19-letni fenomen kolarstwa pod lupą. Ekspert od dopingu bije na alarm

Razem z błyskawiczną karierą rośnie jednak fala podejrzeń.

Francuski nastolatek wygrywa, gdzie się pojawi, a jego liczby robią wrażenie nawet na doświadczonych trenerach. Jeden z najbardziej znanych analityków dopingu twierdzi jednak, że tempo tego progresu przekracza granice zdrowego rozsądku i każe stawiać niewygodne pytania.

Nastolatek, który wjechał z buta do elity

Paul Seixas ma zaledwie 19 lat, a już zbiera wyniki, o jakich większość kolarzy może tylko marzyć. Debiutancki start wśród zawodowców podczas wyścigu Tour d’Algarve przyniósł mu pierwsze zwycięstwo etapowe oraz drugie miejsce w klasyfikacji generalnej za Juanem Ayuso. To nie był jednorazowy wyskok.

W kolejnych tygodniach lider ekipy Decathlon CMA CGM dołożył widowiskowy triumf w wyścigu Ardèche Classic, gdzie pokazał się jako bezlitosny finisher na ciężkiej trasie. Krótko później w Strade Bianche, jednym z najbardziej wymagających wyścigów jednodniowych, zajął drugie miejsce – za Tadejem Pogacarem, uważanym za dominatora współczesnego kolarstwa.

Takie otwarcie sezonu automatycznie sprawiło, że młody Francuz trafił do grona potencjalnych kandydatów do zwycięstw w największych imprezach. Coraz częściej mówi się o nim jako o kolarzu zdolnym nawiązać walkę z Pogacarem czy Jonasem Vingegaardem w górach.

Zachwyt miesza się z podejrzeniami

Im głośniej o nowym talencie, tym więcej pytań stawiają specjaliści od dopingu. Dla części kibiców szybki rozwój nastolatka to po prostu efekt talentu, profesjonalnego treningu i nowoczesnej technologii. Dla innych – sygnał ostrzegawczy, bo historia kolarstwa zna wielu cudownych chłopców, których kariery później rozbijały się o afery dopingowe.

Wybitny start sezonu Seixasa stał się impulsem do szczegółowej analizy jego osiągów mocy, która doprowadziła jednego z czołowych krytyków dopingu do stwierdzenia: „to już przestaje być normalne”.

Antoine Vayer, były trener słynnej, ale i skompromitowanej aferą dopingową ekipy Festina, od lat śledzi dane mocy najlepszych kolarzy. Dziś działa jako niezależny analityk i komentator, regularnie publikujący swoje wnioski w sieci. Seixasem interesuje się od momentu, gdy ten był jeszcze juniorem.

„Mutant” zmienia się w „przybysza z innej planety”?

Vayer podkreśla, że śledzi rozwój Francuza od 15. roku życia, porównując go m.in. z Davidem Gaudu czy Lennym Martinezem. Według niego dotychczasowy wzrost osiągów Seixasa mieścił się w granicach zaskakująco wysokiego, ale wciąż możliwego do wytłumaczenia talentu. Ostatnie miesiące miały tę granicę przekroczyć.

W swoim wpisie analityk twierdzi, że aktualny profil mocy 19-latka przesunął go z kategorii „mutanta” – czyli kolarza fizjologicznie wybitnego, na poziomie Jonasa Vingegaarda – do poziomu „przybysza z innej planety”, z którym kojarzony bywa Tadej Pogacar. Co więcej, sugeruje, że Seixas może wkrótce jeszcze przebić dotychczasowych liderów, bo ma przed sobą kilka lat naturalnego rozwoju.

Według obliczeń Vayera Seixas zanotował w ostatnim półroczu skok mocy rzędu 8–10 procent, co w realiach zawodowego kolarstwa uchodzi za wartość wręcz szokującą.

Kluczowy podjazd, rekordowe waty

Najmocniejszym argumentem Vayera stała się analiza konkretnych liczb z wyścigu Drome Classic. Na podjeździe Saint-Romain-de-Lerps, znanym z ostatnich mistrzostw Europy, gdzie ścigał się Pogacar, Francuz miał pojechać życiówkę.

Według przytoczonych danych Seixas przez 15 minut i 42 sekundy utrzymał tam moc referencyjną 491 watów. Dla zawodowca ważącego około 60–65 kilogramów to poziom, który lokuje go w absolutnej czołówce współczesnego peletonu. Vayer wylicza, że przy finiszu na szczycie podobnego podjazdu nastolatek może się zbliżyć do 500 watów przez kwadrans – to wartości do tej pory kojarzone z nieliczną grupą największych górali dekady.

Ważny jest też kontekst czasowy. Na tym samym wzniesieniu Pogacar ustanowił rekord podczas mistrzostw Europy. Seixas był od tego rezultatu gorszy zaledwie o cztery sekundy, choć jest znacznie młodszy i mniej doświadczony. Różnica praktycznie zanika, gdy weźmie się pod uwagę różne warunki wyścigu, wiatr czy taktykę.

Od juniora do supergwiazdy w kilka sezonów

Vayer przypomina, że już jako 17-latek Seixas bił rekordy czasów wspinaczek ustanawiane przez Lenny’ego Martineza i innych uznanych francuskich górali, choć wtedy różnice były raczej niewielkie. Obecny poziom ma jednak odstawiać rówieśników i starszych kolegów znacznie dalej.

