Słyszysz burczenie w uszach, gdy marszczysz twarz? Sprawdź ten dziwny „dar”

Usiądź spokojnie, zamknij oczy i mocno ściągnij mięśnie twarzy.

Jeśli w uszach pojawia się głębokie dudnienie, możesz należeć do bardzo wąskiej grupy ludzi.

To nie jest ani magia, ani objaw choroby, lecz efekt działania malutkiego mięśnia ukrytego w uchu środkowym. Dla większości osób pracuje on wyłącznie odruchowo, ale część populacji potrafi włączyć go na zawołanie i słyszy wtedy charakterystyczny niski pomruk, przypominający daleki grzmot albo wiatr w mikrofonie.

Domowy test: czy należysz do „gronderów”?

Cały „eksperyment” możesz przeprowadzić w kilkanaście sekund, bez żadnych urządzeń. Wystarczy, że zrobisz trzy proste rzeczy:

• zamkniesz oczy, żeby łatwiej się skupić,
• mocno napniesz mięśnie twarzy, jak przy silnym grymasie bólu, albo spróbujesz ziewnąć z zamkniętymi ustami,
• wsłuchasz się w to, co dzieje się w środku głowy.

Jeśli zaraz po napięciu mięśni słyszysz głęboki, jednostajny dźwięk – coś między odległym grzmotem a szumem wentylatora – bardzo możliwe, że potrafisz świadomie uruchomić mięsień młoteczkowy w uchu. Tę grupę ludzi internet nazwał żartobliwie „gronderami uszu”.

Głuche dudnienie w uszach po napięciu twarzy to zazwyczaj nie szum uszny, lecz efekt świadomej pracy mięśnia młoteczkowego – rzadkiej, ale całkowicie niegroźnej zdolności.

Jeśli nie słyszysz niczego niezwykłego, to też dobra wiadomość: mieścisz się w większości i twój układ słuchu działa typowo. Brak tego efektu nie oznacza żadnego deficytu.

Mały mięsień, wielki ochroniarz słuchu

Źródłem całej zagadki jest mięsień młoteczkowy, po łacinie tensor tympani. To maleńki, lecz bardzo ważny element ucha środkowego. Przylega do kosteczki słuchowej zwanej młoteczkiem i ma jedno podstawowe zadanie: napinać błonę bębenkową.

Kiedy mięsień się kurczy, błona bębenkowa staje się sztywniejsza i mniej podatna na drgania. W praktyce oznacza to naturalny „tłumik” na głośniejsze, niskie dźwięki. Organizm uruchamia ten mechanizm automatycznie w bardzo codziennych sytuacjach.

• Gdy mówisz głośniej lub krzyczysz – żeby własny głos nie był dla ciebie ogłuszający.
• Gdy przeżuwasz twarde jedzenie – żeby chrupanie chipsów czy jabłka nie dudniło w głowie jak młot pneumatyczny.
• Gdy pojawia się nagły, mocny dźwięk – by częściowo ochronić wrażliwą część ucha wewnętrznego.

Bez takiego biologicznego filtra dźwięki generowane przez nasze ciało byłyby męcząco głośne. Każde przełknięcie, ziewnięcie czy trzask stawów żuchwy rezonowałby w głowie z ogromną siłą, a ucho wewnętrzne byłoby dużo bardziej narażone na uszkodzenia.

Dwa typy ludzi: jedni mogą, inni nie

Różnica między „gronderami” a resztą ludzkości dotyczy sposobu sterowania tym mięśniem. U większości ludzi działa on jak typowy odruch – nie da się go włączyć na życzenie, tak samo jak nie da się samodzielnie „odpalić” odruchu kolanowego uderzeniem w rzepkę bez bodźca z zewnątrz.

U części populacji istnieje jednak dodatkowe połączenie neurologiczne. Mózg potrafi wysłać sygnał do mięśnia młoteczkowego tak jak do bicepsa czy mięśni twarzy. Wtedy, przy świadomym napięciu, włókna mięśniowe zaczynają drżeć, a te drgania przenoszą się bezpośrednio na struktury słuchowe.

Dudnienie, które „słyszysz”, to w rzeczywistości drganie własnego mięśnia w uchu – coś jak przyłożenie ucha do napiętego bicepsa, tylko w środku czaszki.

Dla otolaryngologów to nic egzotycznego. W literaturze medycznej opisuje się ten efekt jako rzadką, ale prawidłową odmianę fizjologii. Pacjenci zgłaszają się czasem z obawą, że mają szumy uszne, a w gabinecie okazuje się, że wywołują jedynie pracę mięśnia młoteczkowego na komendę.

