Jak do końca 2026 r. przekazać ponad 300 tys. zł bez podatku?

Do końca 2026 r.

we Francji działa wyjątkowe „okno” podatkowe, które pozwala rodzinom przenieść ogromny majątek za życia praktycznie bez fiskusa.

To rozwiązanie dotyczy francuskiego systemu podatkowego, ale sam mechanizm pokazuje, jak wiele można zyskać dzięki przemyślanemu planowaniu darowizn jeszcze za życia. Tamtejsze przepisy łączą wysokie kwoty wolne, specjalną ulgę dla gotówki i preferencje dla nieruchomości, tworząc bardzo korzystną kombinację dla rodziców i dziadków, którzy chcą zabezpieczyć bliskich.

Francuskie „okno 2026”: o co chodzi i kogo dotyczy

We Francji od kilku lat funkcjonują darowizny za życia jako podstawowe narzędzie planowania spadkowego. Rok 2026 jest tu wyjątkowy, bo w jednym czasie zbiegają się trzy elementy: podwyższone kwoty wolne, specjalny limit dla darowizn pieniężnych oraz czasowa ulga dla nieruchomości. Dla rodzin oznacza to realną szansę na przeniesienie dużego majątku, zanim spadkobiercy zapłacą wysokie podatki od dziedziczenia.

Klucz tkwi w kalendarzu i formie darowizny. Te same akty wykonane w złym momencie lub bez formalności mogą przynieść efekt odwrotny od zamierzonego. Francuski fiskus dokładnie patrzy na to, czy darowizna została zgłoszona, czy nie powiela wcześniejszych transferów w ciągu ostatnich piętnastu lat oraz czy dotrzymano szczególnych warunków przy nieruchomościach.

Okres do 31 grudnia 2026 r. we Francji pozwala – przy umiejętnym ułożeniu darowizn – przekazać jednemu dziecku równowartość ponad 300 tys. euro całkowicie bez podatku.

Kwoty wolne i zasada 15 lat: ile można przekazać bez podatku

Francuskie przepisy opierają się na indywidualnych kwotach wolnych przypisanych do relacji rodzinnych. Każdy darczyńca ma osobny limit dla każdego obdarowanego, który odnawia się co 15 lat. To sprawia, że planowanie w długim horyzoncie ma ogromne znaczenie.

Limity zwolnień w zależności od stopnia pokrewieństwa

Dla nowych darowizn obowiązujących w 2026 r. stosuje się następujące kwoty wolne (na osobę, od jednego darczyńcy):

• rodzic → dziecko: 100 000 euro,
• dziadek / babcia → wnuk: 31 865 euro,
• pradziadek → prawnuk: 5 310 euro,
• współmałżonek lub partner w zarejestrowanym związku: 80 724 euro,
• brat / siostra: 15 932 euro,
• siostrzeniec / bratanek: 7 967 euro,
• osoba niespokrewniona: 1 594 euro.

Osoba z niepełnosprawnością zyskuje jeszcze dodatkową, osobną kwotę wolną w wysokości 159 325 euro. Gdy dziecko zmarło, jego potomstwu przysługuje tzw. reprezentacja – wnuk może wtedy korzystać ze „starego” limitu 100 000 euro po zmarłym rodzicu, zamiast znacznie niższego standardowego limitu dla wnuków.

Francuska para z dwójką dzieci może bez podatku przekazać łącznie 400 tys. euro (po 200 tys. na każde dziecko), a po 15 latach powtórzyć tę operację.

Jak uzbierać ponad 300 tys. euro zwolnione z podatku

Do standardowych limitów dochodzi tam jeszcze specjalny instrument – rodzinny przelew gotówkowy. Każdy rodzic przed ukończeniem 80. roku życia może przekazać dorosłemu dziecku lub wnukowi do 31 865 euro w gotówce lub przelewem, również bez podatku. Ten limit nie „zjada” podstawowej kwoty wolnej – sumuje się z nią.

Gdy do gry włączają się dziadkowie i specjalna, czasowa ulga dla nowych nieruchomości, efekty rosną lawinowo. Analiza francuskiego stowarzyszenia zajmującego się darowiznami pokazuje, że przy pełnym wykorzystaniu wszystkich dostępnych możliwości jedno dziecko może otrzymać równowartość około 327 460 euro całkowicie w strefie zero podatku – oczywiście przy spełnieniu ściśle określonych warunków i w wyznaczonym czasie.

