Miłość w sieci czy pułapka? Jak działają oszuści uczuciowi online

Internetowe randki miały ułatwiać szukanie miłości, coraz częściej kończą się jednak złamanym sercem i pustym kontem bankowym.

Coraz więcej osób, także wykształconych i finansowo niezależnych, traci ogromne kwoty na rzecz sprytnych oszustów podających się za idealnych partnerów. Ci ludzie przez wiele miesięcy budują zaufanie, udają zakochanie, tworzą wymarzoną historię – tylko po to, by w odpowiednim momencie poprosić o przelew.

Historia jak z filmu: „fałszywy Brad Pitt” i 830 tys. euro

Kilka lat temu głośno zrobiło się o kobiecie w średnim wieku, która uwierzyła, że pisze do niej znany aktor. Mężczyzna wysyłał jej zdjęcia, nagrania, czułe wiadomości. Twierdził, że żyje w toksycznym związku, jest kontrolowany przez otoczenie i marzy o ucieczce do „normalnego życia”. Kobieta postanowiła mu pomóc.

Najpierw były drobne kwoty „na prawnika”, potem „na ochronę”, aż w końcu na rzekome koszty rozwodu i przeprowadzki. Przelewy rosły, wątpliwości malały, bo każde pytanie spotykało się z czułą, przekonującą odpowiedzią. Suma strat sięgnęła około 830 tys. euro. Gdy prawda wyszła na jaw, ofiara została nie tylko bez pieniędzy, ale też zalana falą drwin i hejtu.

Osoby wplątane w oszustwa uczuciowe tracą nie tylko oszczędności życia, lecz także poczucie własnej wartości i zaufanie do ludzi.

Ta historia często pojawia się w mediach jako przykład „naiwności”, ale eksperci od cyberbezpieczeństwa i psychologowie mówią jasno: taka sytuacja przy obecnej skali randek online może przydarzyć się niemal każdemu.

Statystyki, które bolą: oszustwa miłosne rosną z roku na rok

Choć media regularnie nagłaśniają głośne przypadki, liczba zgłaszanych oszustw uczuciowych w internecie wciąż rośnie. Z danych europejskich służb ds. cyberbezpieczeństwa wynika, że w 2024 roku zanotowano wzrost takich przestępstw o kilka procent, a trend z ostatnich lat jest wyraźnie w górę.

Badania firmy zajmującej się ochroną w sieci pokazały, że ponad 40% dorosłych internautów natknęło się przynajmniej raz na podejrzany profil na portalu randkowym lub w aplikacji. Najczęściej były to osoby zbyt idealne, z ogólnikowym opisem życia i niewielką liczbą zdjęć – klasyczne cechy fałszywych kont.

Eksperci podkreślają, że te liczby mogą być zaniżone, bo wiele osób wstydzi się przyznać, że dało się zmanipulować, i w ogóle nie zgłasza sprawy policji ani operatorom serwisów.

Dlaczego tak łatwo w to wchodzimy? Główna broń oszustów: samotność

Psychologowie są zgodni: najbardziej narażone są osoby, które czują się samotne. I wcale nie chodzi tylko o singli. Samotność dotyka ludzi w związkach, w małżeństwach, rodziców małych dzieci, a nawet osoby otoczone znajomymi.

Oszust wykorzystuje moment, gdy ktoś czuje się niezauważony, niedoceniony albo przemęczony i marzy, by ktoś wreszcie „zobaczył w nim wszystko”.

Do tego dochodzi kilka czynników, które sprzyjają wpadnięciu w pułapkę:

• idealizacja relacji online – w sieci łatwo przypisać drugiej osobie cechy, które sami chcemy w niej widzieć;
• algorytmy serwisów – portale randkowe często promują profile budzące największe emocje, co pasuje do strategii oszustów;
• presja „żeby nie być samemu” – kultura, social media i reklamy karmią nas obrazami idealnych par, co obniża naszą czujność;
• wstyd przed przyznaniem się do wątpliwości – im dłużej relacja trwa, tym trudniej powiedzieć bliskim: „chyba mnie ktoś naciąga”.