Analityk wskazuje, że aktualne wyniki 19-latka na kluczowych podjazdach odstają od wcześniejszych osiągów o kilka klas, co w tak krótkim okresie uważa za trudne do racjonalnego wyjaśnienia.

W swoistym akcie oskarżenia pojawia się zasadnicze pytanie: skąd nastolatek bierze tak ogromny zapas energii i jak to się dzieje, że przy tak ekstremalnych liczbach nie wykazuje oznak większego zmęczenia w końcówkach wyścigów?

Dlaczego liczby mocy tak elektryzują kolarstwo

Nowoczesne kolarstwo od lat opiera się na pomiarze mocy. Zamiast polegać wyłącznie na czasie na podjeździe, eksperci patrzą na waty w przeliczeniu na kilogram masy ciała. Na tej podstawie porównują zawodników między sobą i sprawdzają, czy osiągi nie wychodzą poza to, co uchodzi za możliwe dla ludzkiej fizjologii.

• krótkie wysiłki maksymalne (kilka minut) – pokazują „silnik” kolarza, czyli moc tlenową
• moc przez 15–20 minut – kluczowa dla górali i klasykowców na stromych podjazdach
• dane z całego wyścigu – mówią o zdolności regeneracji i odporności na kumulujące się zmęczenie

Gdy ktoś wchodzi do elity i szybko zbliża się do rekordów najlepszych górali XXI wieku, wzbudza ciekawość. Gdy dodatkowo w krótkim czasie poprawia swoje osiągi o kilka–kilkanaście procent, pojawia się nieufność. Właśnie ten scenariusz opisuje w przypadku Seixasa Vayer.

Między zdrowym sceptycyzmem a linczem

Kolarstwo zmaga się z długim cieniem przeszłości. Festina, Lance Armstrong, liczne afery EPO – wszystko to sprawiło, że kolejne pokolenia zawodników startują z domyślną nieufnością kibiców. Każdy fenomen automatycznie trafia pod mikroskop.

Eksperci, tacy jak Vayer, uważają, że stała, publiczna kontrola jest konieczna, by dyscyplina nie wpadła znowu w spiralę systemowego dopingu. Krytycy takiego podejścia odpowiadają, że łatwo przekroczyć granicę i zamienić analizę danych w medialny lincz młodego sportowca, który jeszcze niczego nie udowodniono w laboratorium czy testach antydopingowych.

Przypadek Seixasa staje się kolejnym testem: na ile środowisko kolarstwa potrafi zadawać trudne pytania, nie niszcząc przy tym reputacji zawodnika wyłącznie na podstawie wykresów.

Co może tłumaczyć tak szybki progres

W dyskusji o wynikach mocy warto pamiętać o kilku zmiennych. Zawodnik w wieku 18–19 lat wchodzi w okres, gdy organizm naturalnie nabiera siły, poprawia się ekonomia ruchu, rośnie tolerancja na obciążenia. Równocześnie zespoły WorldTour inwestują w analitykę, dietetykę, sprzęt i regenerację na poziomie, który dla starszego pokolenia kolarzy był nieosiągalny.

Wysokie waty mogą wynikać z połączenia kilku czynników:

Granica między naturalnym skokiem poziomu a progresją, która zaczyna budzić podejrzenia, pozostaje płynna. Część kibiców przyjmuje założenie uczciwości, dopóki nie ma konkretnych dowodów na doping. Inni wychodzą z założenia, że w dyscyplinie z tak trudną historią lepiej zakładać najgorsze.

Co ta historia mówi o współczesnym sporcie

Sprawa Seixasa pokazuje, jak bardzo zmienił się sport na najwyższym poziomie. Kiedyś kibic oglądał wyścig, emocjonował się finiszem i na tym jego rola się kończyła. Dziś w sieci krążą pliki z danymi mocy, analizami tlenowymi i porównaniami do rekordów sprzed lat. Granica między szatnią, laboratorium a trybuną praktycznie się zatarła.

Dla młodego zawodnika taka rzeczywistość oznacza ogromną presję. Każdy wybitny występ to nie tylko gratulacje, ale też pytania o czystość, wykresy i porównania do największych nazwisk z wątpliwą przeszłością. Błąd jednego sportowca rzutuje na reputację całej generacji, która nigdy nie miała z tym nic wspólnego.

Jednocześnie właśnie uważna obserwacja i publiczna dyskusja ograniczają przestrzeń dla nieuczciwych praktyk. Dla federacji antydopingowych dane mocy, analizy specjalistów i presja opinii publicznej stają się kolejnymi narzędziami obok klasycznych testów. Również dla samych kolarzy bywa to tarczą – jeśli przez lata utrzymują wysoki poziom przy czystych kontrolach, ich wiarygodność rośnie.

Sezon jest jeszcze długi, a kariera Seixasa – na samym początku. To, czy 19-latek potwierdzi swoją klasę w wielkich tourach, jak zareaguje na presję i jak jego osiągi będą wyglądać w perspektywie kilku lat, może mieć duży wpływ na narrację o całym pokoleniu młodych kolarzy. I na to, czy każdy nowy fenomen będzie witać się najpierw z tabelą watów, a dopiero później z wyścigowym podium.