Wygląda jak Islandia, a to rzut beretem od Rzymu. Niesamowite miejsce, gdzie ziemia dymi

Niedaleko Rzymu kryje się krajobraz jak z innego świata: ziemia paruje, woda „gotuje się”, a w powietrzu czuć zapach siarki.

Caldara di Manziana, mały geotermalny zakątek Lacjum, kusi mieszanką księżycowych widoków, legend etruskich i lekkich spacerów pośród lasów.

Mini Islandia pod Rzymem: gdzie ziemia oddycha gazem

Caldara di Manziana to niewielki, ale bardzo charakterystyczny obszar chroniony o powierzchni około 90 hektarów, włączony w Park Regionalny Bracciano–Martignano. Leży niespełna godzinę jazdy samochodem od centrum Rzymu, a wizualnie przypomina skondensowaną wersję Islandii czy słynnego Yellowstone.

Mamy tu do czynienia z pozostałością dawnego wulkanu Sabatino. Około 600 tysięcy lat temu obszar ten był areną gwałtownych erupcji typu freatomagmowego. W wyniku zderzenia magmy z wodą powstał krater, który z czasem wypełnił się torfem i wodą, tworząc dzisiejszą torfowiskową nieckę.

Przeczytaj również: Genialne bliny z gryki na domówkę: proste, miękkie i robią efekt „wow”

Caldara di Manziana to miejsce, gdzie woda „wrze” w temperaturze zbliżonej do tej z kranu, a bulgotanie powoduje nie ciepło, lecz intensywnie wydobywające się z głębi gazowe pęcherzyki.

Największa ciekawostka dla turystów to właśnie te maleńkie „gejzery”. W rzeczywistości to źródła siarkowe, w których temperatura wody utrzymuje się około 20 stopni Celsjusza. Z dna nieustannie wydostaje się dwutlenek węgla oraz gazy siarkowe, które wprawiają powierzchnię wody w ruch i tworzą złudzenie gotowania.

Podłoże w centralnej części kaldery przybiera jasnoszary, wręcz biały kolor, miejscami popękany i spękany, a z wielu szczelin sączy się para. Na tym tle ciemna zieleń okolicznych lasów wypada jak scenografia do filmu fantasy. Nic dziwnego, że starożytni Etruskowie uważali ten obszar za bramę do zaświatów.

Przeczytaj również: Silnik na postoju? Za ten nawyk grozi wysoki mandat i strata pieniędzy

Według dawnych wierzeń właśnie tutaj miał przebywać Mantus – bóstwo etruskiej krainy zmarłych. Od jego imienia wywodzi się nazwa Manziana oraz legendarnego, niegdyś gęstego lasu Silva Mantiana. Dziś trudno już uwierzyć w takie opowieści, ale wystarczy przejść się we mgle o świcie, by zrozumieć, skąd brały się te skojarzenia.

Białe brzozy w krainie siarki: botaniczna zagadka Lacjum

Caldara di Manziana to nie tylko spektakl geotermalny. To także prawdziwe laboratorium przyrody na żywo. Kwaśne, nasączone minerałami podłoże i specyficzny mikroklimat w kraterze sprawiły, że rozwija się tu zaskakujący typ roślinności.

Przeczytaj również: To miejsce w kuchni jest brudniejsze niż deska do mięsa. Myj je co tydzień

Tuż przy parujących oczkach wodnych wyrasta niewielki zagajnik brzóz brodawkowatych. Smukłe, białe pnie tych drzew, które mieszkańcy nazywają pieszczotliwie „albanelle”, wyglądają, jakby je ktoś przeniósł prosto ze Skandynawii. Brzoza to gatunek typowy dla chłodniejszych, północnych regionów Europy i górskich rejonów, a tu rośnie na wysokości zaledwie około 250 metrów.

Naukowcy tłumaczą obecność brzóz teorią „reliktu polodowcowego”: to ostatni świadkowie epoki lodowcowej, którzy przetrwali w wilgotnej, chłodniejszej niszy Caldary.

Wśród traw znajdziemy też bardzo rzadką, lokalną odmianę trawy z rodzaju Agrostis, która stała się przedmiotem badań botaników. Cały ten niewielki zakątek funkcjonuje jak oaza, w której spotykają się rośliny kojarzone z zupełnie innym klimatem.

Na tym tle dobrze mają się także liczne zwierzęta. W okolicy żyją dziki, lisy, borsuki i bogata populacja ptaków. Łatwo wypatrzyć choćby czaple siwe polujące w pobliżu wody. W niewielkich zbiornikach wodnych bywa spotykany rzadziej oglądany drapieżny „skorpion wodny”, czyli pluskolec – owad o charakterystycznej sylwetce, który poluje na inne bezkręgowce.

Jak dojechać i jak zaplanować wycieczkę z Rzymu

Caldara di Manziana nadaje się idealnie na kilkugodzienny wypad z Rzymu. Najwygodniej dotrzeć tam samochodem. Z północnych dzielnic Wiecznego Miasta można wybrać klasyczną Via Cassia lub bardziej widokową drogę Braccianese w stronę jeziora Bracciano, a następnie kierować się na miejscowość Manziana.

