Najbystrzejszy pies świata według naukowców? Ten wynik wielu zaskoczy

Badanie zrealizowane na Uniwersytecie w Helsinkach sprawdzało nie tylko posłuszeństwo, ale też pamięć, kontrolę emocji i umiejętność rozwiązywania problemów. Wynik zburzył część utartych wyobrażeń o tym, które rasy uchodzą za „geniuszy” w psim świecie.

Co tak naprawdę mierzy inteligencję psa

Naukowcy z Finlandii przebadali ponad 1000 psów z 13 ras. Zastosowali specjalny zestaw zadań, znany jako smartDOG, który pozwala ocenić różne obszary psiego myślenia. To nie był typowy test posłuszeństwa, w którym liczy się, jak szybko pies wykona komendę. Chodziło o coś znacznie szerszego.

Psy przechodziły m.in. próby:

• pamięci – np. zapamiętywania miejsca ukrycia smakołyka,
• rozumienia gestów człowieka – wskazywania ręką lub wzrokiem,
• samokontroli – czy potrafią powstrzymać się od natychmiastowego sięgnięcia po jedzenie,
• rozwiązywania problemów – np. jak dostać się do nagrody schowanej w prostym „łamigłówkowym” pojemniku.

W badaniu inteligencja psa to nie tylko liczba komend, które zna, ale sposób, w jaki radzi sobie z nową sytuacją i jak współpracuje z człowiekiem.

Na tej podstawie naukowcy przyjrzeli się kilku rodzajom psiej inteligencji. Ważne było nie tylko to, czy pies „jest mądry”, ale w jaki sposób tę mądrość przejawia.

Różne twarze psiej inteligencji

Wyniki badań pokazują, że nie istnieje jedna, uniwersalna „inteligencja psa”. Naukowcy zwracają uwagę na trzy główne obszary:

• Inteligencja adaptacyjna – zdolność radzenia sobie z nowymi sytuacjami. Przykład: pies zauważa, że drzwi się klinują i sam uczy się, że trzeba je mocniej popchnąć łapą.
• Inteligencja społeczna – umiejętność odczytywania ludzi: mowy ciała, tonu głosu, emocji. Takie psy szybko łapią, kiedy opiekun jest zdenerwowany, a kiedy skory do zabawy.
• Inteligencja instynktowna – związana z pierwotną rolą danej rasy: pasieniem, pilnowaniem, polowaniem czy tropieniem.

To wyjaśnia, dlaczego dwa psy mogą być genialne w zupełnie różnych rzeczach. Jeden będzie mistrzem w zaganianiu owiec, drugi błyskawicznie zrozumie złożone komendy, a trzeci wyczuje nastrój opiekuna z jednego spojrzenia.

Belgijski malinois wyprzedza znanego „geniusza”

W zestawieniu fińskich naukowców na pierwszym miejscu znalazł się owczarek belgijski malinois , rasa często wybierana przez policję, wojsko i służby specjalne. Malinois uzyskał imponujący wynik – 35 punktów na 39 możliwych.

Co ważne, wyprzedził nawet bardzo cenionego za intelekt border collie , który w opinii wielu osób od lat uchodził za absolutny numer jeden wśród „psich mózgowców”. To zaskoczenie dla części miłośników czworonogów, bo border collie kojarzy się z widowiskowymi pokazami posłuszeństwa i błyskawiczną nauką nowych zadań.

Malinois łączy w sobie szybkość reakcji, dobrą pamięć i dużą samodzielność, co sprawia, że świetnie odnajduje się w zadaniach wymagających jednocześnie posłuszeństwa i własnej inicjatywy.

To właśnie ten balans – między uważnym słuchaniem człowieka a umiejętnością samodzielnego działania – zrobił na badaczach największe wrażenie.

Dlaczego wynik testu nie mówi wszystkiego o Twoim psie

Mimo że ranking wygląda efektownie, naukowcy podkreślają, że nie daje pełnej odpowiedzi na pytanie, „który pies jest najlepszy”. Inaczej zachowuje się pies pracujący w służbach, inaczej rodzinny kanapowiec, a jeszcze inaczej staruszek adoptowany z schroniska.