Jak naliczany jest podatek, gdy limit się wyczerpie

Jeśli suma darowizn z ostatnich piętnastu lat przekroczy daną kwotę wolną, nadwyżka podlega progresywnej skali podatkowej. Francuskie prawo przewiduje inne stawki dla dzieci, inne dla rodzeństwa, a jeszcze inne dla dalszych krewnych i osób obcych.

Skala podatku dla dzieci i małżonków

W linii prostej, czyli między rodzicami a dziećmi, stawka startuje od 5% (dla niewielkich nadwyżek), a kończy się na 45% dla bardzo dużych darowizn i spadków. Przykładowo:

• darowizna 250 000 euro na rzecz dziecka,
• po odliczeniu 100 000 euro kwoty wolnej pozostaje 150 000 euro podstawy opodatkowania,
• po zastosowaniu kolejnych progów podatkowych powstaje zobowiązanie ok. 28 194 euro,
• efektywnie odpowiada to obciążeniu rzędu 11,3% całości transferowanej kwoty.

Im dalszy stopień pokrewieństwa, tym wyższe stawki. Między rodzeństwem sięgają one szybko 35% i 45%, dla siostrzeńców i bratanków 55%, a dla osób niespokrewnionych aż 60%. To tłumaczy, dlaczego francuskie rodziny tak mocno stawiają na darowizny za życia w linii prostej.

Symulator, wiek darczyńcy i formalności

Francuskie władze udostępniają oficjalny symulator, który przy takich obliczeniach uwzględnia kilka kluczowych parametrów:

• stopień pokrewieństwa między stronami,
• wiek darczyńcy (mniej niż 80 lat lub co najmniej 80 lat),
• rodzaj przekazywanego majątku (gotówka, nieruchomość, inne aktywa),
• wartość darowizny,
• sumę darowizn z poprzednich 15 lat.

Od 1 stycznia 2026 r. standardem we Francji stało się zgłaszanie tzw. darowizn ręcznych (np. przelewów czy wręczenia gotówki) w formie deklaracji online w ciągu miesiąca od przekazania środków. Papierowy formularz pozostawiono jedynie osobom, które nie mogą skorzystać z kanału elektronicznego. Co ciekawe, zgłoszenia dokonuje się nawet wtedy, gdy faktycznie nie powstaje żaden podatek do zapłaty – liczy się uruchomienie biegu piętnastoletniego okresu.

Zgłoszenie darowizny, nawet bez podatku, „włącza zegar” piętnastu lat, po których kwota wolna odświeża się i można ponownie robić duże transfery.

Strategie na 2026 r.: jak Francuzi minimalizują podatek od spadków

Francuscy doradcy podatkowi wskazują kilka schematów, które przy obecnych przepisach przynoszą największe oszczędności. Kluczowe są trzy podejścia: rozdzielenie własności nieruchomości, odpowiedni podział majątku między dzieci, a także wykorzystanie wyjątkowej ulgi dla nowych mieszkań i remontów.

Rozdzielenie własności nieruchomości (tzw. „démembrement”)

Najsilniej działa rozdzielenie prawa do korzystania z nieruchomości od prawa do jej zbycia. Rodzic może przekazać dziecku tzw. „nagą własność” domu lub mieszkania, zatrzymując dla siebie prawo do zamieszkiwania i pobierania pożytków, czyli użytkowanie.

Wartość do opodatkowania ustala się wtedy tylko dla przekazywanej nagiej własności, według sztywnej tabeli powiązanej z wiekiem darczyńcy. Przykład z aktualnych zasad:

• rodzic w wieku 55 lat przekazuje dziecku nagą własność domu wartego 400 000 euro,
• zgodnie z tabelą podatkową do opodatkowania przyjmuje się 50% tej wartości, czyli 200 000 euro,
• po odliczeniu 100 000 euro kwoty wolnej pozostaje 100 000 euro podstawy opodatkowania,
• od tej kwoty naliczany jest podatek – w przykładzie ok. 18 194 euro,
• po śmierci rodzica dziecko automatycznie otrzymuje pełną własność bez dodatkowego podatku, nawet jeśli wartość nieruchomości przez lata mocno wzrosła.

Takie rozwiązanie łączy dwie korzyści: niższy podatek przy przekazaniu oraz brak opodatkowania przy późniejszym „dopełnieniu” własności do całości.

