Cukrowy żel na łysienie? Nowa metoda może działać szybciej niż Rogaine

Naukowcy testują prosty żel z naturalnym cukrem, który u myszy przyspiesza odrastanie włosów tak skutecznie, jak znane leki na łysienie.

Badania nad gojeniem ran niespodziewanie naprowadziły badaczy na ślad zupełnie nowego podejścia do problemu przerzedzających się włosów. W centrum uwagi znalazł się deoksyryboza – cukier obecny w strukturze naszego DNA, który w formie żelu może pobudzać mieszki włosowe do intensywnej pracy.

Od gojenia ran do pomysłu na żel przeciw łysieniu

Cała historia zaczęła się na University of Sheffield w Wielkiej Brytanii oraz COMSATS University Islamabad w Pakistanie. Zespół biomateriałoznawców badał, jak deoksyryboza wpływa na proces gojenia się ran skórnych u myszy.

Naukowcy nakładali roztwór tego cukru na niewielkie uszkodzenia skóry gryzoni. Gdy obserwowali miejsca gojenia, zauważyli coś, czego zupełnie się nie spodziewali: sierść wokół ran zaczęła odrastać szybciej, gęściej i była wyraźnie grubsza niż na nieleczonych fragmentach skóry.

Przy badaniu gojenia ran okazało się, że okolica poddana działaniu deoksyrybozy zarasta nową sierścią znacznie szybciej niż obszary kontrolne.

To skłoniło badaczy do zadania prostego pytania: jeśli ten cukier tak mocno „ożywia” skórę po urazie, to może podobny efekt da się wykorzystać w łysieniu, gdzie mieszki włosowe stopniowo „usypiają” i przestają produkować włosy?

Jak wyglądały testy na myszach z łysieniem androgenowym

Kolejny etap badań opisano w pracy opublikowanej w czerwcu 2023 roku. Tym razem zespół użył modelu łysienia androgenowego – u samców myszy wywołano utratę sierści zależną od testosteronu, zbliżoną mechanizmem do typowego łysienia typu męskiego u ludzi.

Na grzbietach zwierząt wygolono pasy sierści, a następnie przez 20 dni codziennie nakładano jeden z kilku żeli. Jeden z nich zawierał deoksyrybozę, inny popularny lek minoxidil, kolejny był żelem „pustym”, a jeszcze inny łączył deoksyrybozę z minoxidilem.

Najważniejsze wyniki eksperymentu

• Przyspieszone odrastanie sierści – po 20 dniach myszy z żelem zawierającym deoksyrybozę miały wyraźnie gęstszą i dłuższą sierść w miejscu aplikacji niż zwierzęta z grup kontrolnych.
• Podobna skuteczność do minoxidilu – żel z cukrem wypadał porównywalnie do minoxidilu, który jest jednym z najważniejszych leków do stosowania miejscowego w łysieniu.
• Brak wyraźnego efektu „dwa w jednym” – połączenie deoksyrybozy i minoxidilu nie dawało wyników lepszych niż zastosowanie każdego preparatu osobno.

Badacze dokumentowali postępy zdjęciami myszy z różnymi wariantami leczenia, aby mieć wizualne porównanie gęstości i długości odrastającej sierści.

Co ten cukier robi z mieszkami włosowymi

Deoksyryboza jest jednym z podstawowych „klocków” budujących DNA. Sama w sobie nie jest lekiem, ale może wpływać na środowisko komórek skóry. Analiza próbek z obszarów leczonych żelem z tym cukrem pokazała zwiększoną liczbę naczyń krwionośnych i komórek naskórka.

Zespół badawczy zauważył, że im intensywniejsze unaczynienie wokół mieszka włosowego, tym większa jego średnica i mocniejszy wzrost włosa.

Innymi słowy, żel z deoksyrybozą zdaje się poprawiać „infrastrukturę” wokół mieszka włosowego: dba o dopływ tlenu i składników odżywczych, a to przekłada się na gęstsze i grubsze włosy. Mechanizm nie jest jeszcze w pełni opisany, ale kierunek działań przypomina ideę „dokarmienia” i „rozruszania” mieszków, które w łysieniu stopniowo zanikają.

Gdzie nowe podejście wpisuje się w obecne leczenie łysienia

Łysienie androgenowe, nazywane też dziedzicznym, dotyka zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Szacuje się, że w różnych formach może dotyczyć nawet około 40 procent ludzi na świecie. U panów zwykle zaczyna się od cofania linii włosów i prześwitów na czubku głowy, u pań częściej przybiera formę stopniowego przerzedzania na czubie głowy.