W życiu codziennym liczą się nie tylko zdolności poznawcze, ale także charakter, potrzeby ruchowe i to, jak dana rasa pasuje do stylu życia opiekuna. Pies, który zdobywa wysokie wyniki w testach, może wcale nie być idealnym towarzyszem dla rodziny z małymi dziećmi czy osoby pracującej po 10 godzin dziennie.

Co więcej, w obrębie jednej rasy różnice między poszczególnymi psami potrafią być ogromne. Dwa malinois mogą mieć zupełnie inne temperamenty, w zależności od linii hodowlanej, wychowania i doświadczeń w pierwszych miesiącach życia.

Najważniejsze: jak pies rozumie człowieka

Wnioski z badań prowadzą do dość zaskakującej refleksji. Na koniec dla większości opiekunów najważniejsze nie jest to, ile zadań pies zaliczył na piątkę, ale jak bardzo jest z nimi związany.

Naukowcy podkreślają, że prawdziwa siła psa tkwi w jego obecności przy człowieku – w tym, jak uważnie patrzy, jak reaguje na emocje i jak tworzy więź bez słów.

To właśnie ta „jakość bycia z nami” sprawia, że wielu ludzi mówi o swoich psach jak o domownikach, a nie „zwierzakach”. Często widać to w drobnych sytuacjach: pies, który bezgłośnie podchodzi, kiedy płaczemy, albo spokojnie kładzie się w pobliżu, gdy wracamy wyczerpani z pracy.

Czy da się „podwyższyć” psu inteligencję?

Wrodzone predyspozycje rasy to jedno, ale ogromne znaczenie ma środowisko, w jakim pies dorasta. Dobrze poprowadzone szczenię, które od małego ma kontakt z ludźmi, innymi psami i różnymi sytuacjami, zazwyczaj rozwija się znacznie lepiej poznawczo.

Na zdolności psa dobrze wpływa m.in.:

• regularny trening oparty na nagradzaniu, a nie karaniu,
• zabawki węchowe i zadania do „kombinowania”,
• uczenie nowych, prostych sztuczek, które angażują głowę, nie tylko mięśnie,
• spacery po zmiennych trasach – nowe zapachy i miejsca stymulują mózg psa,
• spokojny, przewidywalny kontakt z człowiekiem, który daje poczucie bezpieczeństwa.

W praktyce różne formy aktywności umysłowej potrafią „wyciągnąć” z psa talenty, których na pierwszy rzut oka nie było widać. Niejeden leniwy z pozoru kanapowiec rozkwita, kiedy dostaje szansę pracy nosem w prostych zabawach tropiących.

Co mówią te badania opiekunom psów

Wyniki fińskich testów wskazują, że nie warto patrzeć na psa wyłącznie przez pryzmat rasy i rankingu „najmądrzejszych”. Dużo ważniejsze, żeby dobrze dopasować psa do siebie i swojego trybu życia, a później dać mu szansę wykorzystania własnych mocnych stron.

Malinois czy border collie zachwycają intelektem, ale wymagają intensywnej pracy i konsekwencji. Jeżeli trafią do domu, w którym się nudzą, ich bystrość obróci się przeciw opiekunom – w postaci niszczenia, nadpobudliwości czy ucieczek. Z kolei spokojniejsza rasa, może nie tak spektakularna w testach, okaże się idealnym, zrównoważonym towarzyszem rodziny.

Dla wielu osób najcenniejszym „testem” pozostanie codzienność: sposób, w jaki pies patrzy w oczy, reaguje na nasz nastrój i wpasowuje się w rytm domu. Naukowe wyniki są ciekawe i pokazują fascynujące różnice między rasami, lecz więź z konkretnym psem tworzy się gdzie indziej – na kanapie, na spacerze, przy misce ustawionej zawsze w tym samym rogu kuchni.

Ciekawym efektem takich badań jest jeszcze jedno: zaczynamy inaczej patrzeć na zachowania własnego psa. Kiedy zrozumiemy, że jego „upór” bywa formą samodzielnego myślenia, a nie złośliwością, łatwiej budować z nim relację opartą na partnerstwie. Wtedy pytanie „który pies jest najinteligentniejszy” schodzi na dalszy plan, a ważniejsze staje się zupełnie inne: jak sprawić, by ten konkretny pies miał przy nas dobre, bogate życie.