Oszust nie zaczyna od próśb o pieniądze. Najpierw godzinami pisze, słucha, komplementuje. Wysyła wiadomości rano i wieczorem, szybko staje się najważniejszą osobą w telefonie ofiary. Potem wprowadza dramatyczną historię: wypadek, blokadę konta, kłopoty prawne. Prosi o niewielką kwotę „na chwilę”. Z czasem prośby rosną.

Typowe scenariusze stosowane przez oszustów uczuciowych

„Jestem za granicą i zaraz wracam, ale…”

To jeden z najczęstszych schematów. Rzekomy partner podaje się za żołnierza na misji, lekarza na statku, inżyniera pracującego przy wielkim kontrakcie. Tłumaczy, że nie może się teraz spotkać, ale planuje szybko wrócić. W pewnym momencie pojawia się nagły problem finansowy: zatrzymana paczka, cło, koszty lotu, opłata dla prawnika.

„Pomóż mi, bo tylko to nas dzieli”

W innym wariancie oszust przedstawia się jako ktoś lokalny, mieszkający w sąsiednim mieście. Pisze tak, jakby w każdej chwili mógł przyjechać. Gdy emocje są już mocne, pojawia się przeszkoda – długi po byłym związku, kradzież dokumentów, choroba dziecka. Wszystko to brzmi dramatycznie, ale jednocześnie bardzo „życiowo”.

Prośba o pomoc finansową jest wtedy prezentowana jako test miłości. Ofiara słyszy, że jest „jedyną osobą, na której można polegać”, że „od tego zależy ich przyszłość”.

„Inwestycja dla nas dwojga”

Coraz popularniejsza wersja to połączenie oszustwa uczuciowego z fałszywymi inwestycjami. Partner online twierdzi, że zna „pewny sposób” na zysk na kryptowalutach czy giełdzie. Najpierw prosi o małą kwotę, która faktycznie zaczyna „przynosić zysk” na spreparowanym panelu inwestycyjnym. To zachęca ofiarę do wpłacenia większych sum.

Kluczowe nie jest to, czy ofiara „zna się na finansach”, lecz to, jak silna jest emocjonalna więź z oszustem.

Czerwone flagi, których nie należy ignorować

Nie ma stuprocentowej metody na wykrycie fałszywego profilu, ale specjaliści wskazują zestaw sygnałów, które powinny natychmiast włączyć czujność.

Najczęstsze znaki ostrzegawcze

• bardzo szybkie wyznania miłości, idealizacja relacji już po kilku dniach pisania;
• odmowa rozmowy wideo pod byle pretekstem (kamera zepsuta, brak prywatności, słaby internet);
• zdjęcia wyglądające jak z banku zdjęć – perfekcyjna uroda, brak naturalnych ujęć z życia;
• niespójne szczegóły biografii: inne miasto, inny zawód w kolejnych rozmowach;
• propozycja szybkiego przejścia z aplikacji randkowej na komunikator, gdzie trudniej zgłosić nadużycie;
• jakiekolwiek prośby o pieniądze, dane karty, skan dowodu, dostęp do konta;
• nacisk na dyskrecję i izolowanie od rodziny („nie mów nikomu, ludzie nam nie życzą dobrze”).

Ważny sygnał to własna reakcja ciała: jeśli coś zgrzyta, czujesz napięcie w żołądku, a mimo to tłumaczysz tę osobę przed samym sobą – warto się zatrzymać.

Jak się chronić przed „romance scam”? Praktyczne kroki

Specjaliści od cyberbezpieczeństwa i psychologowie radzą, by traktować randki online z mieszanką otwartości i zdrowej podejrzliwości. Kilka zasad znacząco zmniejsza ryzyko wpadki.

