Jak naprawdę wygląda mózg psychopaty? Naukowcy pokazują zaskakujące różnice

Nowe badania mózgu osób o wysokim poziomie cech psychopatycznych pokazują konkretne zmiany w strukturze odpowiedzialnej za impulsy i emocje.

Niektórzy ludzie potrafią kłamać bez mrugnięcia okiem, łamać zasady i ranić innych, nie odczuwając wyrzutów sumienia. Zespół neurobiologów postanowił sprawdzić, czy widać to w ich mózgu – dosłownie. Z pomocą bardzo dokładnych badań obrazowych porówniono mózgi mężczyzn z silnie nasilonymi cechami psychopatycznymi i opisano obszary, które działają inaczej niż u reszty społeczeństwa.

Nowe spojrzenie na psychopatię: nie tylko kwestia charakteru

Psychopatia kojarzy się głównie z kryminalistami, seryjnymi mordercami i filmowymi czarnymi charakterami. W rzeczywistości psychopatyczne cechy tworzą szerokie spektrum. U części osób objawiają się brutalną agresją, u innych chłodnym wyrachowaniem, a u jeszcze innych – tylko lekką skłonnością do ryzyka i brakiem głębszej empatii.

Badanie opisane w czasopiśmie European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience sugeruje, że przynajmniej część tych zachowań ma wyraźne tło neurologiczne. Naukowcy nie ograniczyli się do prostego pytania „czy mózg psychopaty wygląda inaczej”. Zastanawiali się, które cechy psychopatyczne wiążą się ze zmianami w mózgu, a które mogą wynikać raczej z doświadczeń życiowych, wychowania czy środowiska.

Silne impulsy i skłonność do łamania zasad wydają się mocno sprzężone z budową konkretnych obszarów mózgu, podczas gdy chłód emocjonalny ma słabszy związek z anatomią.

Jak badano mózgi osób z cechami psychopatycznymi

Zespół kierowany przez neurobiologa Petera Pieperhoffa przebadał 39 mężczyzn. Wszyscy przebywali w placówkach psychiatrycznych lub byli objęci nadzorem kuratorskim. U każdego zmierzono nasilenie cech psychopatycznych za pomocą standaryzowanych kwestionariuszy, a następnie wykonano dokładne skany mózgu z użyciem rezonansu magnetycznego wysokiej rozdzielczości.

Naukowców interesowały zwłaszcza niewielkie różnice w objętości różnych struktur mózgu. Zamiast szukać dramatycznych ubytków, analizowali subtelne zmiany – kilka czy kilkanaście procent mniej tkanki nerwowej w określonych regionach. W neurobiologii takie różnice potrafią przekładać się na sposób, w jaki człowiek reaguje na bodźce, kontroluje emocje albo podejmuje decyzje.

Kluczowe obszary pod lupą

Szczególną uwagę zwrócono na tzw. obwody czołowo–podkorowe. To sieci, które łączą płat czołowy z głębszymi strukturami mózgu i odpowiadają m.in. za:

• hamowanie niepożądanych impulsów,