważnych decyzji, organizują dom, myślą o rachunkach, terminach, przyszłości. Nazywamy to dziś obciążeniem psychicznym – uczuciem, że głowa jest ciągle „na dyżurze”, bo ktoś musi o wszystkim pamiętać.

Według danych z badania:

Przeczytaj również: Lubisz samotność zamiast imprez? Psychologia wskazuje 8 ukrytych zalet bycia sobą

• niemal jedna czwarta kobiet czuje się samotna przy kluczowych decyzjach w związku,
• trzy na dziesięć przerwały relację z powodu niedojrzałości emocjonalnej partnera,
• prawie co druga miała wrażenie, że częściej pełni funkcję „mamy” niż partnerki.

To już nie są drobne zgrzyty, do których można się uśmiechnąć przy kawie. Taki układ z czasem wywołuje narastającą frustrację, poczucie niesprawiedliwości i zmęczenie relacją. Związek, który miał być partnerstwem, powoli staje się asymetryczny: jedna osoba planuje, przewiduje i dźwiga odpowiedzialność, druga raczej reaguje niż współtworzy.

Co to w ogóle znaczy: dojrzałość emocjonalna?

Choć badanie miało charakter sondażowy, dotyka pojęcia, o którym psychologowie mówią od lat. Dojrzałość emocjonalna to nie brak emocji, lecz umiejętność radzenia sobie z nimi i wzięcia odpowiedzialności za swoje zachowanie.

Osoba dojrzała emocjonalnie zazwyczaj:

• potrafi powiedzieć, co czuje, bez ranienia drugiej strony,
• nie ucieka od trudnych rozmów, tylko szuka rozwiązań,
• myśli o skutkach swoich działań dla partnera i rodziny,
• jest gotowa przyznać się do błędu i go naprawić,
• potrafi odłożyć chwilową zachciankę na rzecz celu długoterminowego.

Dojrzałość emocjonalna to zdolność do spokojnego reagowania na trudne sytuacje i świadomego kształtowania relacji, zamiast działania pod wpływem impulsu.

W praktyce widać to w pozornie drobnych sytuacjach: czy ktoś potrafi przyznać „masz rację, przesadziłem”, czy raczej odwraca kota ogonem. Czy w konflikcie reaguje krzykiem albo obrażaniem się, czy próbuje zrozumieć drugą stronę.

Kiedy mózg „dogania” nasze życie uczuciowe

Sondaż Nickelodeon nie był eksperymentem laboratoryjnym, ale zbiega się ciekawie z tym, co mówią badania neurologiczne. Naukowcy z Uniwersytetu w Cambridge wskazują, że ludzki mózg osiąga pełnię dojrzałości mniej więcej około 32. roku życia. W tym wieku stabilizują się obszary odpowiedzialne za planowanie, ocenę ryzyka, kontrolę impulsów i regulowanie emocji.

Można więc powiedzieć, że około trzydziestki nasza „aparatura” do podejmowania dorosłych decyzji wreszcie działa w pełnym zakresie. To nie oznacza automatycznej mądrości życiowej ani spokoju mnicha, ale daje solidne podstawy do bardziej stabilnych reakcji.

To sugeruje, że dojrzałość emocjonalna nie zależy wyłącznie od płci czy wychowania. W tle działa powolny, biologiczny proces dojrzewania mózgu, wspólny dla wszystkich. Różnice między ludźmi wynikają więc częściowo z tempa rozwoju, a częściowo z tego, jak ktoś pracuje nad sobą.

Mężczyźni też widzą swoją niedojrzałość

Ciekawy akcent z brytyjskiego badania: mężczyźni wcale nie udają, że tematu nie ma. Co czwarty ankietowany określił siebie jako osobę niedojrzałą emocjonalnie. Niektórym kojarzy się to z luzem i „wieczną młodością”, dla innych jest powodem do autoironii lub wstydu.

Osiem na dziesięć kobiet uznało, że ich partner zachowuje w sobie dużą „dziecięcą” część, a spora część mężczyzn się z tym zgodziła.

Ta „dziecięca część” nie zawsze jest zła. Bywa źródłem poczucia humoru, spontaniczności, energii do zabawy z dziećmi. Problem pojawia się, gdy współistnieje z brakiem odpowiedzialności – za finanse, relację czy codzienne obowiązki. Wtedy coś, co miało być uroczym luzem, staje się ciężarem dla partnera.

Dlaczego różnica wieku emocjonalnego bywa tak bolesna w związku

Kiedy 30-letnia kobieta czuje się gotowa do rozmów o kredycie, dzieciach czy zmianie pracy, a jej rówieśnik woli unikać jakiejkolwiek „ciężkiej” rozmowy, napięcie rośnie. Jedna osoba ma wrażenie, że stoi w miejscu, druga – że jest ciągle poganiana i oceniana.

Wiele par wpada w powtarzalny schemat:

• ona: próbuje rozmawiać o przyszłości,
• on: zbywa temat żartem, zmienia temat lub się wycofuje,
• ona: zaczyna czuć się osamotniona i przeciążona,
• on: czuje się krytykowany i „zmuszany do dorosłości”.

Bez zmiany po obu stronach taki układ rzadko się poprawia. Jedna z najczęściej wymienianych przyczyn rozstań w sondażu była prosta: „Czułam się, jakbym była jego mamą, a nie partnerką”.

Czy da się „przyspieszyć” dojrzewanie emocjonalne?

Choć biologia ma swoje tempo, na własny rozwój psychiczny mamy wpływ. Dojrzałość emocjonalna rośnie, gdy ktoś świadomie się jej uczy. Pomagają w tym na przykład:

• psychoterapia lub warsztaty rozwoju osobistego,
• regularne rozmowy z partnerem o uczuciach i oczekiwaniach,
• branie na siebie konkretnych obowiązków i konsekwentne ich realizowanie,
• refleksja po kłótniach: „co mogłem zrobić inaczej?”,
• czytanie książek o komunikacji i związkach, ale też wcielanie rad w życie.

Nawet jeśli mózg dojrzewa do około 32. roku życia, dorosłość emocjonalna nie „włącza się” sama jak przełącznik. Wymaga praktyki, ćwiczenia cierpliwości i odwagi, by stanąć twarzą w twarz z własnymi słabościami.

Równość w związku zaczyna się w głowie

Różnica wskazana w brytyjskim badaniu nie oznacza, że każda kobieta po trzydziestce jest idealnie dojrzała, a każdy mężczyzna przed czterdziestką – emocjonalnym nastolatkiem. Stereotypy kuszą, ale rzeczywistość jest znacznie bardziej złożona. Znajdziemy bardzo odpowiedzialnych dwudziestokilkulatków i osoby po pięćdziesiątce, które dalej uciekają od każdej poważnej rozmowy.

Wspólny mianownik dobrych relacji jest inny: obie strony są gotowe brać współodpowiedzialność za codzienne życie, mówić otwarcie o swoich emocjach i przyjmować perspektywę partnera. Niezależnie od tego, czy metryka pokazuje 28, 32 czy 43 lata.

Dla wielu osób świadomość, że mózg i emocje dojrzewają w długim procesie, przynosi ulgę. Zdejmuje presję, by „mieć wszystko ogarnięte” już po dwudziestce. Jednocześnie przypomina, że zrzucanie wszystkiego na biologię to wygodna wymówka. Dojrzałość emocjonalna to mieszanka wieku, doświadczeń i codziennych wyborów. A te mamy już zdecydowanie w swoich rękach.