• Sprawdzaj zdjęcia – użyj wyszukiwania obrazem w przeglądarce. Jeśli to samo zdjęcie widnieje przy innych imionach lub na stronach z modelami, coś jest nie tak.
• Umawiaj się na wideorozmowę – osoby realne zwykle nie mają problemu z krótkim połączeniem wideo. Ciągłe wymówki to czerwony alarm.
• Nie wysyłaj pieniędzy nikomu, kogo nie znasz offline – żadnych wyjątków, nawet jeśli historia brzmi dramatycznie.
• Nie udostępniaj skanów dokumentów i danych finansowych – prawdziwa relacja nie wymaga PIN-u, hasła ani kopii dowodu.
• Rozmawiaj z zaufaną osobą – opowiedz przyjacielowi lub bliskiej osobie o nowej relacji. Z boku wiele rzeczy widać lepiej.
• Zapisuj nietypowe sytuacje – daty, kwoty, wiadomości. W razie zgłoszenia sprawy policji każde takie szczegóły są przydatne.

Najlepszym „antywirusem” na oszustwa miłosne jest sieć wsparcia: przyjaciele, rodzina i specjaliści, do których da się zwrócić.

Co zrobić, gdy podejrzewasz, że padłeś ofiarą?

Jeśli pojawia się realne podejrzenie, że twój internetowy partner nie jest tym, za kogo się podaje, warto działać szybko, ale bez paniki. Po pierwsze, wstrzymaj wszelkie przelewy i przekazywanie danych. Po drugie, zrób zrzuty ekranu korespondencji, historii przelewów, profili w aplikacji.

Kolejny krok to zgłoszenie sprawy: na policji, w banku oraz w samym serwisie randkowym czy platformie społecznościowej. Im wcześniej instytucje dowiedzą się o próbie oszustwa, tym większa szansa na zablokowanie części transakcji i zabezpieczenie dowodów.

Wiele osób potrzebuje także wsparcia psychologicznego. Utrata pieniędzy boli, ale dla wielu ofiar najbardziej dotkliwe jest poczucie upokorzenia i przekonanie: „jak mogłem/mogłam być tak głupi/a?”. Warto pamiętać, że sprawcy tych przestępstw szkolą się w manipulacji i działają według sprawdzonych skryptów, testowanych na setkach osób.

Dlaczego mówimy „to mnie nie dotyczy” – i dlaczego to złudzenie

Ludzie często reagują na takie historie wzruszeniem ramion: „mnie by się to nie przydarzyło”. To rodzaj psychicznej tarczy – dzięki temu czujemy się bezpieczniej. Niestety ta pewność siebie paradoksalnie zwiększa podatność na manipulację, bo wyłącza czujność.

Każdy ma słabsze momenty: rozstanie, choroba bliskiej osoby, utrata pracy, kryzys w związku. W takim czasie obietnica bezwarunkowej akceptacji, czułości i uwagi działa bardzo silnie. Oszuści doskonale to rozumieją i potrafią czekać tygodniami, a nawet miesiącami, zanim poproszą o jakiekolwiek pieniądze.

Warto też pamiętać, że oszustwa miłosne nie dotyczą tylko romantycznych relacji. Coraz częściej przestępcy podszywają się pod „przyjaciół z sieci”, opiekunów seniorów, a nawet duchownych czy terapeutów. Wspólnym mianownikiem jest zawsze zbudowanie więzi i zaufania, a dopiero później wyciąganie pieniędzy.

Dla osób, które korzystają z aplikacji randkowych i mediów społecznościowych, sensowne staje się podejście: ufaj, ale sprawdzaj. Można szukać relacji, cieszyć się flirtem online i ekscytacją nową znajomością, a jednocześnie pamiętać, że za perfekcyjną historią o „miłości od pierwszej wiadomości” może kryć się ktoś, kto liczy wyłącznie twoje oszczędności.