Darowizna z podziałem majątku między dzieci

Kolejnym narzędziem jest tzw. darowizna z podziałem, w której rodzice od razu dzielą majątek między dzieci, przypisując im konkretne składniki. Wyceny dokonuje się w dniu podpisania aktu notarialnego, a te wartości później „zamraża” – co ogranicza ryzyko sporów między rodzeństwem po śmierci rodziców, zwłaszcza gdy np. wartość jednego z mieszkań rośnie szybciej niż innych aktywów.

W wersji międzygeneracyjnej możliwe jest także włączenie wnuków do takiego podziału, co pozwala ominąć jeden szczebel dziedziczenia i lepiej rozłożyć majątek w rodzinie.

Specjalna ulga dla nowych nieruchomości i remontów do końca 2026 r.

Najbardziej wyjątkowym elementem francuskiego systemu jest czasowa ulga dla darowizn związanych z mieszkaniami i domami. Dotyczy to zakupu nowych lokali lub projektów modernizacji energetycznej objętych programem MaPrimeRénov’.

Ta ulga nie zastępuje zwykłych kwot wolnych, lecz do nich się dokłada. W praktyce francuski rodzic w 2026 r. może:

• wykorzystać standardowe 100 000 euro kwoty wolnej dla dziecka,
• przekazać 31 865 euro w ramach specjalnego przelewu gotówkowego,
• dorzucić 100 000 euro w formie darowizny przeznaczonej na nową nieruchomość lub remont energetyczny.

Łącznie daje to 231 865 euro bez podatku od jednego rodzica na jedno dziecko. Para rodziców może więc osiągnąć nawet 463 730 euro. Jedyną „ceną” są koszty notariusza – szacowane na 2 500–3 500 euro za akt dotyczący nieruchomości – oraz konieczność dopilnowania terminów i przeznaczenia środków.

Francuska ulga mieszkaniowa obowiązuje tylko do 31 grudnia 2026 r. – kto spóźni się z aktem, straci możliwość skorzystania z pełnego zwolnienia.

Najczęstsze pułapki i jak ich unikają francuskie rodziny

Z zewnątrz system wygląda bardzo hojnie, ale w praktyce łatwo popełnić błąd. Do najczęstszych potknięć należą:

• brak zgłoszenia przelewu lub darowizny gotówkowej w ustawowym miesiącu,
• przekazanie nieruchomości bez wymaganego aktu notarialnego,
• niekontrolowane „nakładanie się” darowizn z ostatnich piętnastu lat, co powoduje nagłe wejście w wyższe progi podatku,
• zbyt długie zwlekanie z decyzją – gdy „okno” podatkowe się zamknie, ulgi mogą wrócić do mniej korzystnej wersji.

Francuscy doradcy zachęcają, by patrzeć na darowizny w perspektywie kalendarza piętnastoletniego. Największe korzyści pojawiają się u rodzin, które zaczynają przekazywać majątek wcześnie, w kilku etapach, zamiast czekać, aż wszystko przejdzie jednorazowo w spadku. W ten sposób rodzice wspierają dzieci i wnuki wtedy, gdy pieniądze są im najbardziej potrzebne – na mieszkanie, rodzinę czy start w biznesie – jednocześnie ograniczając przyszłe obciążenia podatkowe.

Co z tego wynika dla polskiego czytelnika

Choć opisane rozwiązania dotyczą francuskiego prawa, pokazują ogólny kierunek w planowaniu międzypokoleniowego transferu majątku: rozkładanie darowizn na wiele lat, korzystanie z limitów zwolnień i pilnowanie formalności może przynieść rodzinie realne oszczędności. Również w Polsce przepisy o darowiznach i dziedziczeniu się zmieniają, a skala transferu majątku między pokoleniami rośnie.

W praktyce warto patrzeć na majątek nie tylko z perspektywy testamentu, ale właśnie wcześniejszych darowizn. Część krajów – jak Francja – wręcz nagradza podatkowo takie podejście, bo ułatwia ono młodszemu pokoleniu wejście na rynek mieszkaniowy i przyspiesza przepływ kapitału w gospodarce. Kluczową rolę zaczyna odgrywać nie sam rozmiar majątku, ale to, czy właściciel zaplanuje jego przekazanie z wyprzedzeniem.