Łańcuchy śniegowe: ukryte minusy, o których sprzedawcy milczą

Łańcuchy na koła ratują kierowców w śnieżycach, ale pakiet z nimi bywa znacznie mniej kolorowy, niż sugerują reklamy.

W salonach i marketach motoryzacyjnych słyszymy głównie o bezpieczeństwie i „łatwym montażu”. Gdy przychodzi pierwszy atak zimy, kierowca staje na poboczu z zziębniętymi dłońmi, walczy z metalem i nagle odkrywa, że teoria ma niewiele wspólnego z praktyką.

Montaż, który na folderze trwa minutę, a przy -10°C zamienia się w koszmar

Założenie łańcuchów śniegowych w ciepłym garażu, w świetle halogenów, wygląda niewinnie. W realnych warunkach dochodzi mróz, wiatr, mokry śnieg i samochody przejeżdżające o kilkadziesiąt centymetrów od nóg. Wtedy zaczyna się prawdziwy sprawdzian cierpliwości.

Osoba, która robi to pierwszy raz, najczęściej:

• myli kolejność zaczepów i musi zaczynać od nowa,
• ma problemy z dopięciem napinaczy w grubych rękawicach,
• musi przetoczyć auto o kilkadziesiąt centymetrów, aby domknąć łańcuch.

Każdy taki manewr na oblodzonym poboczu to dodatkowe ryzyko. Kierowca odwraca uwagę od ruchu drogowego, pochyla się przy kole, a widoczność często ogranicza mgła i śnieg. W sklepach rzadko słyszymy, że montaż lepiej przećwiczyć wcześniej „na sucho”, na podjeździe pod domem.

Montaż łańcuchów pierwszy raz w życiu, w nocy i w śnieżycy, to gotowy przepis na stres i błędy.

Nie każdy samochód „lubi” łańcuchy śniegowe

Wielu sprzedawców przekonuje, że istnieją modele „uniwersalne”. W praktyce wiele nowoczesnych aut wcale nie jest przystosowanych do klasycznych łańcuchów na kołach.

Wąskie nadkola i duże felgi

Samochody z dużymi felgami i niskim profilem opony mają często bardzo mało miejsca między oponą a zawieszeniem. Metalowa siatka łańcucha może wtedy ocierać o elementy nadkola, przewody hamulcowe albo czujniki. Skończy się to albo hałasem, albo realną awarią.

Elektronika i systemy bezpieczeństwa

Niektóre auta mają w instrukcji wprost zaznaczone, że na dany rozmiar felgi łańcuchów nie wolno montować. Zdarza się, że metalowe elementy ingerują w pracę systemów ABS czy ESP, a w skrajnym przypadku komputer pokładowy wyświetla błędy i przechodzi w tryb awaryjny.

Bez tej weryfikacji łatwo wydać kilkaset złotych na zestaw, który po wyjeździe w góry okaże się bezużyteczny, bo po prostu nie da się go bezpiecznie założyć.

Jazda z łańcuchami: hałas, drgania i ograniczenie prędkości

Gdy łańcuchy w końcu znajdą się na kołach, kierowcę czeka kolejna niespodzianka. Auto jedzie inaczej, niż zwykle, a kierownica co chwilę delikatnie „podskakuje”.

Metalowe ogniwa powodują wyraźne drgania, przede wszystkim na odcinkach, gdzie śnieg miesza się z odsłoniętym asfaltem. W kabinie pojawia się głośny, jednostajny hałas. Na krótszym dystansie da się to znieść, na kilkudziesięciokilometrowej trasie – męczy kierowcę i pasażerów.

Łańcuchy wymuszają spokojną, wolniejszą jazdę – zwykle 30–50 km/h, niezależnie od tego, jak goni czas.

Większość producentów jasno podaje maksymalną prędkość. Jej przekroczenie grozi zerwaniem ogniwa, gwałtownym szarpnięciem i uszkodzeniem auta. W praktyce oznacza to, że nawet gdy droga częściowo jest już czarna i odśnieżona, kierowca nie powinien „przyspieszać, bo się da”.

Szybkie zużycie, gdy zima jest „na pół gwizdka”

Łańcuchy śniegowe najlepiej czują się na miękkiej, grubej warstwie śniegu. W ostatnich latach zimy coraz częściej są jednak nieprzewidywalne: śnieg pada intensywnie, po chwili topnieje i zostaje go tylko miejscami.

