Gaz odnawialny zmienia układ sił: Francja przeskakuje Niemcy i zostaje liderem Europy

Francja niespodziewanie wskakuje na pierwsze miejsce w Europie pod względem produkcji i wprowadzania do sieci gazu odnawialnego.

W ciągu zaledwie jednego roku francuska energetyka gazowa przeszła przyspieszenie, którego mało kto się spodziewał. Kraj nie tylko zwiększył moce wytwórcze, ale też oficjalnie wyprzedził Niemcy w ilości biometanu wprowadzanego do krajowej sieci gazowej.

Francja nr 1 w Europie: 13,6 TWh zielonego gazu w 2025 roku

W 2025 roku we Francji działało już 803 aktywnych instalacji wprowadzających biometan do systemu gazowego. Razem wyprodukowały 13,6 terawatogodziny (TWh) gazu odnawialnego, przy zainstalowanej mocy sięgającej 15,5 TWh.

Francja stała się największym w Europie dostawcą biometanu do sieci gazowej, wyprzedzając dotychczasowych liderów, w tym Niemcy i Danię.

Ta ilość energii odpowiada rocznemu zużyciu około miliona gospodarstw domowych. Udział zielonego gazu w krajowym zużyciu sięga już około 3,9 proc., a rządowe plany zakładają, że to dopiero rozgrzewka przed mocnym wzrostem do 2030 roku.

Awans na pozycję lidera ma też wymiar geopolityczny. Każda dodatkowa jednostka gazu odnawialnego zmniejsza zależność Europy od importu paliw kopalnych, szczególnie z kierunków uznawanych za ryzykowne politycznie.

Biometan: gaz z odpadów zamiast z odwiertów

Skąd bierze się zielony gaz

Podstawą francuskiego sukcesu jest metanizacja, czyli kontrolowane beztlenowe rozkładanie materii organicznej. Zamiast spalać lub składować odpady, Francja zamienia je w paliwo. Najczęściej wykorzystywane są:

• resztki z produkcji rolnej i przetwórstwa żywności
• odpady kuchenne i żywnościowe
• osady ze stacji oczyszczania ścieków
• frakcja bioodpadów komunalnych

W specjalnych zbiornikach zwanych fermentorami odpady fermentują, wytwarzając biogaz. Ten surowy gaz zawiera mieszaninę metanu, dwutlenku węgla i innych składników. Dopiero po oczyszczeniu i doszlifowaniu parametrów powstaje biometan, który można bezpiecznie wpuścić do sieci gazowej.

Na końcu procesu pozostaje tzw. poferment, czyli masa bogata w składniki odżywcze. Rolnicy wykorzystują ją jako nawóz, ograniczając zakup nawozów sztucznych opartych na gazie ziemnym.

Cykl wygląda prosto: odpady zamieniają się w energię, a resztki z produkcji gazu wracają na pola jako nawóz.

Dlaczego ten model się opłaca

Biometan z odpadów łączy kilka korzyści naraz:

• zmniejsza ilość odpadów trafiających na składowiska
• zastępuje część importowanego gazu ziemnego
• wspiera lokalne rolnictwo i gospodarstwa rodzinne
• tworzy miejsca pracy na obszarach wiejskich
• redukuje emisje metanu z niekontrolowanego rozkładu odpadów

Dla francuskich władz to wygodny sposób, by jednocześnie realizować cele klimatyczne, dawać impuls rozwojowy prowincji i zwiększać bezpieczeństwo energetyczne bez budowania całkowicie nowych sieci przesyłowych.

Silna branża i istniejąca infrastruktura jako przewaga

Kluczowi gracze i dojrzały system

Dzisiejsza pozycja Francji nie wynika z jednego programu rządowego, lecz z kilku lat konsekwentnie prowadzonej polityki i inwestycji operatorów sieci. Najważniejsze podmioty, jak operator dystrybucyjny GRDF czy zarządcy sieci przesyłowych, skoncentrowały się na trzech obszarach:

• techniczne włączanie nowych instalacji do sieci gazowej
• zarządzanie przepływami gazu odnawialnego i ich bilansowaniem
• modernizacja istniejących rurociągów, aby przyjmowały większy udział gazu odnawialnego

Zamiast budować zupełnie nową infrastrukturę, Francja postawiła na maksymalne wykorzystanie już istniejącej sieci gazowej. Taki pragmatyczny kurs obniżył koszty i skrócił czas realizacji projektów.

W praktyce Francja zamieniła swoją tradycyjną sieć gazową w coraz bardziej „zielony” system, w którym rośnie udział paliw odnawialnych.

