Ta stara moneta z szuflady może być warta znacznie więcej niż 5 zł

W wielu polskich domach leżą zapomniane monety sprzed dekad, traktowane jak bezwartościowy złom.

Tymczasem niektóre z nich potrafią naprawdę zaskoczyć.

Przykładem jest dawna moneta o nominale 5 franków ze srebra, która często kończy w pudełku po guzikach albo w słoiku po babci. Dla numizmatyków to już nie drobniak, lecz realny nośnik wartości, zależny od zawartości kruszcu i rzadkości konkretnego rocznika.

Moneta z szuflady, która potrafi zamienić się w mały majątek

W serwisach numizmatycznych i skupach złota coraz częściej pojawiają się historie rodzin, które przynoszą całe słoiki dawnych monet, przekonane, że to tylko sentymentalny rupieć. Po wycenie okazuje się, że zestaw kilkudziesięciu czy kilkuset sztuk może dać całkiem przyzwoitą kwotę, zwłaszcza gdy wśród nich znajdują się egzemplarze ze srebra.

W przypadku dawnej monety o nominale 5 franków szczególnie interesujące są roczniki z lat 1959–1969. To właśnie wtedy bito wersję w srebrze próby 835. Numizmatycy zwracają uwagę, że taka moneta ma wartość w dwóch wymiarach: jako kawałek szlachetnego metalu i jako obiekt kolekcjonerski, który może być rzadki w konkretnym stanie zachowania.

Najważniejsze: nie liczy się już nominalna wartość wybita na monecie, lecz zawartość srebra i rzadkość rocznika połączona z dobrym stanem.

Jak rozpoznać srebrną odmianę 5 franków

Srebrna wersja tej monety była wybijana przez dziesięć lat: od 1959 do 1969. Ma 29 mm średnicy, waży 12 g i zawiera około 10 g czystego srebra. Dla laika to zwykły kawałek metalu, dla skupów to już pozycja wyceniana według aktualnego kursu kruszcu.

Na awersie widnieje charakterystyczna postać kobiety siejącej ziarno, w czapce frygijskiej, projektu Oscara Roty’ego. Wokół biegnie napis z nazwą państwa, a pod figurą widnieje sygnatura autora. Rewers to z kolei oznaczenie nominału, symbol rogu obfitości oraz motywy roślinne – kłosy, gałązka oliwna i liście dębu.

Bardzo istotny jest bok monety. W wersji ze srebra na rancie wybito hasło narodowe przedzielone gwiazdkami. To właśnie ta cecha, razem z wagą, często przesądza o szybkiej identyfikacji znaleziska.

Jak nie pomylić jej z późniejszą, tańszą wersją

Po 1970 roku pojawiły się monety o tym samym nominale, ale wykonywane z tańszego stopu miedzioniklowego. Dla niewprawnego oka wyglądają podobnie, lecz różnice są wyraźne:

• srebrna odmiana waży 12 g i ma gładki rant z wypukłym napisem,
• późniejsza wersja waży 10 g i ma bok z samymi nacięciami, bez liter,
• rocznik między 1959 a 1969 niemal zawsze oznacza srebro,
• roczniki po 1970 roku to już znacznie tańszy stop, wyceniany głównie symbolicznie.

W praktyce wystarczy więc waga jubilerska lub dokładna kuchenna i jedno spojrzenie na rant, by odsiać egzemplarze, które mają realną wartość kruszcową.

Ile może być warta taka moneta

Cena na rynku wtórnym nie jest sztywna. Składa się z dwóch elementów: wartości samego srebra i tak zwanej premii kolekcjonerskiej. Premia zależy od rocznika, wielkości emisji i stanu zachowania. Gdy kurs srebra rośnie, rośnie także absolutne minimum, za które skupy są skłonne kupować monety w słabszym stanie.

Dla typowych roczników z lat 60. ubiegłego wieku, które nie są szczególnie rzadkie, transakcje w skupach i na aukcjach internetowych zazwyczaj mieszczą się w przedziale około 7–15 euro w przeliczeniu na jedną sztukę. Górne widełki osiągają monety mniej wytarte, z dobrze widocznymi detalami, bez głębokich zarysowań.

Stan zachowania bywa ważniejszy niż sam rocznik. Dwa identyczne egzemplarze z tego samego roku mogą różnić się ceną nawet kilkukrotnie.

