To azjatyckie drzewko owocowe prawie nie potrzebuje wody i staje się hitem wiosennych ogrodów

Coraz suchsze lata wykańczają tradycyjne sady, a ograniczenia podlewania stają się normą.

Właśnie dlatego ogrodnicy szukają zupełnie innych drzew owocowych.

W tle zmian klimatu wyrasta zaskakujący bohater: mało znany w Polsce gatunek z Azji, który radzi sobie tam, gdzie jabłonie i wiśnie po prostu się poddają. Nie grymasi na słabą ziemię, znosi upał, a podlewania potrzebuje głównie na starcie.

Drzewko z Azji, które znosi suszę lepiej niż jabłoń

Mowa o głożynie pospolitej (Ziziphus jujuba), częściej nazywanej daktylnią chińską. W naturalnych warunkach rośnie w północnych regionach Chin i Mongolii. To tereny, gdzie zimą temperatura potrafi spaść do -25°C, a latem przekracza 40°C przy bardzo niskiej wilgotności powietrza. Innymi słowy – dokładnie to, czego obawiają się polscy ogrodnicy, patrząc na prognozy na kolejne lata.

Przeczytaj również: Te drzewa owocowe idealnie rosną w małym ogrodzie i dają plony już po pierwszym roku

W krajach o cieplejszym klimacie, szczególnie na południu Europy, głożyna zdążyła już zapracować na opinię „drzewka przyszłości”. Rośnie tam od dziesięcioleci, między innymi w rejonach o bardzo długich okresach bez deszczu. Egzemplarze liczące ponad sto lat pokazują, że to nie sezonowa moda, ale roślina zdolna zadomowić się na stałe.

Głożyna to drzewko owocowe, które po dobrym ukorzenieniu praktycznie nie wymaga podlewania, a owoce daje co roku, bez przerw w plonowaniu.

Dlaczego głożyna świetnie sprawdza się w „suchym ogrodzie”

W odróżnieniu od jabłoni czy czereśni, głożyna radzi sobie tam, gdzie gleba jest słaba, piaszczysta lub mocno zbita. Jeden warunek: ziemia musi być przepuszczalna, bez zastoin wody. Podmokłe, gliniaste stanowiska odpadają, bo roślina źle znosi długotrwałe zalanie korzeni.

Przeczytaj również: Prosty trik na koniec zimy: jak z jednej gałęzi mieć drugi figowiec za darmo

Najważniejsze atuty głożyny w czasach susz:

• Niskie zapotrzebowanie na wodę – po pierwszym, „pielęgnacyjnym” roku, zwykle wystarcza deszcz.
• Wysoka odporność na upał – znosi fale gorąca, gdy inne drzewa zrzucają liście.
• Dobra tolerancja na mróz – pochodzi z rejonów o bardzo mroźnych zimach.
• Odporność na choroby i szkodniki – jak dotąd rzadko bywa atakowana w ogrodach.
• Samozapylenie – jedno drzewko wystarczy, żeby co roku zbierać owoce.

To wszystko sprawia, że głożyna staje się naturalnym kandydatem do ogrodów, gdzie latem woda z kranu jest reglamentowana, a podlewanie trzeba ograniczać do minimum.

Przeczytaj również: Kwiaty które przetrwają suszę i upał bez Twojej pomocy

Jak wyglądają owoce i jak je wykorzystać w kuchni

Owoce głożyny przypominają niewielkie, wydłużone śliwki albo bardzo małe jabłka. W miarę dojrzewania zmieniają barwę z zielonej na brązowoczerwoną, skórka delikatnie się marszczy, a miąższ staje się coraz słodszy.

W smaku łączą nuty jabłka i daktyla, są lekko mączyste, przyjemnie słodkie. W kuchni azjatyckiej uchodzą za produkt codziennego użytku – jada się je na świeżo, suszy, kandyzuje, przerabia na konfitury, syropy, a nawet napoje fermentowane.

W wielu krajach owoce głożyny ceni się też za wysoką zawartość witaminy C i antyoksydantów. Dla polskiego ogrodnika może to być po prostu ciekawa alternatywa dla kolejnego krzewu porzeczki czy moreli, które w suchym ogrodzie często zawodzą.

Sadzenie głożyny na wiosnę: krok po kroku

Najlepszym terminem sadzenia jest wiosna, kiedy ziemia jest już odmarznięta, a ryzyko silnych mrozów maleje. To szczególnie korzystne w chłodniejszych regionach kraju, gdzie przełom zimy i wiosny potrafi zaskoczyć bardzo niskimi temperaturami.

Wiosenne sadzenie daje głożynie kilka miesięcy na spokojne wytworzenie systemu korzeniowego przed pierwszą dużą falą upałów.