Czym to się różni od szumów usznych?

Jeśli dźwięk pojawia się bez kontroli, przeszkadza w zaśnięciu albo towarzyszą mu zawroty głowy czy ból, warto zgłosić się do specjalisty. Niezależnie od „talentu” do napinania mięśnia młoteczkowego.

Internetowy klub ludzi z „wewnętrzną burzą”

Przez lata osoby z tą zdolnością żyły w przekonaniu, że to całkowicie normalne, albo odwrotnie – że mają jakąś niepokojącą anomalię. Trudno o porównanie, bo dudnienie słyszy tylko ta konkretna osoba. Z zewnątrz niczego nie widać ani nie słychać.

Sytuacja zmieniła się wraz z popularyzacją mediów społecznościowych. Na platformie Reddit powstała ogromna grupa pod nazwą „Ear Rumblers Assemble”, licząca dziesiątki tysięcy użytkowników. Ludzie dzielą się tam historiami, żartami i praktycznymi zastosowaniami swojego „daru”.

Niektórzy opisują, że wykorzystują dudnienie jak wewnętrzny filtr – gdy chcą przytłumić nudną rozmowę obok lub irytujące mlaskanie przy stole, napinają mięsień i zagłuszają siebie zewnętrzny hałas. Inni traktują to jako zabawny dodatek do muzyki: napinają mięsień w rytm ulubionej piosenki, tworząc sobie prywatną „linię basu” w głowie.

Przez długi czas wielu „gronderów” było przekonanych, że każdy człowiek słyszy takie dudnienie – dopiero internet pokazał im, że należą do mniejszości.

Czy warto to ćwiczyć i czy można się tego nauczyć?

Pojawia się naturalne pytanie: jeżeli wiesz, że taki mięsień istnieje, to czy możesz się nauczyć go napinać? Na razie nie ma na to jasnej odpowiedzi. Wiele wskazuje na to, że potrzebne są odpowiednie połączenia nerwowe, uwarunkowane genetycznie lub ukształtowane bardzo wcześnie.

Osoby, które tej zdolności nie mają, zwykle mimo prób nie potrafią wywołać efektu. Ci, którzy ją posiadają, często odkrywają ją przypadkiem – przy ziewaniu, napinaniu szyi czy podczas eksperymentów z różnymi grymasami przed lustrem.

Jeśli właśnie odkryłeś u siebie tę umiejętność, lekarze mają jedną główną radę: nie przeciążaj mięśnia. Jak każdy inny, może się zmęczyć. Długotrwałe, powtarzające się napinanie bywa źródłem przejściowego dyskomfortu, uczucia „ciągnięcia” w uchu, szczęce czy nawet w karku.

• używaj tej zdolności okazjonalnie, bardziej jako ciekawostkę niż zabawę bez końca,
• zwróć uwagę, czy nie pojawiają się bóle głowy lub szum, który nie ustępuje po rozluźnieniu,
• przy uporczywych objawach skonsultuj się z laryngologiem, zamiast samemu szukać diagnozy w sieci.

Ciekawostka o słuchu, która uczy uważności na własne ciało

Taka nietypowa zdolność dobrze pokazuje, jak złożony jest narząd słuchu i jak wiele dzieje się w nim bez naszej świadomości. Mięsień, którego większość z nas nigdy nie poczuje ani nie „usłyszy”, każdego dnia chroni słuch przed hałasem generowanym przez nas samych.

Warto przy tej okazji przyjrzeć się swoim nawykom dźwiękowym: głośności słuchawek, częstym koncertom czy pracy w hałaśliwym otoczeniu. Nawet najlepsze naturalne „tłumiki” mają swoje granice, a uszkodzone komórki słuchowe w uchu wewnętrznym nie regenerują się. Krótki domowy test z napinaniem twarzy może więc stać się początkiem większej refleksji nad dbaniem o słuch na co dzień.

Dla jednych dudnienie w uszach po napięciu mięśni pozostanie zabawną sztuczką, którą pokażą znajomym przy stole. Dla innych – źródłem niepokoju i pretekstem, by w końcu pójść do specjalisty i sprawdzić, co dzieje się w uchu. W obu przypadkach znajomość mechanizmu dodaje spokoju: to nie głos z zaświatów, tylko bardzo ludzki, bardzo fizyczny mięsień, który czasem daje o sobie znać w zaskakująco głośny sposób.