Urodzeni w latach 1965–1970? Zmiany w wcześniejszej emeryturze za długi staż

Masz za sobą długie lata pracy i urodziłeś się w drugiej połowie lat 60.

? Harmonogram wcześniejszych emerytur właśnie się przestawia.

Po zamrożeniu reformy emerytalnej we Francji przesunięto wiek przejścia na emeryturę dla osób z tzw. długim stażem. Najmocniej odczują to roczniki od 1965 do 1970, które mogą – w zależności od daty urodzenia – zyskać nawet trzy miesiące w stosunku do poprzedniego kalendarza.

O co chodzi w nowych zasadach dla „długiego stażu”

Francuski system emerytalny przewiduje specjalny tryb wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej dla osób, które zaczęły pracę przed 20. rokiem życia. W tamtejszej administracji funkcjonuje to pod nazwą wcześniejszej emerytury za długą karierę zawodową.

Reforma emerytur przyjęta w 2023 roku podniosła wiek przejścia na emeryturę, a tym samym zmieniła także warunki dla tych, którzy mieli prawo do wcześniejszego zakończenia pracy. Potem w ramach kolejnej ustawy finansowej reformę częściowo wstrzymano, a wiek emerytalny „zamrożono”. Efekt? Trzeba było na nowo ułożyć kalendarz wyjścia z rynku pracy dla poszczególnych roczników, w tym dla osób urodzonych między 1964 a 1970 rokiem.

Nowe zasady mają wejść w życie 1 września 2026 roku i dotyczą wyłącznie osób, które zaczęły pracę przed ukończeniem 20 lat i spełnią wymóg odpowiedniej liczby przepracowanych kwartałów.

Jak zmienia się wiek wyjścia z pracy dla roczników 1964–1970

Francuska instytucja odpowiedzialna za emerytury opublikowała szczegółową tabelę z nowymi wiekami przejścia na wcześniejszą emeryturę przy długim stażu. Kluczowy jest tu miesiąc i rok urodzenia oraz to, czy spełnione są warunki stażowe.

Najbardziej zyskują osoby z roczników 1966–1970: nowe regulacje „oddają” im trzy miesiące, w stosunku do poprzednio obowiązującego harmonogramu. Dla urodzonych w grudniu 1965 mowa o jednym miesiącu różnicy. Z kolei rocznik 1964 oraz zdecydowana większość urodzonych w 1965 roku nie odczuje żadnej zmiany.

Dlaczego roczniki 1964 i większość 1965 nic nie zyskują

Powód jest techniczny, ale ma bardzo konkretne skutki. Zgodnie z projektowanym rozporządzeniem, nowe zasady stosuje się tylko do emerytur, których wypłata ruszy 1 września 2026 roku lub później. Dla wielu osób urodzonych w 1964 roku i pierwszych jedenastu miesiącach 1965 roku wiek uprawniający do wcześniejszej emerytury w ramach długiego stażu zostanie osiągnięty jeszcze przed tą datą.

Przepisy przewidują, że z obniżonego wieku skorzystają wyłącznie osoby urodzone od 1 grudnia 1965 roku, dla których faktyczne przejście na emeryturę nastąpi nie wcześniej niż we wrześniu 2026 roku.

W praktyce oznacza to, że roczniki, które swój „wiek uprawniający” osiągają przed wejściem w życie nowych zasad, pozostają przy wcześniejszym, mniej korzystnym harmonogramie. Nie chodzi więc o dyskryminację konkretnego rocznika, tylko o sztywną datę graniczną.

Data przejścia na emeryturę ważniejsza niż urodziny

Decydująca nie jest wyłącznie data urodzenia. Liczy się dokładny dzień, od którego emerytura ma być wypłacana. To tu wiele osób może zyskać lub stracić kilka tygodni.

Przykład 1: urodzony w czerwcu 1965

Osoba urodzona w czerwcu 1965 roku, przy wieku emerytalnym 60 lat i 9 miesięcy, osiągnie go w marcu 2026 roku. Jeżeli złoży wniosek tak, by wypłata ruszyła jeszcze przed 1 września 2026 roku, nowe zasady nie zadziałają. Dla tego przypadku nie ma żadnego „obniżenia” wieku, wszystko odbywa się według wcześniejszego kalendarza.

Przykład 2: urodzony 15 grudnia 1965

Kto przyszedł na świat 15 grudnia 1965 roku, osiągnie wiek 60 lat i 8 miesięcy w połowie sierpnia 2026 roku. Jeśli taka osoba tak ustawi datę startu świadczenia, by formalnie emerytura zaczęła się 1 września 2026 roku lub później, skorzysta z korzystniejszych zasad. Zyskuje tu jeden miesiąc w porównaniu z pierwotnym kalendarzem reformy z 2023 roku.