Sam proces sadzenia jest prosty i zbliżony do pracy przy np. granacie:

• Wykop dół szerszy i nieco głębszy niż bryła korzeniowa sadzonki.
• Wydobytą ziemię wymieszaj z kompostem lub dobrze rozłożonym obornikiem, ale bez przesady – głożyna nie lubi zbyt „tłustej” gleby.
• Ustaw drzewko tak, aby miejsce szczepienia (jeśli jest) znajdowało się nieco powyżej poziomu gruntu.
• Zasyp dół przygotowaną mieszanką ziemi, delikatnie ugnieć, żeby usunąć kieszenie powietrzne.
• Obficie podlej bezpośrednio po posadzeniu i utrzymuj lekko wilgotną glebę w pierwszym sezonie.

W kolejnych latach podlewanie zwykle ogranicza się do długich, ekstremalnych okresów bez deszczu. W wielu ogrodach dojrzałe egzemplarze radzą sobie wyłącznie na opadach naturalnych, pod warunkiem że gleba nie jest zupełnie jałowa.

Sprytne zestawienie drzew: głożyna, rokitnik i granat

Głożyna świetnie pasuje do koncepcji „suchego sadu”, w którym większość roślin ma niskie potrzeby wodne. Ogrodnicy komponują takie nasadzenia, łącząc ją z rokitnikiem i granatem.

Rokitnik – król jałowych piasków

Rokitnik zwyczajny (Hippophae rhamnoides) rośnie zarówno na mroźnych wybrzeżach północy, jak i na ubogich, piaszczystych stanowiskach w głębi lądu. Korzeni się bardzo głęboko, stabilizuje skarpy i doskonale znosi suszę. Jego wyjątkową cechą jest zdolność wiązania azotu z powietrza dzięki bakteriom żyjącym na korzeniach.

Dzięki rokitnikowi gleba z czasem staje się żyźniejsza, co wspiera rozwój innych roślin i pozwala ograniczyć nawożenie mineralne.

Rokitnik tworzy jesienią gęste grona intensywnie pomarańczowych owoców. Są bardzo kwaśne, za to bogate w witaminę C i chętnie zjadane przez ptaki. Posadzony w pobliżu głożyny tworzy strefę, gdzie gleba jest stopniowo wzbogacana w składniki odżywcze, a jednocześnie nie trzeba martwić się o brak wody.

Granat – południowy akcent w oszczędnym nawadnianiu

Granat (Punica granatum) znany jest głównie z regionu śródziemnomorskiego, ale coraz częściej trafia także do polskich ogrodów, szczególnie w cieplejszych rejonach kraju. Preferuje mocno nasłonecznione stanowiska i dobrze zdrenowaną glebę, może rosnąć zarówno w podłożu lekko kwaśnym, jak i zasadowym.

Niektóre odmiany granatu, uprawiane w sprzyjających warunkach i osłoniętym miejscu, znoszą temperatury spadające nawet do około -10°C. Jego dojrzałe owoce pojawiają się na przełomie września i października, gdy rokitnik powoli kończy już sezon, a głożyna dopiero szykuje się do kulminacji plonu.

Takie zestawienie roślin ma kilka wyraźnych plusów:

• plony rozciągają się od końcówki lata do późnej jesieni,
• większość nasadzeń dobrze znosi brak regularnego podlewania,
• ogród staje się bardziej odporny na zmiany klimatyczne,
• ptaki dostają bezpieczne schronienie i naturalną bazę pokarmową.

Czy głożyna sprawdzi się w polskich ogrodach?

Klimat w wielu częściach Polski coraz częściej przypomina ten, który jeszcze niedawno kojarzył się wyłącznie z południem Europy: długie okresy bez deszczu, nieregularne opady, fale upałów, a do tego słaba, piaszczysta ziemia na nowych osiedlach. W takich realiach wprowadzenie „sucholubnych” gatunków staje się bardzo rozsądnym ruchem.

Głożyna nie zastąpi całkowicie tradycyjnych drzew owocowych, ale może je dobrze uzupełnić. Jedno drzewko zmieści się nawet w niewielkim ogrodzie, a przy odpowiednim cięciu można je prowadzić w formie niższego drzewka lub dużego krzewu. Dzięki odporności na choroby i szkodniki nadaje się także do ogrodów, w których domownicy nie chcą stosować chemicznych oprysków.

Przed zakupem warto jedynie sprawdzić, z jakiej szkółki pochodzi sadzonka i czy jest dostosowana do chłodniejszego klimatu. W pierwszych zimach młode rośliny dobrze jest zabezpieczyć agrowłókniną lub kopczykiem ziemi u podstawy pnia. Po kilku sezonach głożyna staje się znacznie bardziej samodzielna i wytrzymała.

Dla osób dopiero zaczynających przygodę z ogrodem suszowym taki zestaw jak głożyna, rokitnik i granat może stać się ciekawym eksperymentem, ale też konkretną odpowiedzią na pytanie, jak mieć owoce, kiedy nawadnianie przestaje być oczywiste. W miarę jak kolejne lata przynoszą coraz bardziej kapryśną pogodę, właśnie tego typu rośliny mogą powoli stać się podstawą nowoczesnych, oszczędnych w wodę ogrodów owocowych.