Genialna 16‑latka odrzucona 28 razy. Głośny problem z rekrutacją we Francji

Szesnastolatka z rewelacyjnymi ocenami, skacząca klasy i chwalona przez nauczycieli, składa 28 podań na studia.

Każde z nich kończy się odmową.

Historia Mathilde Hironde, której mimo znakomitych wyników maturalnych zamknięto drzwi do najbardziej prestiżowych kierunków we Francji, wywołała burzliwą debatę o sensie tamtejszego systemu rekrutacji na studia.

Wybitna nastolatka, która zawsze miała czerwony pasek

Mathilde Hironde pochodzi z departamentu Seine-et-Marne pod Paryżem. Do matury podeszła w wieku zaledwie 16 lat, mając średnią 15,2 w francuskim systemie ocen (to poziom bardzo dobry). Wcześniej przechodziła przez kolejne etapy szkoły jak pociąg ekspresowy.

Już w pierwszych latach edukacji okazało się, że zwyczajny program to dla niej za mało. Czuła się znudzona i sfrustrowana, więc rodzice – po konsultacji ze szkołą – zdecydowali, że przeskoczy jedną klasę. W kolejnych latach potwierdziła, że nie był to przypadek: utrzymywała się w ścisłej czołówce rocznika.

W gimnazjum miała średnią na poziomie 18/20 i niemal zawsze znajdowała się w trójce najlepszych uczniów. Nauczyciele proponowali jej kolejne przyspieszenie nauki.

Mathilde odrzuciła jednak pomysł pominięcia następnej klasy. Bała się zbyt dużego dystansu wiekowego wobec kolegów. Już wtedy czuła, że tempo rozwoju intelektualnego nie zawsze idzie w parze z gotowością emocjonalną i społeczną.

W liceum utrzymała wysoki poziom – jej średnia oscylowała wokół 16, a na każdym zebraniu szkolnym otrzymywała pochwały od rady pedagogicznej. Maturę z języka francuskiego zdała z bardzo dobrymi wynikami: 12 punktów na piśmie i 18 na ustnym egzaminie.

Nie tylko nauka: sport, zaangażowanie i funkcja w samorządzie

Mathilde nie była typową „kujoneczką” skupioną wyłącznie na ocenach. Intensywnie trenowała gimnastykę, w weekendy sędziowała zawody, a dodatkowo pełniła funkcję wiceprzewodniczącej samorządu uczniowskiego w liceum.

Taki profil, łączący świetne wyniki z aktywnością poza szkołą, to dokładnie to, czego szukają najbardziej selektywne francuskie uczelnie i klasy przygotowawcze do studiów. Dlatego rodzina i nauczyciele byli przekonani, że proces rekrutacyjny pójdzie gładko.

• wybitne wyniki w nauce przez wiele lat
• przyspieszona ścieżka edukacyjna
• aktywność sportowa na wysokim poziomie
• doświadczenie jako trenerka i sędzia
• zaangażowanie w życie szkoły i samorząd

Z czasem Mathilde zaczęła odchodzić od typowo ścisłego profilu. W pierwszej klasie liceum wybrała fizykę, matematykę i humanistykę z filozofią. W ostatniej klasie pozostawiła matematykę i blok humanistyczny, a jako dodatkowy przedmiot wybrała moduł dotyczący prawa i ekonomii. Coraz bardziej ciągnęło ją w stronę nauk społecznych, polityki i aktualnych wydarzeń.

Ambitne plany po liceum i zderzenie z platformą rekrutacyjną

We Francji młodzi ludzie planują studia za pośrednictwem ogólnokrajowej platformy rekrutacyjnej na studia pierwszego stopnia. To przez nią składa się wnioski i dostaje decyzje – pozytywne albo odrzucenia.

Rodzice Mathilde są nauczycielami, więc naturalnym kierunkiem wydawała się dla niej pedagogika i praca w szkole. Oni sami zachęcali ją jednak, by sprawdziła inne możliwości. Mathilde podeszła do tego zadania jak do projektu: odwiedzała targi edukacyjne, analizowała opisy kierunków, pytała absolwentów.

Skupiła się na najbardziej wymagających ścieżkach: klasach przygotowawczych z rozszerzoną humanistyką i matematyką, podwójnych licencjatach z historii i nauk politycznych, a także na prestiżowych instytutach nauk politycznych.

Złożyła wiele wniosków do szkół i uczelni, które od lat uchodzą za kuźnię elit. Dla osoby z jej dorobkiem i tempem nauki takie ambicje wydawały się naturalne. Tym większy był szok, gdy w czerwcu, tuż po ogłoszeniu pierwszych decyzji, zobaczyła listę odpowiedzi.

28 odmów: matura świetna, kierunku brak

Na ekranie zamiast oczekiwanych propozycji pojawił się zimny komunikat. Każdy z 28 złożonych wniosków został odrzucony. Nie chodziło tylko o brak przyjęcia – w wielu przypadkach Mathilde nie znalazła się nawet na liście rezerwowej, co oznacza, że jej dokumenty od razu wykluczono z dalszej selekcji.