Rok 1959 – rocznik, który robi największe wrażenie

Najwięcej emocji budzi pierwszy rok emisji, czyli 1959. Z tego okresu istnieje ograniczona liczba monet z serii próbnej, szacowana na około 4 tysiące egzemplarzy. Dla kolekcjonerów to prawdziwy rarytas, za który są gotowi płacić zdecydowanie więcej.

W dobrze zachowanym stanie egzemplarze z tego roku potrafią sięgać około 200–250 euro za sztukę. Im bliżej moneta znajduje się ideału, tym wyższa wycena. W katalogach stosuje się skróty określające stan:

Praktyczną wskazówką, którą dzielą się numizmatycy, jest detal na rysunku postaci siejącej ziarno. Jeśli widać górną część lewego rękawa postaci, moneta zwykle kwalifikuje się przynajmniej do przyzwoitej klasy TTB i zaczyna być ciekawa inwestycyjnie.

Jak samodzielnie wstępnie wycenić znalezisko

Osoba, która znajdzie w domu garść starych monet, może wykonać kilka prostych kroków, zanim trafi do profesjonalisty. To pozwala odsiewać drobniaki bez większej wartości i skupić się na egzemplarzach rokujących lepiej.

Taki wstępny przegląd pozwala stworzyć małą „listę VIP” złożoną z kilku najlepszych monet. Z nimi warto udać się do profesjonalnego skupu, antykwariatu lub do eksperta numizmatycznego – najczęściej pierwsza wycena jest darmowa. Dobrze, jeśli opinię potwierdzą dwie niezależne osoby czy firmy.

Czego absolutnie nie robić ze srebrnymi monetami

Właściciele starych monet często popełniają jeden podstawowy błąd: próbują je „upiększyć” domowymi sposobami. Używają pasty do metalu, silnych detergentów lub polerują je ściereczką, by „ładniej wyglądały”. W świecie numizmatyki taki zabieg drastycznie zaniża cenę.

Czyszczenie srebrnej monety środkami ściernymi może obniżyć jej wartość nawet o połowę, ponieważ usuwa naturalną patynę uznawaną za oznakę autentyczności.

Niedobrym pomysłem jest też natychmiastowa sprzedaż na pchlim targu czy serwisie ogłoszeniowym bez wcześniejszej wyceny. Zdarza się, że ktoś pozbywa się rzadkiego rocznika za równowartość ceny srebra, podczas gdy kolekcjoner zapłaciłby kilkukrotnie więcej za dobrze zachowany egzemplarz.

Dlaczego w ogóle te monety wciąż interesują rynek

Chociaż franki dawno wyszły z obiegu, część z nich przetrwała jako trwały nośnik wartości. W dobie niepewności gospodarczej i rosnącej popularności metali szlachetnych ludzie chętnie sięgają po fizyczne srebro i złoto. Monety z dawnych emisji łączą obie funkcje: zawierają namacalny kruszec i mają historię, którą cenią kolekcjonerzy.

Dla wielu osób pierwsze spotkanie z numizmatyką zaczyna się właśnie od przeglądu rodzinnej szuflady. Wystarczy jeden monetarny „strzał w dziesiątkę”, by ktoś zaczął bardziej świadomie interesować się rocznikami, mennicami i stanem zachowania. Rynek takich monet funkcjonuje całkiem sprawnie, z aukcjami stacjonarnymi, internetowymi i wyspecjalizowanymi domami aukcyjnymi.

Praktyczne wskazówki dla posiadaczy dawnych monet

Jeśli w domu znajduje się puszka lub słoik pełen starych monet, warto:

• posegregować je według nominału i kraju emisji,
• zabezpieczyć lepsze egzemplarze w małych kopertach lub kapslach,
• spisać roczniki i sprawdzić je w aktualnych katalogach,
• skorzystać z porad specjalisty zamiast sprzedawać „na wagę” pierwszemu nabywcy,
• unikać gwałtownego czyszczenia i polerowania, ograniczając się do delikatnego przetarcia miękką ściereczką, jeśli to w ogóle konieczne.

Wiele osób przechowuje takie monety latami z przyzwyczajenia, nie zadając sobie trudu sprawdzenia ich wartości. Tymczasem niektóre srebrne egzemplarze, zwłaszcza z rzadkiego rocznika lub w ponadprzeciętnym stanie, mogą realnie zasilić domowy budżet. Wystarczy odrobina cierpliwości, dokładne obejrzenie dat i jedna wizyta u rzeczoznawcy, by przekonać się, czy nie trzymamy w szufladzie małego rezerwuaru wartości.