Te banknoty euro znikną z portfeli. Oto czym je zastąpią

W strefie euro szykuje się cicha rewolucja: część dobrze znanych banknotów zniknie, a ich miejsce zajmą zupełnie nowe wzory i cyfrowa waluta.

Za zmianami stoi Europejski Bank Centralny, który chce jednocześnie odświeżyć wygląd gotówki, poprawić jej zabezpieczenia i przygotować grunt pod erę płatności cyfrowych.

Nowe banknoty euro: po co ta zmiana?

Obecne banknoty euro mają już swoje lata. Projektanci tworzyli je w realiach przełomu wieków, gdy priorytetem była przede wszystkim ochrona przed fałszerstwem. Dziś nacisk przesuwa się także na czytelność, rozpoznawalność i nawiązanie do wspólnych europejskich symboli.

Europejski Bank Centralny pracuje nad zupełnie nową generacją banknotów. Zmieni się nie tylko grafika, ale też cały sposób, w jaki euro ma opowiadać o tożsamości Unii. Zamiast anonimowych motywów architektonicznych pojawią się konkretne postacie i elementy przyrody.

Nowa seria banknotów ma połączyć lepsze zabezpieczenia z mocniejszym akcentem na kulturę, historię i naturę Europy.

Beethoven, Maria Skłodowska-Curie i Leonardo da Vinci na banknotach

Lista nazwisk, nad którymi pracują eksperci, wygląda jak spis ikon kultury i nauki. Wśród propozycji pojawiają się między innymi:

• Ludwig van Beethoven – symbol europejskiej muzyki klasycznej;
• Maria Skłodowska-Curie – noblistka związana z Polską i Francją, uosobienie nauki i przełomowych odkryć;
• Leonardo da Vinci – artysta, inżynier, wynalazca, jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci renesansu.

Obok ludzi na nowych banknotach mają się pojawić też motywy natury: ptaki, rzeki, krajobrazy. Taka mieszanka ma sprawić, że gotówka będzie bardziej „ludzka”, bliższa codziennym skojarzeniom, a przy okazji łatwiej rozpoznawalna dla osób starszych czy słabiej widzących.

Obywatele mają coś do powiedzenia

Nie jest to tylko projekt zamknięty w gabinetach urzędników. Unia Europejska przygotowuje konkurs na nowy design, w którym swoje propozycje przedstawią profesjonalni twórcy. Następnie ma ruszyć konsultacja z mieszkańcami państw strefy euro.

W praktyce oznacza to, że ostateczny wygląd banknotów będzie wynikiem kilkuetapowego procesu:

Czy stare banknoty stracą wartość?

Wielu mieszkańców krajów UE boi się, że zmiana szaty graficznej automatycznie unieważni papierowe pieniądze trzymane w domu. Tak to nie zadziała. Proces wymiany będzie rozciągnięty na lata, a dotychczasowe banknoty pozostaną legalnym środkiem płatniczym przez bardzo długi czas.

Nowe euro pojawi się obok starych serii. Sklepy i banki przyjmą obie wersje równolegle. Dopiero po latach część starszych banknotów zacznie powoli znikać z obiegu, kiedy trafią do banków i zostaną zastąpione świeżymi egzemplarzami.

Jeśli trzymasz gotówkę w euro, nie ma potrzeby nerwowego biegu do kantoru – zmiana będzie powolna, rozłożona w czasie i dobrze komunikowana.

Przypadek banknotu 500 euro

Jest jednak pewien wyjątek, który pokazuje, że niektóre nominały mogą zniknąć na stałe. Kilka lat temu podjęto decyzję o zatrzymaniu produkcji banknotu 500 euro. Powód był prosty: walka z praniem pieniędzy i finansowaniem przestępczości.

Wysoki nominał w praktyce ułatwiał przewożenie dużych sum gotówki w niewielkiej objętości. Dla zwykłych konsumentów był niemal nieprzydatny, ale dla grup przestępczych – bardzo wygodny. Dlatego emisję wstrzymano, choć już wydrukowane banknoty nadal mają wartość i można je wymieniać w bankach centralnych.