W takich warunkach łańcuchy pracują częściowo na białej nawierzchni, a częściowo na suchym asfalcie. To właśnie te fragmenty najbardziej skracają ich życie. Stalowe ogniwa, nawet hartowane, ścierają się zaskakująco szybko, gdy uderzają o twardy, chropowaty asfalt. Po kilku takich sezonach metal bywa spłaszczony, ostry, a miejscami nawet pęknięty.

Sprzedawca chętnie podkreśli, że „to zakup na lata”, ale rzadko doda, że styl użytkowania ma tu ogromne znaczenie. Kto montuje łańcuchy na pierwszym płatku śniegu i zdejmuje dopiero na zupełnie czarnej drodze, ten skraca ich żywot o połowę.

Ryzyko uszkodzeń auta i kontakt ze służbami drogowymi

Źle napięty łańcuch potrafi narobić poważnych szkód. Gdy ogniwo poluzuje się i zacznie „bić” o felgę, może wygiąć rant obręczy, uszkodzić lakier, a nawet przeciąć elementy plastikowe w nadkolu. Zdarza się, że luźny fragment owijający się na półosi czy amortyzator kończy się wizytą na lawecie.

Z łańcuchami wiąże się też inny kłopot: nie można ich używać na odśnieżonej nawierzchni. Metal niszczy asfalt i kostkę, więc w wielu krajach za jazdę w takich warunkach grożą mandaty. Zdarza się, że kierowca wjeżdża w strefę, gdzie śnieg leży tylko powyżej pewnej wysokości – wcześniej powinien zdjąć łańcuchy, schować je do bagażnika, przejechać odcinek „czarnej” drogi, a potem znowu je założyć. Mało kto planuje na to czas.

Łańcuch, który spada z koła przy prędkości kilkudziesięciu kilometrów na godzinę, może uszkodzić nie tylko auto, ale i inne pojazdy w pobliżu.

Ciekawe rozwiązanie zastępcze: tzw. skarpety śniegowe

Coraz popularniejszą alternatywą stają się materiałowe nakładki na opony, potocznie nazywane „skarpetami śniegowymi”. To rodzaj grubego, tekstylnego pokrowca, który naciąga się na koło.

Gdzie skarpety wygrywają z klasycznymi łańcuchami

• szybciej się je zakłada i zdejmuje,
• nie rysują felg ani nadkoli,
• zwykle lepiej mieszczą się w ciasnych nadkolach nowoczesnych aut,
• są lżejsze i zajmują mniej miejsca w bagażniku.

Tekstylny materiał dobrze „wgryza się” w świeży, równy śnieg, dając zaskakująco dobrą przyczepność. Trzeba jednak pamiętać, że jazda po asfalcie bardzo szybko je niszczy. To rozwiązanie na krótkie odcinki i wyłącznie tam, gdzie naprawdę leży śnieg od zakrętu do zakrętu.

Jak rozsądnie przygotować się do zimowych wyjazdów

Zanim kierowca wrzuci do koszyka pierwszy lepszy komplet łańcuchów z promocji, warto zrobić krótką listę pytań. Czy auto w ogóle dopuszcza ich montaż? Na które koła należy je założyć przy danym napędzie? Czy trasa rzeczywiście prowadzi przez odcinki, gdzie są obowiązkowe? A może lepszy będzie komplet opon zimowych z wyższym bieżnikiem i w bagażniku tylko skarpety tekstylne „na czarną godzinę”?

Dobrym nawykiem jest też jedno proste ćwiczenie: dzień przed wyjazdem w góry wyciągnąć łańcuchy z pudełka, rozłożyć je na podjeździe i przejść cały proces montażu na spokojnie. Wtedy łatwo sprawdzić, czy wszystko pasuje, czy brakuje jakiegoś elementu i ile realnie trwa cała operacja, gdy nie goni czas.

Warto pamiętać, że łańcuchy nie zastąpią zdrowego rozsądku za kierownicą. Nawet najlepszy sprzęt nie poradzi sobie, jeśli kierowca wjeżdża w zakręt z nadmierną prędkością albo trzyma na zderzaku auto jadące przed nim. Dobrze dobrane i używane zgodnie z instrukcją pomogą ruszyć pod górę, zahamować na śliskim odcinku i wyjechać z zaspy, ale nie unieważnią praw fizyki.

Zestaw w bagażniku warto uzupełnić o latarkę czołową, cienkie rękawiczki pod grubszą parę, małą matę lub kawałek folii do klęknięcia przy kole oraz niewielką szczotkę do śniegu. Taki „zestaw montażowy” kosztuje niewiele, a w realnych warunkach bywa ważniejszy niż sama reklama na pudełku łańcuchów obiecująca „ekspresowe zakładanie w dwie minuty”.