Na rynku dominują dwa leki, które lekarze stosują od lat:

Na tym tle żel z deoksyrybozą jawi się jako potencjalna, łagodniejsza w użyciu alternatywa – coś, co można by nakładać na skórę głowy jak zwykły kosmetyk, bez ingerencji w gospodarkę hormonalną.

Czy żel z cukrem pomoże także po chemioterapii

Badacze sugerują, że zastosowanie takiego preparatu mogłoby wykraczać poza klasyczne łysienie androgenowe. Teoretycznie w grę wchodzi:

• stymulacja odrastania włosów u osób po chemioterapii,
• wspomaganie terapii w łysieniu plackowatym (alopecia areata), gdzie układ odpornościowy atakuje mieszki,
• wsparcie skóry po różnego typu zabiegach dermatologicznych czy przeszczepach włosów.

To na razie spekulacje badaczy, oparte na mechanizmie poprawy mikrokrążenia i aktywności komórkowej skóry. Każde z tych wskazań wymaga osobnych, dobrze zaplanowanych badań klinicznych.

Na jakim etapie są prace i czego jeszcze nie wiemy

Naukowcy mocno podkreślają, że cały projekt wciąż znajduje się na bardzo wczesnym etapie. Wszystkie opisane wyniki pochodzą z badań na samcach myszy. Nie testowano jeszcze żelu z deoksyrybozą ani na ludziach, ani na samicach zwierząt.

Autorzy pracy określają swoje ustalenia jako „bardzo wczesne”, podkreślając potrzebę kolejnych badań na różnych modelach i w warunkach klinicznych.

Kolejne kroki, o których wspominają naukowcy, obejmują m.in.:

• testy na samicach myszy z łysieniem zależnym od hormonów,
• badania nad długotrwałym bezpieczeństwem stosowania żelu na większych powierzchniach skóry,
• próby kliniczne z udziałem ludzi z łysieniem androgenowym – zarówno mężczyzn, jak i kobiet,
• porównanie skuteczności żelu z deoksyrybozą z obecnymi standardami leczenia w różnych schematach (solo i w kombinacjach).

Co ta informacja znaczy dla osób tracących włosy

Osoby, które dziś szukają sposobu na zahamowanie łysienia, nie powinny jeszcze biec do apteki w poszukiwaniu „cukrowego żelu”. Taki produkt zwyczajnie jeszcze nie istnieje w sprzedaży, a sam składnik – deoksyryboza – wymaga dokładnego przebadania u ludzi.

Z drugiej strony ta praca pokazuje, że medycyna szuka prostszych i mniej obciążających sposobów na poprawę kondycji mieszków włosowych. Większość dostępnych terapii jest dość wymagająca: trzeba je stosować codziennie przez długi czas, pogodzić się z ryzykiem skutków ubocznych lub poddać się zabiegom chirurgicznym (np. przeszczep włosów).

Jeśli przyszłe badania potwierdzą bezpieczeństwo i skuteczność żelu z deoksyrybozą, na horyzoncie może pojawić się kolejna opcja dla osób, które do tej pory nie chciały lub nie mogły korzystać z minoxidilu czy finasterydu.

Jak rozumieć takie doniesienia i na co uważać

Informacje o nowych metodach na porost włosów łatwo rozpalają wyobraźnię. Rynek środków na łysienie jest ogromny, a desperacja części pacjentów bywa wykorzystywana przez producentów preparatów o wątpliwym działaniu. Warto pamiętać o kilku zasadach:

• badania na myszach są dopiero pierwszym krokiem – wyniki nie muszą przełożyć się 1:1 na ludzi,
• nawet „naturalne” substancje w wysokich stężeniach mogą podrażniać skórę lub wchodzić w interakcje z innymi kosmetykami czy lekami,
• zanim jakakolwiek metoda trafi do domowych łazienek, musi przejść testy bezpieczeństwa i skuteczności w badaniach klinicznych.

Dla osób, które już dziś zmagają się z łysieniem, najbardziej rozsądną drogą pozostaje konsultacja z dermatologiem lub trychologiem. Lekarz może dobrać terapię dopasowaną do płci, wieku, stanu zdrowia i przyczyn wypadania włosów, a jednocześnie uczciwie powiedzieć, czego realnie można się spodziewać po dostępnych metodach.

Historia żelu z deoksyrybozą pokazuje też coś jeszcze: czasem nowe podejścia rodzą się z zupełnie innej dziedziny badań. Tu punktem wyjścia było gojenie ran, a nie sama utrata włosów. Dla pacjentów to sygnał, że medycyna nie stoi w miejscu, a bardziej komfortowe i bezpieczne metody terapii mogą pojawić się z zaskakujących kierunków.