Cel na 2030 rok: 44 TWh biomentanu

Krajowy plan energetyczny przewiduje, że do 2030 roku produkcja biomentanu ma wzrosnąć do około 44 TWh rocznie. To ponad trzykrotnie więcej niż w 2025 roku. Aby dojść do takiego poziomu, uruchomiono kilka dźwigni rozwoju:

• rozwój nowych instalacji metanizacji, zwłaszcza w regionach rolniczych
• podnoszenie sprawności technicznej istniejących urządzeń
• system wsparcia w postaci certyfikatów produkcji biogazu

Certyfikaty nakładają na sprzedawców gazu obowiązek włączania biomentanu do ich ofert. Od 2028 roku udział ma sięgnąć co najmniej 4 proc. Branża już dziś apeluje o przewidywalne zasady po tej dacie, ponieważ projekty w tym sektorze planuje się na 10–20 lat.

Gaz odnawialny jako europejski projekt energetyczny

Power-to-Gas i e-metan jako kolejny krok

Francuski boom wpisuje się w szerszą strategię Unii Europejskiej. Z jednej strony rośnie produkcja biomentanu z odpadów, z drugiej rozwija się segment gazów syntetycznych. Dwa hasła przewijają się w dyskusjach ekspertów najczęściej:

• e-metan – metan syntetyczny powstający z połączenia wodoru z odnawialnych źródeł z wychwyconym CO₂
• Power-to-Gas – technologie zamiany nadwyżek energii elektrycznej z OZE w gaz, głównie wodór, a czasem dalej w e-metan

Celem jest zamiana trudnych do zagospodarowania nadwyżek prądu z wiatru czy słońca w paliwo, które można:

• magazynować w istniejącej infrastrukturze gazowej
• transportować na duże odległości
• wykorzystać w sektorach, gdzie elektryfikacja jest kłopotliwa, jak ciężki transport czy część przemysłu

Dla przykładu w Finlandii projekt eNRG Kotka, realizowany przez spółkę Ren-Gas, uzyskał dofinansowanie z unijnego Funduszu Innowacji w wysokości około 42 mln euro. Chodzi dokładnie o produkcję e-metanu na bazie wodoru i dwutlenku węgla, z myślą o zasilaniu sieci gazowej i transportu.

Europa nie traktuje już gazów odnawialnych jak ciekawostki, lecz jak jeden z filarów przyszłego systemu energetycznego.

Rynek biomentanu rośnie na całym globie

Liczby, które pokazują skalę

Według analiz rynkowych segment biomentanu należy do najszybciej rozwijających się nisz w szeroko rozumianej energetyce odnawialnej. Szacunki na drugą połowę lat 20. wyglądają następująco:

Za większość produkcji odpowiadają odpady organiczne, które stanowią ponad 70 proc. surowca. Dominują instalacje z fermentacją beztlenową. Główne zastosowania to:

• produkcja energii elektrycznej
• ogrzewanie budynków
• paliwo dla pojazdów (szczególnie ciężarowych i komunikacji miejskiej)

Coraz częściej biometan wykorzystują także zakłady przemysłowe, które szukają szybkiej metody ograniczenia emisji bez ryzyka przerw w dostawach energii.

Przewaga Francji jest realna, ale niepewna

Rosnąca konkurencja z Europy i spoza niej

Francja ma dziś pierwsze miejsce, lecz pozostali gracze nie stoją w miejscu. Niemcy wznawiają inwestycje po latach wahania regulacyjnego, kraje nordyckie intensywnie stawiają na technologie Power-to-Gas, a w Stanach Zjednoczonych szybko rozwija się segment RNG, czyli odnawialnego gazu ziemnego.

Dlatego o sukcesie w dłuższej perspektywie zadecyduje nie sam wolumen produkcji, ale kompletność całego łańcucha: od zbiórki odpadów, przez dojrzałe technologie, po stabilne prawo i możliwość eksportu know-how.

Kto zbuduje najbardziej spójną i przewidywalną politykę dla gazów odnawialnych, ten zdominuje branżę na kolejne dekady.

Co to oznacza dla Polski i zwykłych odbiorców

Dla polskiego czytelnika ta historia jest ciekawa z kilku powodów. Po pierwsze pokazuje, że biometan może w krótkim czasie stać się poważnym elementem miksu energetycznego, jeśli państwo połączy rolę rolnictwa, gospodarki odpadami i operatorów sieci. Po drugie udowadnia, że istniejący system gazowy da się „odmłodzić” zamiast po prostu wygaszać.

W praktyce takie paliwo może w przyszłości trafić także do polskich gospodarstw domowych i firm w formie mieszanki z tradycyjnym gazem. Możliwe zastosowania obejmują zarówno ogrzewanie domów, jak i tankowanie autobusów miejskich czy ciężkich ciężarówek na długich trasach.

Warto też pamiętać, że biometan i e-metan nie zastąpią całkowicie energii elektrycznej z OZE. Raczej uzupełnią ją tam, gdzie kable i baterie sobie nie radzą – w sezonowym magazynowaniu energii i w sektorach wymagających paliwa o wysokiej gęstości energetycznej. Taka kombinacja może z czasem zmniejszyć podatność systemów energetycznych na wahania pogody i napięte relacje polityczne z eksporterami surowców.