Cyfrowe euro: drugi filar zmian

Zmiana wyglądu banknotów to tylko jedna część układanki. Równolegle instytucje unijne przygotowują się do wprowadzenia cyfrowej wersji euro, określanej jako waluta elektroniczna emitowana bezpośrednio przez Europejski Bank Centralny.

W praktyce miałby to być środek płatniczy dostępny w aplikacjach i portfelach cyfrowych, działający obok tradycyjnej gotówki, kart i przelewów bankowych. Chodzi o dostosowanie się do realiów, w których coraz więcej transakcji odbywa się w internecie i poprzez smartfon.

Cyfrowe euro ma być nową opcją płatności, nie zamiennikiem gotówki. Korzystanie z niego ma pozostać dobrowolne.

Dlaczego Unia pracuje nad cyfrową walutą?

Przyczyn jest kilka – część bardzo praktyczna, część strategiczna. Wśród najważniejszych można wymienić:

• spadek wykorzystania banknotów i monet w codziennych płatnościach;
• rosnącą rolę dużych korporacji technologicznych w obszarze płatności;
• pojawienie się prywatnych kryptowalut, które działają poza kontrolą banków centralnych;
• chęć wzmocnienia autonomii gospodarczej Unii na tle innych walut, zwłaszcza dolara.

Cyfrowa wersja euro ma gwarantować szybkie, tanie i bezpieczne płatności, a równocześnie chronić użytkowników przed uzależnieniem od rozwiązań komercyjnych firm spoza kontynentu. Dzięki temu Unia zachowa wpływ na kluczowe elementy systemu finansowego.

Jak cyfrowe euro może działać w praktyce?

Szczegóły wciąż się wykluwają, ale ogólny zarys jest już dość wyraźny. Każdy obywatel i firma w strefie euro miałby możliwość założenia specjalnego portfela cyfrowego, zintegrowanego z obecnym systemem bankowym.

Transakcje między takimi portfelami przebiegałyby bardzo szybko, bez pośredników w postaci kartowych organizacji płatniczych. Tego typu rozwiązanie może szczególnie pomóc osobom, które dziś mają ograniczony dostęp do tradycyjnej bankowości lub mieszkają w rejonach z ubogą infrastrukturą finansową.

Trwają przygotowania do fazy testów, podczas której sprawdzone zostaną kwestie bezpieczeństwa, przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz ochrona prywatności. Oficjalny start nie nastąpi od razu – decyzje zapadną dopiero po analizie wyników pilotażu.

Co to wszystko oznacza dla zwykłego użytkownika pieniędzy?

Dla przeciętnego mieszkańca strefy euro zmiany będą odczuwalne w dwóch obszarach. Po pierwsze, w portfelu: z czasem pojawią się nowe, inaczej wyglądające banknoty, które łatwiej rozpoznać dzięki wyrazistym motywom i nowym zabezpieczeniom. Po drugie, w telefonie: coraz częściej płatność będzie sprowadzać się do kilku kliknięć w aplikacji, a cyfrowe euro stanie się jedną z opcji obok przelewów czy BLIK‑a w krajach takich jak Polska.

Warto też pamiętać o konsekwencjach dla biznesu. Sklepy, serwisy internetowe i firmy usługowe będą musiały dostosować systemy kasowe i płatnicze do obsługi nowej formy rozliczeń. Dla części przedsiębiorców może to oznaczać inwestycje w infrastrukturę, ale w zamian pojawi się szansa na niższe koszty transakcyjne i szybsze księgowanie płatności.

Zmiany w pieniądzu zawsze budzą emocje, bo dotyczą bardzo wrażliwej sfery – poczucia bezpieczeństwa finansowego. W tym przypadku proces ma być ewolucyjny, a nie gwałtowny. Gotówka nie zniknie, stare banknoty nie wyparują z dnia na dzień, a cyfrowe euro ma się pojawić raczej jako dodatkowe narzędzie niż przymus. Dla wielu osób będzie to okazja, by zadać sobie pytanie, jak chcą płacić za kilka czy kilkanaście lat: papierem, plastikiem czy już tylko telefonem.