Przy wejściu na teren pomnika przyrody znajduje się bezpłatny parking przy drodze lokalnej SP2/c. Stamtąd do torfowiska prowadzi krótki, płaski szlak. Spacer przez las zajmuje kilka minut i kończy się nagłym pojawieniem się parującej niecki przed oczami.

• Długość dojścia z parkingu: ok. 10–15 minut spokojnym tempem
• Trudność trasy: łatwa, dobra również dla dzieci
• Obuwie: lepiej wybrać buty trekkingowe lub z grubszą podeszwą
• Czas pobytu na miejscu: zwykle 1–2 godziny wystarczą na spokojny spacer i zdjęcia

Drewniane barierki wyznaczają bezpieczny obszar odwiedzin. Nie warto ich przekraczać: grunt w pobliżu źródeł bywa grząski, a miejscami wręcz niebezpieczny, bo cienka skorupa może się załamać. Dzieci najlepiej trzymać blisko siebie i od razu wyjaśnić im, że to teren, który ogląda się z pewnego dystansu.

Wrażenie robi zwłaszcza kontrast: kilka minut wcześniej idzie się przez zwyczajny śródziemnomorski las, a nagle krajobraz zmienia się w coś, co kojarzy się raczej z filmami przyrodniczymi z Islandii. To właśnie ten element zaskoczenia sprawia, że wiele osób wraca do Caldary z kolejnymi znajomymi.

Macchia Grande: szlak filmowy i miejsce na piknik

Osoby, które lubią dłuższe trasy, mogą połączyć wizytę w Caldara di Manziana z wędrówką po sąsiadującym lesie Macchia Grande. Prowadzi tam dobrze oznakowany szlak CAI 262B, dzięki któremu łatwo przejść z geotermalnej niecki w głąb lasu.

Macchia Grande to monumentalny kompleks leśny z potężnymi, starymi dębami i szerokimi polanami. W wielu miejscach znajdują się wyznaczone miejsca na ogniska i grille, co czyni to miejsce popularnym celem na rodzinne pikniki mieszkańców regionu. W weekendy można trafić tu na całe grupy rzymian szukających chwili wytchnienia od zgiełku miasta.

Macchia Grande posłużyła jako naturalna scenografia do kilku słynnych włoskich filmów, między innymi do „Markiza del Grillo” i „Pinokia” w reżyserii Roberto Benigniego.

Takie połączenie geotermalnej ciekawostki z filmowym lasem to gotowy plan na cały dzień: rano spacer po parujących źródłach, później spokojny trekking i piknik w cieniu starych drzew.

Na co uważać i jak najlepiej przeżyć tę wizytę

Choć trasa jest stosunkowo łatwa, warto przygotować się jak do klasycznej wycieczki w teren. Najważniejsze jest odpowiednie obuwie – po deszczu okolice torfowiska szybko zamieniają się w śliską, błotnistą powierzchnię. Lekkie buty sportowe mogą sobie z tym nie poradzić.

W cieplejsze miesiące w okolicy dokuczają komary, dlatego przyda się repelent. Nie zaszkodzi też zabrać ze sobą coś do przykrycia głowy oraz wodę, bo słońce na otwartym terenie nad torfowiskiem potrafi mocno dogrzewać, nawet jeśli powietrze wydaje się na początku rześkie.

Caldara di Manziana jako lekcja geologii i ekologii

Dla wielu osób wypad do Caldary kończy się nie tylko serią efektownych zdjęć, lecz także większym zrozumieniem procesów, które ukształtowały Włochy. Można tu na żywo zobaczyć, że wulkan nie musi wybuchać, by wciąż pozostać aktywnym w głębi. Bulgoczące źródła i zapach siarki przypominają, że pod naszymi stopami wciąż pracują siły, o których na co dzień się nie myśli.

To także świetne miejsce, by porozmawiać o tym, jak kruche bywają ekosystemy. Wystarczy jeden nielegalny ogień, zbyt wielu turystów schodzących z wyznaczonych ścieżek czy pozostawione śmieci, by niewielki obszar chroniony zaczął się degradować. Coraz więcej regionów Włoch stawia właśnie na taką mieszankę turystyki i edukacji: można przyjechać, odpocząć, zrobić zdjęcia, ale w zamian oczekuje się minimalnego szacunku dla miejsca.

Dla polskiego turysty, który zwykle łączy Rzym z klasycznym zwiedzaniem zabytków i muzeów, taka „mała Islandia” pod stolicą to ciekawa odmiana. Wizyta w Caldara di Manziana pozwala zobaczyć inne oblicze Lacjum: surowe, nieco dzikie, związane bardziej z ogniem i gazem płynącym z głębi ziemi niż z marmurem i barokiem. To doświadczenie, które zapada w pamięć przynajmniej tak samo jak kolejne zdjęcie przed Koloseum.