Nastolatka przyznaje, że nie spodziewała się tylu negatywnych odpowiedzi, zwłaszcza z kierunków, które uważała za w zasięgu swoich możliwości. Szczególnie zabolało ją to, że jedna z koleżanek z liceum, o bardzo podobnych ocenach i profilu, została przyjęta na prestiżową klasę przygotowawczą, która ją samą skreśliła już na starcie.

Sytuacja, w której uczeń z niemal identycznym dossier dostaje się tam, gdzie równie dobry kolega słyszy „nie”, stała się symbolem nieczytelności całego systemu.

Ostatecznie tylko dwie instytucje zaproponowały jej miejsce: klasę przygotowawczą B/L w liceum Jacques-Amyot i licencjat z socjologii na uniwersytecie Gustave-Eiffel. Wybrała klasę przygotowawczą, licząc na to, że zapewni jej szersze perspektywy w przyszłości.

Lęk rodziców i rosnący stres nastolatków

Choć sama Mathilde starała się zachować spokój i wiarę w to, że coś w końcu się ułoży, jej rodzice bardzo przeżywali przeprawę przez system rekrutacji. W domu temat wracał codziennie, a napięcie rosło. Wymarzone kierunki znikały z listy, a kolejne komunikaty o braku miejsc tylko podkręcały atmosferę niepewności.

To doświadczenie dobrze pokazuje, jak ogromne emocje wiążą się dziś z początkiem studiów. Platforma, która miała uporządkować proces i wzmocnić zasadę, że liczą się wyniki, stała się źródłem lęku zarówno dla uczniów, jak i ich rodzin.

Nieoczekiwany zwrot akcji i powolne odzyskiwanie równowagi

Wakacje 2024 roku upłynęły Mathilde na czekaniu i walce z poczuciem niesprawiedliwości. W tym samym czasie dowiedziała się, że zdobyła maturę z bardzo dobrym wynikiem, mimo że była jedną z najmłodszych w roczniku. To, co w innych warunkach byłoby powodem do świętowania, mieszało się z goryczą po serii odmów.

Ostatecznie zdecydowała się na klasę przygotowawczą w liceum Jacques-Amyot. Co znamienne, dzień przed rozpoczęciem roku szkolnego dostała niespodziewany telefon: inne znane paryskie liceum miało nagle wolne miejsce i gotowe było ją przyjąć. Było jednak zbyt późno, żeby poukładać logistykę od nowa.

Ten spóźniony odruch systemu rekrutacyjnego pokazał, jak bardzo los ucznia może zależeć od przypadkowych przesunięć i czyjejś rezygnacji w ostatniej chwili.

Po kilku miesiącach w klasie przygotowawczej Mathilde ocenia, że wybrała dla siebie dobre rozwiązanie. Program przypomina rozszerzone liceum, co pozwoliło jej spokojnie wejść w bardziej akademickie środowisko. Nie goni za pierwszym miejscem w grupie, plasuje się mniej więcej pośrodku i stara się pracować równo, bez obsesji na punkcie wyników.

Czego uczy ta historia innych rodziców i nastolatków

Przypadek Mathilde stał się we Francji głośny, bo podważa potoczną wiarę, że wystarczy świetnie się uczyć, żeby mieć otwarte wszystkie drzwi. Wielu rodziców, również w Polsce, stawia na „idealne CV” dziecka: oceny, aktywności, wolontariat, kursy. Francuska nastolatka miała to wszystko, a mimo to niemal całkowicie wypadła z gry o najbardziej pożądane kierunki.

Z tej historii płynie kilka wniosków, które można przenieść na polskie realia, mimo że nasze procedury różnią się od francuskich:

Plan B nie oznacza klęski

Mathilde ostatecznie zaakceptowała swój kierunek i widzi w nim sens. Traktuje klasę przygotowawczą jako etap przejściowy między liceum a klasycznymi studiami z nauk społecznych, które nadal ją kuszą. Cały czas powraca do niej pomysł pracy nauczycielskiej – chce iść drogą swoich rodziców, ale z szerszą perspektywą, jaką dadzą jej obecne studia.

Dla wielu nastolatków w Polsce przykład francuskiej uczennicy może być ważnym ostrzeżeniem, by nie utożsamiać swojej wartości wyłącznie z tym, czy uda się dostać na jeden, upatrzony kierunek. Systemy rekrutacyjne bywają nieprzejrzyste, a czasem zwyczajnie losowe: decydują limity miejsc, algorytmy, czyjeś rezygnacje lub brak miejsca w akademiku.

Warto więc traktować edukację jako dłuższą drogę, na której możliwe są zakręty, zmiany kierunku i nieprzewidziane przystanki. Nawet jeśli pierwszy wybór nie wypali, kolejne etapy mogą otworzyć nieplanowane wcześniej ścieżki. Historia Mathilde pokazuje, że odporność psychiczna, gotowość do korekty planów i rozwijanie różnych zainteresowań dają młodym ludziom większe bezpieczeństwo niż sama długa lista piątek w dzienniku.