Masz to w ogrodzie? Jeden błąd przyciąga węże pod sam dom

Wraz z pierwszymi ciepłymi dniami wracamy do grabienia liści, koszenia trawnika i podlewania.

Mało kto myśli wtedy o wężach.

Te spokojne z pozoru stworzenia właśnie w tym czasie zaczynają się wybudzać i szukać nowych kryjówek. Okazuje się, że jedno z najpopularniejszych narzędzi ogrodowych działa na nie jak magnes i łatwo zamienia się w idealne schronienie.

Dlaczego węże tak chętnie wchodzą do ogrodu

Od marca do późnej wiosny gady stopniowo wychodzą z zimowego odrętwienia. Potrzebują ciepła, by rozruszać organizm i zacząć normalnie funkcjonować. W przeciwieństwie do ssaków nie wytwarzają własnej stałej temperatury, tylko przejmują ją z otoczenia.

Węże to zwierzęta zmiennocieplne – im cieplejsze i spokojniejsze miejsce znajdą, tym chętniej zostaną tam na dłużej.

Dlatego każdy ogrodowy zakamarek, który jest jednocześnie ciepły, osłonięty i w miarę wilgotny, staje się dla nich atrakcyjny. Świetnymi punktami są:

• zagęszczone żywopłoty i wysokie trawy,
• sterty drewna przy ogrodzeniu,
• niskie murki z kamienia,
• zarośnięte rabaty zostawione „samym sobie”.

W krajach o cieplejszym klimacie rocznie odnotowuje się setki ukąszeń, najczęściej przy pracach ogrodowych. Ryzyko w Polsce jest niższe, ale mechanizm zachowania zwierząt pozostaje podobny: człowiek wkłada rękę tam, gdzie gad znalazł sobie spokojny kąt.

Niepozorne narzędzie, które tworzy dla węża idealną kryjówkę

Największe zaskoczenie budzi fakt, że bardzo wygodnym schronieniem dla gada staje się zwykły wąż ogrodowy. Ten do podlewania. Gdy leży całymi dniami w jednym miejscu, w dodatku zwinięty w krąg, powstaje coś w rodzaju małej, ogrzanej „nory”.

Materiał, z którego wykonany jest przewód, szybko nagrzewa się na słońcu. Ciepło utrzymuje się jeszcze długo po podlewaniu, a resztki wilgoci tworzą przy ziemi przyjemny mikroklimat. Dla gada to połączenie idealne: ciepło, spokój, półmrok i bliskość ewentualnej ofiary, na przykład gryzoni.

Zwinięty wąż do podlewania, zostawiony na trawie lub przy rabacie, działa jak gotowe zaproszenie dla węża szukającego wygodnej kryjówki.

Z punktu widzenia użytkownika problem pojawia się dopiero wtedy, gdy po kilku godzinach sięga ręką po przewód. Odruchowo wkładamy palce między zwoje, ciągniemy za końcówkę, poprawiamy ułożenie. I właśnie w tym momencie może dojść do kontaktu z przestraszonym zwierzęciem.

Jak bezpiecznie obchodzić się z wężem ogrodowym

Zamiast wyrywać przewód z zarośli, lepiej najpierw spojrzeć, co się dzieje między zwojami. Warto wyrobić w sobie kilka prostych nawyków:

• przed chwyceniem przewodu lekko go porusz kijem lub trzonkiem od miotły,
• zawsze podnieś końcówkę z pewnej odległości od ciała,
• nie przeciągaj na siłę węża ogrodowego przez wysokie trawy czy zakamarki, których nie widzisz,
• po pracy zwiń przewód i odłóż go na wieszak lub do zamykanego schowka.

Takie drobne działania znacząco zmniejszają szansę, że zaskoczysz węża w trakcie odpoczynku.

Inne ogrodowe przedmioty, które kuszą gady

Wąż ogrodowy to tylko jeden z wielu elementów, które tworzą wygodne zakamarki. W praktyce każdy większy przedmiot leżący płasko na ziemi, który nagrzewa się w słońcu, może stać się kryjówką.