Granica 1 września 2026 roku działa jak przełącznik: przesunięcie daty rozpoczęcia wypłaty o kilka dni może zdecydować o tym, czy obowiązuje starszy, czy nowszy wiek emerytalny.

Warunki uzyskania wcześniejszej emerytury za długi staż

Same kryteria uprawniające do wcześniejszej emerytury nie ulegają zmianie. Liczą się dwa główne elementy: wiek rozpoczęcia pracy oraz łączna długość aktywności zawodowej wyrażona w kwartałach składkowych.

Co musi spełnić kandydat na wcześniejszą emeryturę

• rozpoczęcie pracy przed ukończeniem 20. roku życia,
• zgromadzenie minimalnej liczby kwartałów składkowych wymaganych dla danego rocznika,
• złożenie wniosku o emeryturę w taki sposób, aby data rozpoczęcia świadczenia mieściła się w korzystnym dla danej osoby oknie czasowym.

Dla roczników kluczowych w nowym kalendarzu obowiązują następujące progi stażowe:

• 1964 oraz osoby urodzone od 1 stycznia do 30 listopada 1965 roku: wymagane 170 kwartałów,
• urodzeni w grudniu 1965 roku: wymagane 171 kwartałów,
• roczniki 1966–1970: wymagane 172 kwartały.

Do tego stażu wliczają się kwartały opłacone w ramach normalnej pracy, okresy urlopów macierzyńskich i ojcowskich, praktyki zawodowe lub staże płatne, a także obowiązkowa służba wojskowa. Niektóre okresy przerw w zatrudnieniu, w tym czas bezrobocia, nie powiększają stażu w ramach programu długiego stażu.

Jak działa emerytura uzupełniająca Agirc‑Arrco

We francuskim systemie oprócz części podstawowej funkcjonuje też obowiązkowa emerytura uzupełniająca zarządzana przez instytucję Agirc‑Arrco. Dla osób z długim stażem harmonogram wypłat z tego źródła zostaje dostosowany do wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej.

Jeżeli spełnisz warunki wcześniejszej emerytury za długą karierę w systemie podstawowym, emerytura uzupełniająca ruszy bez obniżek związanych z wiekiem.

To ważna informacja dla osób, które obawiały się, że wcześniejsze zakończenie pracy wiąże się z trwałą obniżką świadczeń z systemu dodatkowego. W przypadku uznania długiego stażu, wypłata z Agirc‑Arrco ma podążać za podstawową emeryturą, bez dodatkowych kar za wcześniejsze przejście.

Kalendarz może się jeszcze zmienić po 2027 roku

Cały opisany harmonogram wynika na razie z projektu rozporządzenia, który ma zostać opublikowany w dzienniku ustaw. Dokument jest już na tyle zaawansowany, że na jego podstawie instytucja emerytalna przygotowała tabele i symulatory dla zainteresowanych. Mimo to istnieje ryzyko drobnych korekt, zanim przepisy zaczną w pełni obowiązywać.

Dodatkową niewiadomą jest to, co zdarzy się po wyborach prezydenckich zaplanowanych na 2027 rok. W grę wchodzi utrzymanie obecnego „zamrożenia” reformy, powrót do pierwotnego kalendarza z 2023 roku lub przyjęcie zupełnie nowej koncepcji. Osoby urodzone pod koniec lat 60. muszą więc liczyć się z tym, że dzisiejsze wyliczenia są w dużej mierze scenariuszem bazowym, a nie obietnicą nie do ruszenia.

Co to oznacza dla planujących emeryturę i jak się przygotować

Dla roczników 1965–1970 zmiana kalendarza to realne przesunięcie w czasie, często o kilka miesięcy, co może zaważyć na planach zawodowych i rodzinnych. W wielu przypadkach warto policzyć, czy nie opłaca się popracować lub wręcz odwrotnie – zakończyć aktywność wcześniej tak, aby „trafić” w datę graniczną 1 września 2026 roku lub inny kluczowy moment.

Osoby z długim stażem powinny uważnie przeanalizować swój przebieg pracy: ile dokładnie uznanych kwartałów mają na koncie, kiedy faktycznie rozpoczęły pierwszą pracę i czy w ich historii nie ma długich okresów nieoskładkowanego bezrobocia. Nawet kilka kwartałów różnicy może przesądzić o tym, czy kwalifikują się do wcześniejszej emerytury, czy muszą zostać na rynku pracy dłużej.

W praktyce najrozsądniejsze podejście to regularny kontakt z instytucją emerytalną i korzystanie z oficjalnych kalkulatorów. Dzięki nim można zasymulować różne daty zakończenia pracy i zestawić je z planami rodzinnymi, kredytami czy zdrowiem. Dla wielu osób takie planowanie z kilkuletnim wyprzedzeniem to szansa na spokojniejsze przejście z pracy zawodowej w etap emerytury, zamiast nerwowego liczenia miesięcy na ostatniej prostej.