Najczęściej problem sprawiają:

Im więcej płasko leżących przedmiotów na ziemi, tym więcej potencjalnych kryjówek dla gadów i małych gryzoni.

Do tej listy można dopisać również stosy dachówek, cegieł, fragmenty palet czy duże donice ustawione bezpośrednio na ziemi. Każdy taki obiekt tworzy szczeliny i zakamarki, których zazwyczaj nie kontrolujemy na co dzień.

Jak przechowywać sprzęt, żeby nie tworzyć kryjówek

Nie trzeba pozbywać się połowy wyposażenia ogrodu. Wystarczy inaczej je układać.

• Wszelkie płyty i blachy stawiaj pionowo, opierając o ścianę lub płot, zamiast kłaść je płasko.
• Plandeki przechowuj zwinięte i podwieszone albo zrolowane na stojaku.
• Cięższe narzędzia układaj na paletach, tak żeby między ziemią a sprzętem powstała widoczna przestrzeń.
• Stosy drewna rób ciasne, bez luźnych, trudno dostępnych szczelin w dolnej części.

Po takiej reorganizacji ogród wygląda czyściej, a liczba miejsc nadających się na legowisko dla gada mocno spada.

Czy obecność węża w ogrodzie zawsze jest problemem

Sam widok gada wywołuje strach, choć spora część gatunków pomaga nam w ogrodzie. Zjadają myszy, młode szczury, czasem ślimaki bez skorupy czy owady, które niszczą rośliny. Jeżeli zwierzę nie podchodzi pod dom i nie stwarza bezpośredniego zagrożenia, często wystarczy zostawić je w spokoju.

Problem pojawia się wtedy, gdy gady pojawiają się regularnie przy tarasie, piaskownicy dla dzieci albo miejscu, gdzie biegają psy. W takiej sytuacji warto zadbać o lepszy porządek, skosić wysokie trawy, a niekiedy skorzystać z pomocy specjalistów od odławiania dzikich zwierząt.

Jak reagować, gdy natkniesz się na gada przy narzędziu

Najważniejsze jest zachowanie spokoju. Raptowny ruch prowokuje zwierzę do obrony. Jeśli zauważysz gada przy przewodzie do podlewania czy pod plandeką:

• odsuń się o kilka kroków,
• nie próbuj go przeganiać patykiem ani kamieniami,
• poczekaj, aż sam się oddali, albo daj mu wyjść z kryjówki, odsuwając przedmiot z dystansu, najlepiej długim narzędziem,
• przy częstych wizytach skonsultuj się z lokalnymi służbami zajmującymi się dzikimi zwierzętami.

Ryzyko ataku rośnie wtedy, gdy nadepniesz na gada lub wciśniesz dłoń w miejsce, które dla niego jest jedyną drogą ucieczki. Dlatego tak ważne jest, by zaglądać pod elementy leżące na ziemi zanim zaczniesz je przenosić.

Ogród przyjazny ludziom, mniej atrakcyjny dla gadów

Jeśli lubisz naturalny ogród z dzikimi zakątkami, wcale nie musisz zamieniać go w sterylną murawę. Wystarczy przemyśleć układ narzędzi i materiałów. Przewód do podlewania można przełożyć na bęben lub wieszak na ścianie garażu. Płyty i blachy postawić pionowo. Stosy gałęzi odsunąć od tarasu i placu zabaw.

Takie zmiany nie zabierają dużo czasu, ale potrafią znacząco zmniejszyć liczbę „gorących punktów”, w których gady czują się zbyt swobodnie. W efekcie ogród staje się przyjemniejszy dla domowników, a ewentualni dzicy lokatorzy przenoszą się w spokojniejsze, mniej uczęszczane rejony działki.

Dla wielu osób zaskoczeniem bywa również to, jak szybko gady reagują na zmiany w otoczeniu. Znikają miękkie, zaciszne kryjówki – przenoszą się dalej. Ogród nadal tętni życiem, ale praca przy podlewaniu trawnika czy sprzątaniu po zimie staje się mniej stresująca, bo ręka nie ląduje już tak często w miejscu, gdzie ktoś może się czuć zagrożony.